Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Корольдік теңіз күштері кемелерінің тарихи санаты – Корольдік теңіз күштері кемелерінің классы.
Historic category for Royal Navy ships
the rating of Royal Navy ships
Желкенді соғыс кемелерін жіктеу үшін қолданылған Корольдік теңіз күштерінің рейтингілік жүйесінде, бесінші ранг – мөлшері мен атыс күшіне негізделген алты "рангтің" иерархиялық жүйесіндегі екінші ең кіші кеме класы еді.
In the rating system of the Royal Navy used to categorise sailing warships, a fifth rate was the second smallest class of warships in a hierarchical system of six "ratings" based on size and firepower.
Бағалау
Корольдік теңіз флотында бастапқыда төрт санаттан тұратын рейтингтік жүйе болды, бірақ I Карлдың билігінің басындағы бастапқы төртінші санат (оның әкесі I Джеймс кезеңіндегі "Кішкентай кемелер" санатынан туындаған) жаңа жіктелімдерге – төртінші, бесінші және алтыншы санаттарға бөлінді. Төртінші санаттағы кеме желілік кеме ретінде қарастырылса, бесінші және одан кішкентай алтыншы санаттағы кемелер желілік кемелерге ешқашан енген жоқ. Дегенмен, 17 ғасырдың ағылшын-голланд соғыстары кезінде бесінші санаттар жиі ірі шайқастардағы соғыс флотының құрамында болды. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, бұл екіпалубалық кемелер болатын, төменгі палубада толық қару-жарақ жиынтығымен, ал жоғарғы палубада азырақ қарулары бар (алдыңғы және корма палубаларының астында, көбінесе бұл палубаның орта бөлігінде қарулар болмайтын). 18 ғасырдың басындағы бесінші санаттар екіпалубалық кішкентай кемелер еді, әдетте екі палубада толық қару-жарақ жиынтығы бар 40 зеңбірекке немесе төменгі палубасында бірнеше ауыр зеңбіректерді (көбінесе төменгі палубаның қалған бөлігін қатарлы порттар үшін пайдаланған) және жоғарғы палубада кішкентай зеңбіректердің толық жиынтығы бар "жартылай батареялы" кемелер болатын. Бірақ бірінші тип біртіндеп қолданудан шығарылды, себебі төменгі борттың биіктігі (төменгі палубаның зеңбірек порттарының су сызығынан жоғары орналасуы) нашар ауа-райында төменгі палубаның зеңбірек порттарын ашуды қиын етіп, тіпті мүмкін емес ететін. 40 (немесе кейін 44) зеңбірекке арналған бесінші санаттар 18 ғасырдың екінші жартысына дейін салына берді (көптегендері Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде салынды). Ғасырдың ортасынан бастап классикалық фрегат сияқты бесінші санаттың жаңа типі енгізілді, төменгі палубада зеңбірек порттары болмады, ал негізгі қару-жарақ жиынтығы 26-ден 30 зеңбірекке дейін тек жоғарғы палубада орналастырылды, бірақ кішкентай зеңбіректер корма және алдыңғы палубаларда орнатылды. Бесінші санаттағы кемелер жылдам барлаушылар немесе тәуелсіз крейсерлер ретінде қызмет етті және әртүрлі қару-жарақ жиынтықтарына ие болды. 1750 жылдардағы бесінші санаттардың көпшілігі жоғарғы палубада жиырма алты 12 фунттық зеңбіректермен, корма және алдыңғы палубаларда алты 6 фунттық зеңбіректермен (кейбіреулері кормада қосымша 6 фунттық зеңбіректерді алып жүрді) жабдықталды, бұл жалпы 32 зеңбірекке тең болатын. 1770 жылдардың соңында енгізілген үлкен бесінші санаттар жиырма алты немесе жиырма сегіз 18 фунттық зеңбіректерден тұратын негізгі қару-жарақ жиынтығына ие болды, сондай-ақ корма және алдыңғы палубаларда кішкентай (6 фунттық немесе 9 фунттық) зеңбіректер болды. Кемелердің суыру салмағы 700 тоннадан 1450 тоннаға дейін, экипаждары 215-тен 294 адамға дейін болды. Бесінші санаттағы кемеде қызмет ету тартымды тапсырма саналды. Бесінші санаттар жиі жау кемелерін тоқтатуға тағайындалды, бұл экипажға ақшалай сыйлық алу мүмкіндігін ұсынды. Бесінші санаттағы фрегаттар маневрлеу қабілеті мен атыс қуатының үйлесімі үшін пайдалы саналды, бұл теория бойынша оларға үлкен күшті жаудан озуға және одан әлсіз жауды басып алуға мүмкіндік беретін. Осы себепті осындай фрегаттар патрульдік рейдтерде және жаудың кеме қатынасы жолын бұзуда жиі қолданылды.
The rating system in the Royal Navy as originally devised had just four rates, but early in the reign of Charles I, the original fourth rate (derived from the "Small Ships" category under his father, James I) was divided into new classifications of fourth, fifth, and sixth rates. While a fourth rate ship was defined as a ship of the line, fifth and the smaller sixth rate ships were never included among ships of the line. Nevertheless, during the Anglo Dutch Wars of the 17th century, fifth rates often found themselves involved among the battle fleet in major actions. Structurally, these were two deckers, with a complete battery on the lower deck, and fewer guns on the upper deck (below the forecastle and quarter decks, usually with no guns in the waist on this deck). The fifth rates at the start of the 18th century were small two deckers, generally either 40 gun ships with a full battery on two decks, or "demi batterie" ships, carrying a few heavy guns on their lower deck (which often used the rest of the lower deck for row ports) and a full battery of lesser guns on the upper deck. The former were gradually phased out, though, as the low freeboard (the height of the lower deck gunport sills above the waterline) meant that opening the lower deck gunports in rough weather was often impossible. The 40 gun (or later 44 gun) fifth rates continued to be built until the latter half of the 18th century (a large number were built during the American Revolutionary War). From mid century, a new fifth rate type was introduced the classic frigate, with no gun ports on the lower deck, and the main battery of from 26 to 30 guns disposed solely on the upper deck, although smaller guns were mounted on the quarterdeck and forecastle. Fifth rate ships served as fast scouts or independent cruisers, and included a variety of gun arrangements. The fifth rates of the 1750s generally carried a main battery of twenty six 12 pounders on the upper deck, with six 6 pounders on the quarterdeck and forecastle (a few carried extra 6 pounders on the quarterdeck) to give a total rating of 32 guns. Larger fifth rates introduced during the late 1770s carried a main battery of twenty six or twenty eight 18 pounders, also with smaller guns (6 pounders or 9 pounders) on the quarterdeck and forecastle. Displacement ranged from 700 to 1450 tons, with crews of 215 to 294 men. To be posted aboard a fifth rate ship was considered an attractive assignment. Fifth rates were often assigned to interdict enemy shipping, offering the prospect of prize money for the crew. Fifth rate frigates were considered useful for their combination of manoeuvrability and firepower, which, in theory, would allow them to outmanoeuvre an enemy of greater force and run down one of lesser force. For this reason, frigates of this sort were commonly used in patrol and to disrupt enemy shipping lanes much as heavy cruisers would later in history.