Кіріспе

Нақты әскери шабуыл
әскери шабуыл

Хирургиялық шабуыл – бұл заңды әскери нысанаға ғана зиян келтіру мақсатында жасалатын, айналасындағы құрылыстарға, көліктерге, ғимараттарға немесе жалпы қоғамдық инфрақұрылым мен коммуналдық желілерге жоқ немесе ең аз жанама зиян келтіретін әскери шабуыл.

Сипаттама

Жақын маңдағы аймақтар мен азаматтарға ең аз зиян келтіру мақсатымен жүргізілген жылдам және нақты шабуыл – хирургиялық соққы деп аталады. Нысаналарды хирургиялық соққымен жою, толыққанды соғысқа ұласудың алдын алады. Хирургиялық шабуылдар әуе шабуылы, арнайы топтарды әуеден түсіру, жылдам жердегі операция немесе арнайы әскерлерді жіберу арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Дәлдікпен бомбалау – бұл ұшақтар арқылы жүзеге асырылатын хирургиялық соққының бір түрі. Оны, көптеген зардаптарға және кең аумақты қырып-жоюға әкелетін, әсіресе азаматтық халықтың қаза болуы мүмкін болатын "кілемше бомбалаудан" ажыратуға болады. 2003 жылы АҚШ әскерлерінің Иракқа басып кіруінің бастапқы кезеңдеріндегі Бағдадты бомбалау, "Шок пен қорқыту" деп аталған, Саддам Хусейннің басқаруындағы Баас партиясының үкіметін әлсірету мақсатымен АҚШ ұшақтарының жүйелі түрде үкіметтік ғимараттар мен әскери нысаналарды шабуылдауы – үйлестірілген хирургиялық соққының мысалы болып табылады.

Әзірбайжан

2020 жылдың 14 қазанында, 2020 жылғы Таулы Қарабақ қақтығысы барысында Әзербайжан Армения күштеріне қарсы нақты соққылар берді және Әзербайжанның құқықтық жағынан бөлігі, бірақ де-факто тәуелсіз Арцахтың бақылауындағы Калбаджар ауданында үш R 17 Elbrus тактикалық баллистикалық зымырандарды ұшыру құрылғыларын жойды. Әзербайжанның мәлімдемесіне сәйкес, бұл құрылғылар Ганжа және Мингечевир қалаларын нысанаға алған, ал соққы 11 қазандағы Ганжаға жасалған баллистикалық зымыран шабуылына жауап ретінде болды. Осы шабуылдың салдарынан он бейбіт тұрғын қаза тауып, тағы 40 адам жарақат алды, олардың ішінде әйелдер мен балалар да болды. Армения өз территориясындағы нысандарға соққы берілгенін растады, бірақ Әзербайжанға шабуыл жасағанын жоққа шығарды.

Израиль

Израильдің 1976 жылы Энтеббеге жасаған шабуылында израильдік жолаушылар Угандаға қонған, қақпасы басылған ұшақтан босатылды. Бұл операция нақты әскери нысананы жоюды қамтымаса да, шетелдік аумақтың тереңінен жүргізілді және Израильдің арнайы жасақ тобы бастапқы нүктеден соңғы нүктеге дейін 5000 миль сапар шекті, басқа күштермен қақтығыспай және операция өткен елге ешқандай жанама зиян келтірмеді, осылайша бұл терминге лайық болды. Израильдің 1981 жылы Ирактың Осирак ядролық реакторына жасаған бомбалауы – хирургиялық соққының көрнекті мысалы саналады.

Америка Құрама Штаттары

1986 жылы Ливияның Триполи және Бенгази қалаларындағы нысаналарға жасалған бомбалау шабуылы хирургиялық соққы тактикасымен жүзеге асырылды, құрлықтағы және авиация тасымалдағыштарынан ұшқан шабуылдық ұшақтар әуежайларға, казармаларға және әскери оқу орталықтарына соққы берді. Шабуылдың ресми мақсаты Ливияның террористерді оқыту және қолдау мүмкіндігін жою еді, бірақ бұл шабуыл Муаммар Каддафиге қастандық әрекеті болуы мүмкін деген қауесет тарады. АҚШ Әфғанстандағы «Әл-Қаида» нысаналарына круиздік зымырандарды қолданып, бірнеше хирургиялық соққылар жасады. Сондай-ақ, ол Судандағы болжамды химиялық қарулар зауытына қарсы да осы технологияны пайдаланды.