Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сабалан (سبلان) – Иран Ислам Республикасының Әскери-теңіз күштерінің кемесі. Ол 1969 жылы суға түсірілді. 1972 жылдың маусым айында төрт кемеден тұратын тапсырыс аясында қолданысқа енгізілді. Сабалан бастапқыда "Шахнамедегі" батыр Ростамның құрметіне "ИИС Ростам" деп аталған. Ислам революциясынан кейін Иран тауы Сабаланның атымен қайта аталды.
Sabalan (سبلان) is an of the Islamic Republic of Iran Navy. She was launched in 1969. Commissioned in June 1972 as part of a four ship order, the Sabalan was originally named IIS Rostam, after Rostam, a legendary hero in the Shahnameh. It was renamed after the Islamic revolution after Sabalan, the Iranian mountain.
Қызмет тарихы
Иран-Ирак соғысы кезінде әскери кеме қарусыз және көбінесе бейтарап танкерлер мен басқа да сауда кемелеріне жасаған шабуылдарымен танымал болды. Осы шабуылдар алдында "Сабалан" кемесінің капитаны жиі кемелерге өтіп, достық тексеру жүргізетін, кейде тіпті кеме капитанымен бірге тамақтанатын. Содан кейін ол кемеге атыс ашатын, кейде кеменің көпiрi мен тұрғын жайларын нысанаға алатын. Көп жағдайда капитан құрбандарына радио арқылы "Керемет күн болсын" деп айтар еді, "Сабалан" кемесі кете бергенде. Осы әрекеттері үшін капитан "Жаман капитан" деген лақап атқа ие болды. Конфликттің Парсы шығанағына таралуынан кейін, 1987 және 1988 жылдары АҚШ Парсы шығанағында қайта тіркелген Кувейт кемелерін қорғау үшін әскери кемелерді орналастырды. "Мұқият ниет" операциясы деп аталған конвой операциясы кезінде ирандық мина АҚШ фрегатына елеулі зақым келтірді. АҚШ күштері "Тілсіз мантия" операциясы деп аталған бір күндік жазалау шарасын жүргізді. Операцияның мақсаты – бұрғылау және шабуылды үйлестіру үшін пайдаланылған екі ирандық мұнай платформасын және бір белгісіз ирандық әскери кемені жою болды. 1988 жылдың 18 сәуірінде таңертең мұнай платформалары жойылды. АҚШ күштері содан кейін Парсы шығанағы мен Оман шығанағын қосатын Ормуз бұғазында ирандық фрегаттарды іздеуге кірісті. "Сабалан" кемесінің әпкесі – ирандық "Саханд" фрегаты "Энтерпрайз" әуе кемесінен келген ұшақтармен анықталды және қақтығысқа тартылды. "Сабалан" кемесінің орналасқан жеріне тағы бір топ A-6 Intruders жіберілді, онда "Сабалан" кемесі A-6 ұшақтарына сағат 18:17-де (Көлтіз уақыты бойынша) оқ атты. 18:18-де A-6 Mk 82 500 фунттық лазерлік басқарылатын бомба тастады, ол "Сабаланды" қозғалмай, өртенген күйде қалдырды. Пентагонда Қорғаныс министрі Фрэнк Карлуччи, Біріккен штабтар төрағасы адмирал Уильям Дж. Кроу және АҚШ Орталық командасының басшысы генерал Джордж Б. Крис жағдайды бақылады. Талқылаудан кейін олар, мүмкін, одан әрі жағдайды ушықтырмау үшін, жай күйінде қалған "Сабаланды" аман қалдыруға шешім қабылдады. Иран күштері зақымдалған кемені Бандар-Аббас портына сүйреп әкетті, ол кейін жөнделіп, қызметке қайта оралды. 2014 жылдың қаңтар айында "Сабалан" және "Харг" ирандық кемесі, вертолеттерді тасымалдауға қабілетті жабдықтау кемесі, Бандар-Аббастан АҚШ теңіз шекараларына үш айлық миссияға шықты. Ирандық адмирал бұл миссияны Бахрейнде орналасқан АҚШ-тың Бесінші флотының Парсы шығанағындағы тұрақты қатысуына жауап ретінде сипаттады. Алайда Атлант мұхитына сапар жоспарланғандай болған жоқ және 2014 жылдың сәуірінде тоқтатылды. 2023 жылдың қазан айында Иран теңіз күштерінің қолбасшысы "Сабалан" кемесі 12 кемеге қарсы зымыранмен жабдықталғанын хабарлады.
During the Iran–Iraq War, the warship became infamous for attacks against the crews of unarmed and often neutral tankers and other merchant ships. Before these attacks, Sabalans captain would often board the ships and pretend to carry out a friendly inspection, sometimes even dining with the ship's master. Then he would open fire on the ship, sometimes aiming at the ship's bridge and living spaces. Often, the captain would radio his victims "Have a nice day" as Sabalan departed. These actions earned the captain the nickname "Captain Nasty". Following the spillover of the conflict onto the Persian Gulf, the United States deployed warships in 1987 and 1988 to protect reflagged Kuwaiti shipping in the Persian Gulf. During the convoy operations, dubbed Operation Earnest Will, an Iranian mine severely damaged a U. S. frigate. U. S. forces mounted a one day retaliation called Operation Praying Mantis. The operation's objectives were to destroy two Iranian oil platforms used for drilling and attack coordination and one unspecified Iranian warship. On the morning of April 18, 1988, the oil platforms were knocked out. The U. S. forces then turned to look for Iranian frigates in the Strait of Hormuz, which joins the Gulf of Oman and the Persian Gulf. Sabalans sister frigate Iranian frigate Sahand was identified by aircraft from the aircraft carrier Enterprise and drawn into a fatal engagement. Another group of A 6 Intruders was sent to the reported location of Sabalan in the strait, where the Sabalan fired at the A 6s at 6.17 p. m. (Gulf time). At 6.18 p. m., an A 6 dropped a Mk 82 500 pound laser guided bomb, which left Sabalan paralyzed and on fire. At the Pentagon, Defense Secretary Frank Carlucci, Chairman of the Joint Chiefs Adm. William J. Crowe Jr., and U. S. Central Command head Gen. George B. Crist monitored the situation. After discussion, the men decided to spare the moribund Sabalan, perhaps to prevent further escalation. Iranian forces towed the damaged ship to the port of Bandar Abbas, and it was eventually repaired and returned to service. In January 2014 Sabalan and Iranian ship Kharg, a supply ship capable of carrying helicopters, set off from Bandar Abbas, on a reported three month mission to the United States maritime borders. The mission was described by an Iranian admiral as a response to the ongoing presence of the United States Fifth Fleet, which is based in Bahrain, across the Persian Gulf. However, the trip to the Atlantic Ocean never happened and was called off in April 2014. It was reported by the Iranian Navy commander in October 2023 that Sabalan has been equipped with 12 anti ship missiles.