Кіріспе
Нью-Йорк, Рио және Буэнос-Айрес желісі (NYRBA немесе NYRBA Air Lines) – 1920 жылдары Нью-Йорк қаласынан Рио-де-Жанейроға, Буэнос-Айреске және Оңтүстік Американың шығыс жағалауындағы аралық пункттерге гидроұшақтармен қызмет көрсеткен әуе компаниясы. 1930 жылы ол өзінің бәсекелесі Pan American World Airways компаниясымен бірігуге мәжбүр болды.
Тарих
NYRBA-ны Бірінші дүниежүзілік соғыста көзге түскен ұшқыш, полковник Ральф А. О'Нилл құрды. Ол содан кейін Мексикада азаматтық және әскери авиацияның қалыптасуында маңызды рөл атқарды. 1927 жылы Латын Америкасы бойынша Boeing және Pratt & Whitney компанияларының эксклюзивті өкілі болып тағайындалды, саяхаттары барысында әуе компаниясын құру идеясын ойлап тапты. Өзін-өзі дамытқан О'Нилл NYRBA үшін Оңтүстік Америкадағы барлық аялдамаларды жеке құрды, компанияның гидросамолеттарының жобаларын жетекші өндірушілермен бірге жасады және жаңа компаниясына қаржылық қолдау таба алды. 1929 жылдың 21 тамызында NYRBA S 38 ұшағымен Буэнос-Айрес пен Монтевидео арасында күнделікті рейстерді бастады. 1929 жылдың 1 қыркүйегінде Сантьяго де Чилиге, ал 29 қарашасында Буэнос-Айрес пен Боливияның Якуиба қалалары арасында бірнеше аялдамамен рейстер ашылды. Бразилиядағы операциялар 1930 жылдың 24 қаңтарында NYRBA do Brasil еншілес компаниясын құрумен және Бразилия жағалауы бойындағы рейстермен басталды. Буэнос-Айрес пен Майами арасындағы тұңғыш рейс 1930 жылдың 19-25 ақпанында сегіз түрлі Commodores гидросамолеттерімен жүзеге асырылды, содан кейін бұл рейстер тұрақты болып кетті. Жанармай құю базалары 125-460 миль қашықтықта орналасқан баржалар мен қайықтардан тұрды. Көбінесе Standard Oil (Нью-Джерси) компаниясынан жеткізілген 5 галлондық қаңқа банкалармен жанармай құйылды. 1930 жылдың наурызында Майамиден Монтевидеоға баратын жолаушылардың үлесі 15%, Буэнос-Айреске – 70%, Сантьягоға – 45% болды, ал бір миль үшін 16-20 цент төленді. О'Ниллдің тағы бір табысы – Рио-де-Жанейродағы ең құнды жер деп саналатын Понта-ду-Калабучо полигонын NYRBA-ның қалалық базасы ретінде пайдалануға қол жеткізу болды. Осы алғашқы "әуежайлардың" салынуымен NYRBA сол кезде әлемдегі ең ұзын әуе компаниясы атанды – 7800 миль. О'Нилл Хуан Триппеден қатыгез қарсылыққа тап болды, ол өз серіктерімен бірге Pan Am компаниясын бақылауға алған болатын. Триппе, оның бай Йельдік бөлмедесі Корнелиус Вандербилт Уитни және олардың Америка авиация корпорациясының төрағасы Ричард Хойт неке арқылы туысқандық байланыста болды және екінші көмекші почта бастығы генерал У. Ирвинг Гловерге жақын болды. Гловер Триппе басқаратын үштікке бағынбаған компанияларға әуе поштасы келісімшарттарын беруден бас тартты. Бұл монополиялық заңдарға қайшы келетін және биліктің моральдық тұрғыдан бұрмаланған пайдалануы еді. О'Нилл әуе компаниясы жолаушыларды тасымалдау арқылы өзін-өзі қамтамасыз ете алады деп сенді және Ремингтон Рэндтің басшысы Джеймс Рэнд және басқалардан қолдау таба алды, соның арқасында NYRBA аспанға көтерілді. Олардың ең мақтан тұтатыны Consolidated Commodore ұшақтары болды, сонымен қатар Consolidated Fleetster және Sikorsky S 38 ұшақтары да пайдаланылды. Ұлы депрессия басталғаннан кейін Триппе мен Гловердің қысымымен NYRBA-ның инвесторлары өздерінің инвестицияларын қайтарып ала бастады. Компанияның бизнесі өсіп, мүлкі көп болғанына қарамастан, ол Триппе басқаратын Pan Am компаниясына кіші серіктес ретінде бірігуге мәжбүр болды, бұл О'Нилл "нағыз зорлықтан кейін шұғыл неке" деп сипаттады. 1930 жылдың 19 тамызында Pan American NYRBA-ны барған бағасы 2 миллион АҚШ долларына сатып алды. Pan Am компаниясының Шығыс жағалаудағы операцияларын басқару ұсынылғанда О'Нилл: "Сіз менің үйімді ұрлай аласыз, бірақ оны өзіңіз үшін басқаруымды сұрауға құқығыңыз жоқ", - деді. Авиация бизнесі гүлденді, ал қаржылық есеп Pan Am компаниясына жатқызылды, ол NYRBA бақылауында болған кезде де оны иеленуге тырысты, ал Бразилия үкіметі Понта-ду-Калабучоны қайта иеленді. Pan American 1942 жылға дейін акцияларының 100% үлесіне ие болған NYRBA do Brasil еншілес компаниясы 1930 жылдың 21 қарашасында Panair do Brasil деп қайта аталды. Кейіннен ол елдің ту тасымалдаушысы атанды. NYRBA-ның мұрасы Pan Am компаниясының көлеңкесінде қалды, бірақ оның көптеген жетістіктерін жоққа шығаруға болмайды.