Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер туысы
Genus of flowering plants
Лимоний – шамамен 600 түрді қамтитын гүлді өсімдіктер туысы. Бұл өсімдіктер теңіз лавандасы, статика, каспия немесе батпақ розмарині деп те белгілі. Көпте қолданылатын аттарына қарамастан, бұл түрлер лавандамен де, розмаринмен де туыс емес. Олар Plumbaginaceae – plumbago немесе leadwort тұқымдасына жатады. Туыстың латынша атауы līmōnion, Плиний оны жабайы өсімдіктерді атау үшін қолданған, ал оның түбі көне грекше сөз – λειμών ('болын') болып табылады.
Limonium is a genus of about 600 flowering plant species. Members are also known as sea lavender, statice, caspia or marsh rosemary. Despite their common names, species are not related to the lavenders or to rosemary. They are instead in Plumbaginaceae, the plumbago or leadwort family. The generic name is from the Latin līmōnion, used by Pliny for a wild plant and is ultimately derived from the Ancient Greek ([[wikt:λειμών, 'meadow').
Тарату
Бұл туыс Еуропа, Азия, Африка, Солтүстік Америка және Австралияда кең таралған. Ең көп түрлер (100-ден астам) Канар аралдарынан басталып, Жерорта теңізі арқылы Орталық Азияға дейін созылатын аймақта кездеседі; салыстыру үшін, Солтүстік Америкада тек үш түрі өсіп, табиғатта қоршаған ортада кездеседі.
The genus has a subcosmopolitan distribution in Europe, Asia, Africa, North America and Australia. By far the greatest diversity (over 100 species) is in the area stretching from the Canary Islands east through the Mediterranean region to central Asia; for comparison, North America only has three native Limonium species.
Сипаттама
Теңіз лавандасы көбінесе көп жылдық шөптесін өсімдік ретінде өседі, оның тамырсабағынан 10–70 см биіктікке дейін өседі; аздаған түрлері (көбінесе Канар аралдарынан) 2 метрге дейін биіктіктегі ағаш тәрізді бұталар болып өседі. Көптеген түрлері тұзды топырақта жақсы өседі, сондықтан олар жағалаулар мен тұзды батпақтарда, сондай-ақ континенттің ішкі аймақтарындағы тұзды, гипсті және сілтілі топырақта жиі кездеседі. Жапырақтары қарапайым, бүтін немесе тілімделген, ұзындығы 1–30 см, ені 0,5–10 см; жапырақтардың көп бөлігі тығыз түбір розеткасында орналасқан, ал гүл шоғырларында тек кішкентай қоңыр қабықша жапырақтары (тостағанша жапырақтары) болады. Гүлдері тармақты шашақ немесе сыпыртқы гүлшоғырында жетіледі, жеке гүлдері 4–10 мм ұзындықта, бес тісті тостаған және гүлшорымен, сондай-ақ бес аталық мүшесі болады; гүлдің түсі көптеген түрлерде қызғылт немесе күлгін, ал кейбір түрлерінде ақ немесе сары болады. Көптеген түрлері көбейтін жолы апомиксис. Жемісі – бір тұқымды, тостағанның қалдықтарымен жартылай жабылып тұратын кішкентай қапшық.
Sea lavenders normally grow as herbaceous perennial plants, growing 10–70 cm tall from a rhizome; a few (mainly from the Canary Islands) are woody shrubs up to 2 metres tall. Many species flourish in saline soils, and are therefore common near coasts and in salt marshes, and also on saline, gypsum and alkaline soils in continental interiors. The leaves are simple, entire to lobed, and from 1–30 cm long and 0.5–10 cm broad; most of the leaves are produced in a dense basal rosette, with the flowering stems bearing only small brown scale leaves (bracts). The flowers are produced on a branched panicle or corymb, the individual flowers are small (4–10 mm long) with a five lobed calyx and corolla, and five stamens; the flower colour is pink or violet to purple in most species, white or yellow in a few. Many of the species are apomictic. The fruit is a small capsule containing a single seed, partly enclosed by the persistent calyx.
Ерекшеліктері
Бірнеше түрі кең таралған бақша гүлдері болып табылады; бағбандар оларды әдетте статика деп біледі. Олар гүлдері үшін де, нағыз гүлдері тозығып түскеннен кейін де өсімдікте сақталып қалатын тостағаншаның сыртқы түрі үшін де өсіріледі, сондай-ақ "кеңдір гүлдер" деп те аталады.
Several species are popular garden flowers; they are generally known to gardeners as statices. They are grown both for their flowers and for the appearance of the calyx, which remains on the plant after the true flowers have fallen, and are known as "everlasting flowers".