Кіріспе
Джон Стейнбек романы «Ай құлдырады» – американдық жазушы Джон Стейнбектің романы. Театрға бейімделіп, осы тұста Джон Стейнбек Норвегия королі Хакон VII-нің Бостандық кресімен марапатталған, ал 1942 жылдың наурыз айында «Viking Press» баспасында жарық көрген. Роман Ұлыбритания мен Ресеймен соғысқан белгісіз елдің әскерінің Солтүстік Еуропадағы шағын қаланы басып алу оқиғасын баяндайды (екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Норвегияны басып алуына ұқсас). Кітаптың француз тіліне аудармасы нацистік оккупациядағы Францияда француздық қарсылық қозғалысының «Les Éditions de Minuit» баспасы тарапынан заңсыз жарияланды. Сонымен қатар, Норвегия, Дания, Голландия, Италия тілдерінде (сондай-ақ швед тілінде) көптеген басқа да нұсқалар жасырын түрде оккупацияланған Еуропа бойынша таратылды; соғыс жылдарында бұл шығарма Кеңес Одағында АҚШ әдебиетінің ең танымал туындысы болды. Продюсер Оскар Серлин қойылымның күтілгеннен бұрын жабылуын хабарлап, көрермендердің қатысуы «ойына риза болмаған сыншылардың қайта-қайта сынға алуынан азайғанын» түсіндірді. Фильм құқықтары 300 000 долларға сатылды. Норвегия королі Хакон VII 1943 жылдың 8 маусымында «Уайтхолл» театрында «Ай құлдырады» қойылымының ашылуына қатысты. Актёрлар құрамында Алекс Морден рөлінде Пол Скофилд болды. 1943 жылы Ирвинг Пишель режиссерлік еткен «Ай құлдырады» фильміне Седрик Хардвикке полковник Лансер, Генри Траверс мэр Ордэн және Ли Дж. Кобб доктор Винтер рөлінде түсті.
the novel
The Moon Is Down is a novel by American writer John Steinbeck. Fashioned for adaptation for the theatre and for which Steinbeck received the Norwegian King Haakon VII Freedom Cross, it was published by Viking Press in March 1942. The story tells of the military occupation of a small town in Northern Europe by the army of an unnamed nation at war with Great Britain and Russia (much like the occupation of Norway by the Germans during World War II). A French language translation of the book was published illegally in Nazi occupied France by Les Éditions de Minuit, a French Resistance publishing house. Numerous other editions were secretly published across occupied Europe, including Norwegian, Danish, Dutch, and Italian versions (as well as a Swedish version); it was the best known work of U. S. literature in the Soviet Union during the war. Producer Oscar Serlin announced an earlier than anticipated closing, explaining that attendance had "withered under the repeated blasting of those critics who did not like the play." The film rights were sold for $300,000. King Haakon VII of Norway attended the opening of the London production of The Moon Is Down June 8, 1943, at Whitehall Theatre. The cast included Paul Scofield in the role of Alex Morden. The Moon Is Down was adapted for a 1943 film directed by Irving Pichel, starring Cedric Hardwicke as Colonel Lanser, Henry Travers as Mayor Orden, and Lee J. Cobb as Dr. Winter.
Атау
Кітаптың атауы Макбеттен алынған. Банко Дунканды өлтіруге бара жатқанда Макбетпен кездеспес бұрын, ол ұлы Флианстан: "Түн қалай өтіп жатыр, балам?" деп сұрайды. Флианс: "Ай батып кетті, мен сағаттың дыбысын естімедім", - деп жауап береді. (ІІ акт, I сахна)