Кіріспе

1944 жылғы 6 маусымда Солтүстік Франциядағы амфибиялық десанттар үшін аймақтардың біріне берілген кодтық атау – Юта. Көбінесе Юта Бич деп танылатын бұл атау, 1944 жылғы 6 маусымдағы (D күні) Нормандияға жасалған десантта Германия басып алған Францияға қарсы күрестегі бес сектордың біріне берілді. Нормандиядағы бес кодтық атауы бар жағажайдың батысында орналасқан Юта, Доув және Вир өзендерінің құйылысынан батысқа қарай Котентин түбегінде жатыр. Ютаға жасалған десантты АҚШ әскерлері жүзеге асырды, теңіз көлігі, миналарды жою және теңіз шабуылын АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Жағалау күзеті, сондай-ақ британдық, голландтық және басқа да одақтас теңіз күштерінің бөлімдері қамтамасыз етті. Ютадағы мақсат – Котентин түбегіндегі маңызды порты бар Шербургты бағындыру және бекіту еді. Амфибиялық шабуылды негізінен АҚШ-тың 4-ші жаяу әскер дивизиясы мен 70-ші танк батальоны жүргізді, ал 82-ші және 101-ші әуе десант дивизиялары оларға қолдау көрсетті. Олардың міндеті – Котентин түбегін жылдам қоршау, немістердің Шербургты нығайтуына кедеріс келтіру және портты мүмкіндігінше тез басып алу болды. Юта, шығыс жағындағы Свордпен бірге, 1943 жылғы желтоқсан айында десант жоспарына қосылды. Бұл өзгерістер десант майданының енін екі есеге арттырды және Англияда қосымша десант кемелері мен жеке құрамды жинау үшін бір айға кешіктіру қажет болды. Ютаға шабуыл жасаған одақтас күштер 709-шы стационарлық жаяу әскер дивизиясының құрамындағы 919-шы гренадер полкінің екі батальонына қарсы келді. 1943 жылғы қазан айынан бастап фельдмаршал Эрвин Роммельдің басшылығымен бекіністерді күшейту шаралары жүргізілгенімен, аймақты қорғауға тағайындалған әскерлердің көп бөлігі жақсы жабдықталмаған, неміс емес сарбаздардан құралды. Ютадағы D күні сағат 01:30-да басталды, алғашқы әуе десант бөлімдері келді. Олардың міндеті – Сент-Мер-Эглиздегі маңызды қиылысты бағындыру және Ютаның артындағы су басқан егістік жерлер арқылы өтетін жолдарды бақылау болды, осылайша жаяу әскер ішкі аймаққа жылжи алатын еді. Көптеген десантшылар өздерінің түсіру аймағынан қашық жерге түскендіктен, кейбір мақсаттар тез орындалса да, олар бірінші күні міндеттерін орындай алмады. Жағажайда жаяу әскер мен танктер сағат 06:30-да басталған төрт толқынмен түсіп, жақын маңдағы аумақты аз шығынмен бағындырды. Осы уақытта инженерлер кедергілер мен миналарды жою жұмыстарын бастады, ал қосымша күштер келіп түсті. D күнінің соңында одақтас күштер жоспарланған аумақтың жартысын ғана бағындырды, неміс қорғаушыларының бөлімдері қалды, бірақ жағажай қауіпсіз болды. 4-ші жаяу әскер дивизиясы Ютаға 21 000 сарбазды түсірді, оның салдарынан 197 адам қаза тапты. Парашютпен және планермен келген әуе десант бөлімдерінің саны 14 000-ға жуық, олардың 2 500-і зардап шекті. Инженерлік бөлімдерде, 70-ші танк батальонында және жаудың шабуылынан батып кеткен теңіз кемелерінде шамамен 700 адам қаза тапты. Неміс әскерлерінің шығыны белгісіз. Шербург 26 маусымда бағындырылды, бірақ немістер портты қиратқандықтан, ол қыркүйекке дейін толыққанды жұмыс істемеді.

Достасқан жоспар

Келесі жылы континенттік Еуропаға арна арқылы шабуыл жасау туралы шешім 1943 жылдың мамыр айында Вашингтонда өткен «Тридент» конференциясында қабылданды. Одақтастар бастапқыда шабуылды 1944 жылдың 1 мамырында бастауды жоспарлаған, ал жоспардың нұсқасы 1943 жылдың тамызында Квебек конференциясында бекітілді. Генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр Жоғарғы Бас Штабтың Одақтас Экспедициялық Күштерінің (SHAEF) бас қолбасшысы болып тағайындалды. Генерал Бернард Монтгомери 21-ші армия тобының қолбасшысы болып тағайындалды, ол шабуылға қатысқан барлық құрлық әскерлерін біріктірді. 1943 жылдың 31 желтоқсанында Эйзенхауэр мен Монтгомери жоспармен танысты, онда үш дивизия және әуе десанттық дивизияның үштен екі бөлігі қону көзделген. Екі генерал бірден бастапқы шабуылдың масштабын бес дивизияға дейін кеңейтуді талап етті, үш дивизияның әуе десанттық операцияларын жүргізуге мүмкіндік беру үшін, кең фронтта операциялар жүргізуге болатын жағдай жасау мақсатында. Бұл өзгеріс шабуылдың фронтын 40 шақырымнан 50 шақырымға дейін ұлғайтты. Бұл адамдар мен материалдарды жылдам түсіруге, немістердің жауап беруін қиындатуға және Шербург портын жылдам басып алуға мүмкіндік беретін еді. Эйзенхауэр мен генерал-лейтенант Омар Брэдли «Юта» үшін VII корпусты таңдады. Тынық мұхиты операциялары театрында (бірақ бастапқы шабуылдарда емес) амфибиялық операциялар тәжірибесі бар генерал-майор Дж. Лоутон Коллинз генерал-майор Роско Вудраффты VII корпустың қолбасшысы ретінде алмастырды. Нормандия жағалауы он жеті секторға бөлінді, кодтық атаулар әліпбилік реттілікте берілді – «Омаха» батысындағы «Эйблден» «Свордтың» шығыс жағындағы «Роджерге» дейін. «Юта» бастапқыда «Йок» деп, ал «Омаха» «Х-рей» деп аталған. Екі атау 1944 жылдың 3 наурызында өзгертілді. «Омаха» мен «Юта» атауларын Брэдли ұсынған болуы мүмкін. «Юта» аймағына шабуыл кеңейтілгенде тағы сегіз сектор қосылды. Секторлар жасыл, қызыл және ақ түстермен белгіленген жағажайларға бөлінді. Бес қону жағалауының ең батысы – «Юта», ол Доув және Вир өзендерінің сағасының батысында, Котентин түбегінде орналасқан. «Юта» мен «Омаха» арасындағы жер батпақты және қиын өткелді болды, бұл «Ютаға» қонған әскерлердің оқшаулануына әкелді. Немістер «Юта» аймағының артындағы егістік жерлерді су батып, жағалаудан бірнеше тар жолдарға ғана жол берді. Құрлықтағы аймақты қамтамасыз етуге, Котентин түбегін жылдам басып алуға және немістердің Шербург портын нығайтуына жол бермеу үшін, шабуылдың алғашқы сағаттарында екі әуе десанттық дивизияға неміс аумағына түсірілуі тапсырылды. Кеңейтілген операция үшін қосымша десант кемелері мен әскер тасымалдаушы ұшақтарды алу немесе өндіру қажеттілігі шабуылды маусымға дейін кейінге жылдыруға мәжбүр етті. 1943 жылдың соңында десант кемелерін шығару қарқыны артты және 1944 жылдың басында басқа театрлардан кемелер қайта орналастырылды. 1944 жылдың басында 600-дан астам «Дуглас С-47 Скайтрейн» көлік ұшақтары мен олардың экипаждары Индиана штатындағы Бейр әуежайынан Англияға айналмалы жолмен ұшып, қол жетімді әскер тасымалдаушы ұшақтардың санын мыңнан асырды.

Шабуыл жоспары

Ютадағы шабуылдық десанттарға бұрын, Котентин түбегінде түн ортасынан кейін басталатын әуе десанттары жоспарланған еді. 40 минуттық теңіз шабуылы сағат 05:50-де басталып, 06:09-дан 06:27-ге дейін жалғасатын әуе шабуылымен алмастырылатын болды. Шабуылдық десант төрт толқынмен сағат 06:30-да басталды. Бірінші толқында 8-ші жаяу әскер полкінің төрт ротасын тасымалдайтын 20 десант кемесі, көлік құралдары және жеке құрам (LCVP) бар еді. Оң жақтағы он кеме Лес-Дюне де Варревильдегі нығайтылған бекініске қарсы Таре Грин жағажайына түсуге тиіс болды. Сол жақтағы он кеме оңтүстікке қарай, Ағаның Қызыл жағажайына бағытталды. Сегіз десант танкісі (LCT), әрқайсысында 70-ші танк батальонының төрт десант танкісі бар, жаяу әскерден бірнеше минут бұрын түсуге жоспарланған. Екінші толқын сағат 06:35-ке жоспарланған, онда 32 LCVP 8-ші жаяу әскердің тағы төрт ротасын, сондай-ақ жауынгерлік инженерлер мен теңіздік кедергілерді жою тобы бар еді. Үшінші толқын сағат 06:45-ке жоспарланған, ол 8 LCT-ден тұрады, олар DD танктері мен жағажайдан жол ашуға көмектесетін бронебульдозерлерді жеткізді. Одан кейін сағат 06:37-де төртінші толқын келді, оның құрамында сегіз механикаландырылған десант кемесі (LCM) және 237-ші және 299-шы жауынгерлік инженерлік батальондарының бөлімшелерімен бірге үш LCVP болды, олар жағажайды жоғары және төмен су сызықтары арасында тазалауға тағайындалды. Операция Оверлордқа қатысқан әскерлер, оның ішінде Ютаға түсуге жоспарланған 4-ші дивизияның әскери қызметшілері мамыр айының екінші жартысында казармаларын тастап, жағалаудағы жинақтау пункттеріне бағытталды. Құпия сақтау үшін шабуылға қатысушылар мүмкіндігінше сыртқы әлеммен байланыссыз ұсталып тұрды. Әскерлер 1 маусымда көлікке отыра бастады, ал 3 және 4 маусымда Force U (Ютаға тағайындалған теңіз тобы) 865 кемесі Плимуттан шықты. Ауа райының нашар болуына байланысты шабуылды 24 сағатқа кейінге жылдыру салдарынан бір конвой қайтарылып, Портлендте жеделдетілген отынмен қамтамасыз етілді. Salcome және Dartmouth-тан U2A конвойі 4 маусымда шықты, бірақ ескерту хабарламасын алмады және Францияға жалғыз бағытталды. "Валрус" барлау ұшағы күні бойы іздеу жүргізіп, конвойді тауып, екі шифрланған хабарды құлатып жіберді; екіншісі конвой Нормандиядан келген кезде расталды. Шамамен 150 кемеден тұратын конвой генерал-майор Реймонд О. Бартонның 4-ші жаяу әскер дивизиясын тасымалдады. Кемелер Уайт аралының оңтүстік-шығысындағы "Пикадилли Цирк" деп аталған кездесу орнында жиналып, Каналды кесіп өту үшін конвойлар құрды. 5 маусым күні кешке мина тазартушылар кезекті жолдарды тазарта бастады.

Неміс препараттары

Батыс майданының бас қолбасшысы фельдмаршал Герд фон Рундштедт 1943 жылдың қазан айында Гитлерге Франциядағы нашар қорғаныс жайлы хабарлады. Бұл Атлантика қабырғасы бойындағы нығайтылған бекіністерді салуды қадағалау үшін фельдмаршал Эрвин Роммельдің тағайындалуына әкелді, ерекше назар ең мүмкін болатын шабуыл бағытына – Нидерландыдан Шербургке дейінгі аралыққа аударылды. Роммель Нормандия жағалауы шабуылға түсу үшін ықтимал нүкте болуы мүмкін деп ойлады, сондықтан ол сол жағалауда кең ауқымды қорғаныс құрылыстарын жүргізуге бұйрық берді. Жағалаудың стратегиялық тұстарына бетонды қару орнатумен қатар, ол жағажайға қону кемелерінің жақындауын тежеу және танктардың қозғалысын қиындату үшін ағаш қазықтар, металл тіреулер, миналар және ірі танкке қарсы тосқауылдар орнатуды бұйырды. Одақтастардың жаяу әскерінің жағажайда аз уақыт өткізуін күтіп, ол олардың көптеген тосқауылдарын жарық толқынының ең жоғары деңгейінде орналастыруға бұйырды. Юта аймағы тегіс, бекіністерді орналастыруға ыңғайлы биік жер жоқ. Жағажайдың тереңдігі таяп тұрған толқындарға байланысты дерлік жоқтан бастап белгілі бір деңгейге дейін өзгереді. Немістер жағажайдың артындағы тегіс жерді су басу үшін өзендерді бұғып, Дувтың аузындағы шлюздерді ашып, теңіз суын кіргізді. Котентин түбегінің шығыс жағалауының осы бөлігін қорғау генерал-лейтенант Карл Вильгельм фон Шлибенге және оның 709-шы стационарлық жаяу әскер дивизиясына жүктелді. Бұл бөлім жақсы жабдықталмаған, механикалық көлік құралдары жетіспеді және ол тұтқынға алынған француз, совет және чех жабдықтарымен қамтамасыз етілді. Көптеген сарбаздар Остлегиондар (советтік соғыс тұтқындарынан, грузин және поляктардан жасалған неміс емес сарбаздар) болды, олардың сенімсіздігі мәлім болды. Сектордың оңтүстік шебінде 10 шақырымдық қашықтықта орналасқан тоғыз нығайтылған бекіністе шамамен 700 сарбаз орналасқан. Қосқан сымдар, тұзақтар және жер бетіндегі өсімдіктердің алынуы жаяу әскер үшін жағажайды және нығайтылған бекіністердің айналасындағы аймақты қауіпті етіп жасады. Мамыр айында келген неміс 91-ші жаяу әскер дивизиясы мен 6-шы парашютшілер полкі резерв ретінде ішкі аймаққа орналастырылды. Бұл әрекетті байқаған одақтастар әуеден түсірілетін аймақтарды оңтүстік-шығысқа қарай жылжытты.

Д-күн (6 маусым, 1944)

Нормандияны бомбалау түн ортасы шамасында басталды, 2200-ден астам британдық және американдық бомбалаушылар жағалау бойындағы және ішкі аймақтардағы нысаналарды шабуылдады. Одан кейін, шамамен 1200 ұшақ Англиядан ұшып, әуедегі дивизияларды жаудың тылына тастау үшін көтерілді. 101-ші әуе десант дивизиясының десантшылары сағат 01:30-да тасталды, олардың міндеті – Ютаның артындағы маңызды жолдарды бақылау және Дуве өзеніндегі жол және теміржол көпірлерін жою. Радиостанциялардың жетіспеуі және бокаж ландшафты – тікенді бұталары, тас қабырғалары мен батпақтары, жауынгерлік бөлімдердің бірігуіне кедерілді. 82-ші әуе десант дивизиясының әскерлері шамамен 02:30-да жетті, олардың басты мақсаты – Дуве өзеніндегі тағы екі көпірді жою және Мердерет өзеніндегі екі көпірді басып алу. Олар тез арада маңызды жол торабын – Сен-Мер-Эглизді (шабуыл кезінде азат етілген алғашқы қала) басып алып, батыс жақтан қорғау жұмыстарын бастады. 91-ші жаяу әскер дивизиясының командирі, генерал-лейтенант Вильгельм Фаллей, Ренн қаласындағы жаттығулардан Пикавильге жақын орналасқан штаб-пәтеріне қайтып бара жатқанда, десантшылар тобынан қаза тапты. Басты шабуыл күштері жағаға қонуға екі сағат қалғанда, 4-ші атқыштар полкінің 132 адамынан құралған топ 04:30-да Сен-Маркуф аралдарына жүзіп өтіп, бұл жердің неміс бақылау бекеті екенін жорамалдады. Аралда ешкім болған жоқ, бірақ миналар мен неміс артиллериясының оғынан екі адам қаза тауып, он жеті адам жарақат алды. Force U тобына бекітілген төрт әскер тасымалдағыш жағалаудан 12 миль (19 км) қашықтықтағы белгіленген орнына жеткен соң, Ютаға тағайындалған 4-ші дивизияның және басқа да бөлімшелердің 5000 сарбазы үш сағаттық сапарға шығу үшін қону кемелеріне көтерілді. Ютаға бомбалауға тағайындалған он сегіз кемеге АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Невада" линкоры, Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштерінің мониторы, ауыр крейсерлер (Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштері) және "Тускалуза" (АҚШ Әскери-теңіз күштері), сондай-ақ канонерлік кеме (Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз күштері) кірді. Жағажайдың артындағы аймақтарды теңізден бомбалау 05:45-те, әлі қараңғыда басталды, ал артиллериялықтар 05:50-де жағажайдағы алдын ала белгіленген нысаналарға көшті, жарық жеткен соң. Бомбалау тобындағы эсминец "Корри", Маркуф батареясының атынан қашу кезінде минаға шағылысып, батып кетті, оған Oberleutnant zur See Walter Ohmsen басшылық етіп тұрды. Әскерлер Юта мен Омахаға сағат 06:30-да (британдық жағалауларға қарағанда бір сағат ертерек) қонуға жоспарланғандықтан, шабуыл жасаушы күштер жағаға қонғанша бұл аймақтар тек 40 минут бойы теңізден бомбалауға ұшырады. IX бомбалаушы командасының шамамен 300 "Мартин Б-26 Мародер" ұшағы жерге түсуге дейін 20 минут ішінде жағалауды әуеден бомбалады. Бұлтты ауа райына байланысты ұшқыштар төмен биіктікке түсуді шешті. Бомбалаудың көп бөлігі тиімді болды, тек екі ұшақ жоғалды.

Құтқару

Жағалауға алғашқы жеткен әскерлер 2-ші батальонның 8-ші жаяу әскер бөлімінен 4 рота болды. Олар 20 LCVP-де 06:30-да келді. B және C роталары Tare Green деп аталған сегментке, ал E және F роталары оның сол жағындағы Uncle Red-ке түсті. F ротасының жетекшісі Леонард Т. Шрёдер жағаға алғашқы жеткен адам болды. Күшті ағымдар десанттық кемелерді оңтүстікке қарай итеріп жіберді, олар Grande Dune-дегі 2-шы шығудың жанында, Les Dunes de Varreville-дегі 3-шы шығуға қарап тұрған жерлерінен алшақтады. Жағаға түскен алғашқы жоғары шенді офицер, 4-ші жаяу әскер дивизиясының дивизия командирі, бригадир генерал Теодор Рузвельт кіші, жақын маңдағы жерді жеке қарап шықты. Ол осы жерге қону орны жақсырақ екенін анықтады, себебі жақын маңдайда екі емес, бір ғана бекініс бар еді, және ол IX бомбалаушылар командованиесінің бомбалаушыларынан қиратылған. Сонымен қатар, күшті ағымдар су астындағы көптеген кедергілерді жағаға шығарды. «Соғысты осы жерден бастауды» шешіп, ол одан әрі десантты қайта бағыттауға бұйырды. Шабуылдың екінші толқыны 06:35-те 32 LCVP-де келді. 8-ші жаяу әскердің 1-ші батальонының A және D роталары Tare Green-ге, ал G және H роталары Uncle Red-ке түсті. Оларды инженерлер мен жарылғыш топтар сүйемелдеді, олардың міндеті – жағажайдағы кедергілерді жою және жағажайдың артындағы кедергілер мен миналардан тазалау. 70-ші танк батальонының жасағы, сегіз LCT-де 32 амфибиялық DD таңкісінен тұратын, жаяу әскерден 10 минут бұрын келуі керек еді. Алайда, қатты қарсы жел салдарынан олар 20 минутқа кешікті, тіпті танктерді жоспарланғандай емес, жағалаудан іске қосты. A ротасының төрт таңкісі мен олардың экипаждары Иль Сент-Маркуфтан оңтүстікке қарай 5 км жерде минаға түсіп, қирады, бірақ қалған 28 танк аман келді. Үшінші толқын 06:45-те келді, оның құрамында 16 стандартты M4 Sherman таңкісі және 70-ші танк батальонының 8 бульдозерлік таңкісі болды. Олардан кейін 06:37-де төртінші толқын келді, оның құрамында сегіз LCM және үш LCVP, 237-ші және 299-шы жауынгерлік инженерлік батальондарының бөлімдерімен бірге, жағажайды тазалауға тағайындалды. B ротасы Ла-Мадлен маңында, Ла-Гранде-Дюнаның солтүстік-батысында және ішкі аймақта орналасқан WN7 қарсыластың бекінісіне қарай бет алғанда, жол бойындағы үйлерде орналасқан қорғаушылардан оқ астына түсті. Олар 919-шы гренадерлер батальонының 3-ші бөлімінің штабындағы WN7 бекінісінде аз қарсылыққа тап болды. C ротасы алдын ала бомбалау кезінде қираған Ла Гранде Дюнадағы WN5 қарсыластың бекінісін жарамсыз етті. E және F роталары (шамамен 600 адам) ішкі аймаққа қарай Ла Дюнадағы WN4 бекінісіне қарай жылжыды, оны қысқаша шайқастан кейін басып алды. Содан кейін олар жағажайға параллель фермалық жолмен 1-ші шойынға қарай оңтүстікке қарай жылжыды. G және H роталары жағалау бойымен оңтүстікке қарай Beau Guillot-тағы WN3 қарсыластың бекінісіне қарай қозғалды. Олар миналы далаға тап болды және жаудың пулемет атысына түсті, бірақ жақын арада позицияны басып алды. 70-ші танк батальоны жақын маңдағы жағажай бекіністерін бейтараптандыруға көмектесуді күткен, бірақ жаяу әскер бұл жұмысты тез аяқтағандықтан, олар бастапқыда көп нәрсе істей алмады. 08:30-да десант аймағы толыққанды қауіпсіз деп есептелді, сол кезде жауынгерлік топтар жол бойындағы ішкі аймаққа қарай жылжуға дайын болды. Осы уақыт аралығында жағаға қосымша күшейтулер келіп жатты. Жағажайдағы миналар мен кедергілерді жою, су тасқыны 10:30-да басталар алдында тез орындалуы керек болған жұмыс, 237-ші және 299-шы жауынгерлік инженерлік батальондары мен сегіз бульдозерлік танктердің міндеті болды. Топтар жағажайдағы кедергілерді жою үшін жарылғыш заттарды қолданды және әскерлер мен көліктердің жылдам өтуіне мүмкіндік беру үшін теңіз қабырғасындағы саңылауларды жасады. Бульдозерлік танктер қираған қалдықтарды жолдан шығарып, одан әрі десант үшін ашық жолақты жасады.

Ішкі аумаққа көшіру

4-ші дивизияның келесі қадамы – жаудың артында таң атқанға дейін түскен 101-ші әуе десантымен байланысу үшін, жағалаудың артындағы су басқан егістіктер арқылы үш жолмен өту болды. 2-ші батальон мен бірнеше танк 1-ші жолмен Пуппевильге бет алды, онда олар 3/501-ші парашютші жаяу әскер полкі қаланы басып алғанын анықтады. Екі одақтас күштің арасында қалған онға жуық неміс жаяу әскері саздағыдай берілді. 2-жол, Ла Гранде Дюнаның тікелей артында, жағалаудан шығудың басты жолына айналды. Бұл жолды қамтамасыз ету үшін Сент-Мари-дю-Монтты басып алу қажет болды, ол шамамен 5 шақырым ішке орналасқан. Немістер жолдың үстіндегі кішкентай көпірді ұрып-жойды, инженерлер жолды жөндеп, екі істен шыққан танкты алып тастағанға дейін қозғалыс тоқталды. 2-жол тез тығырылып қалды, сондықтан бірнеше бөлімшелер жолдың жанындағы су басқан жерлер арқылы жүруді жөн көрді. Сент-Мари-дю-Монт маңында, 91-ші жаяу әскер дивизиясының 6-шы парашютші полкіне қоса, бірнеше жүз сақшы орналасқан. 506-шы парашютші жаяу әскері Холди мен Брекур маңындағы батареяларға сәтті шабуыл жасап, Сент-Мари-дю-Монтты үй-үйден және көшедегі шайқастар арқылы басып алды, 8-ші жаяу әскердің 3-ші батальонына 2-жолмен кедерісіз ілгерілеуге жол ашты. 8-ші жаяу әскердің 1-ші батальоны 3-жолмен Адувиль-ла-Юберге қарай бағыт алды, онда 502-ші парашютші жаяу әскері қаланың басып алған екен. Пуппевильдегідей, жау әскерлері (ондағанға жуық) екі жақындасқан күштің арасында қалды және берілуге мәжбүр болды. Осы уақытта 22-ші жаяу әскердің 3-ші батальоны мен бес танк жағалау бойымен солтүстікке қарай жылжыды, оларға неміс бекіністерін жою міндеті жүктелді. Олар танк атысымен бетондық нығайтуларды тек амбразураға тікелей соққы берген жағдайда ғана қиратуға болатынын анықтады, сондықтан жағалаудағы әскери кемелерден артиллериялық оқ сұрады. Кешке қарай олар 12-ші жаяу әскермен бірікті, олар су басқан далалар арқылы күніне белгіленген мақсаттан қашық жерге жетіп, жағажайдың солтүстік жағында қорғаныс периметрін құрды. Жағажайдың оңтүстік жағында 6-шы парашютші полкінің шамамен 3000 әскері Сент-Ком-дю-Монт маңында орналасып, 501-ші парашютші жаяу әскерінің D күні одан әрі ілгерілеуіне кедері келтірді. Орталықта 82-ші әуе десанты, аға лейтенант Тернер Тернбулл мен 43 адамнан тұратын отрядтың жұмысының нәтижесінде, Санте-Мер-Эглис қаласындағы өз позицияларын нығайта алды. Олар солтүстіктен келе жатқан жаудың үлкен күштеріне екі сағаттан астам қарсы тұрды, олар жол торабын қайта басып алуға тырысты. Полковник Эдсон Рафф басқаратын күшке 746-шы танк батальонының 16 Шерман танкысы, төрт бронеавтомобиль және жаяу әскер отряды кірді. Олар жағалаудан жоғары көтерілді, бірақ Сент-Мер-Эглисті нығайтудан қаланың оңтүстігіндегі 3 шақырым жерде орналасқан неміс сақшылары тоқтатты. Көмек күштері 04:00 (Миссия Чикаго және Миссия Детройт) және 21:00 (Миссия Кёук және Миссия Эльмира) шамасында желкенмен келді, қосымша әскерлер мен ауыр жабдықтар жеткізді. Көптеген десантшылар сияқты, олар да өздерінің қону аймағынан алыс жерге түсіп қалды. Тіпті мақсатқа жеткендер де қиындықтарға тап болды, мысалы, ЖИП-тер түсіру кезінде ауысып, ағаш фюзеляжға соқтығысып, кейде борттағы адамдарды жарақаттады. Неміс сақшылары, әсіресе Сент-Мер-Эглис маңындағы аймақта, планерлік бөлімшелерге де үлкен зиян келтірді. Мердерет өзенінің батысына қонған 82-ші әуе десантының мүшелері жау әскерлерімен қоршалып, шашырап кетті. Олар D күні мақсаттарына жете алмайтынын және күш-жігер күту керек екенін тез түсінді. Бұл үшін бірнеше күн қажет болды, өйткені немістер өзен бойында қорғаныс позицияларын орнатқан. 82-ші әуе десанты 36 сағат бойы басқа бөлімшелермен немесе Коллинспен оның командалық кемесі Бейфилдпен радио байланысын орната алмады. 82-ші әуе десантының орнына 90-шы жаяу әскер дивизиясы келді, олар D күні сағат 16:00-де қонуға кірісті және 8 маусымда барлығы жағаға жетті. 90-шы дивизияның бастапқы жоспары солтүстікке қарай Шербург портына қарай ілгерілеу болды, бірақ Коллинс олардың тапсырмасын өзгертті: олар Котентин түбегін кесіп, неміс күштерін оқшаулап, аймаққа күш түсіруге кедері келтіруі керек еді. Олардың нашар жұмыс істеуі оларды тәжірибелі 82-ші әуе десанты және 9-шы жаяу әскер дивизиясымен алмастыруға әкелді, олар 17 маусымда Котентиннің батыс жағалауына жетіп, Шербургті кесіп тастады. 9-шы дивизия, 4-ші және 79-шы жаяу әскер дивизиялары қатыгез шайқастарда жарым аралды басып алды. Шербург 26 маусымда Шербург шайқасында құлдырады, бірақ бұл кезде немістер портты қиратып, толыққанды жұмыс істеуге қыркүйекке дейін мүмкіндік бермеді.

Нәтиже

4-ші жаяу әскер дивизиясы Ютадағы D күнінің барлық мақсаттарына толыққанды жете алмады, себебі олар оңтүстікке тым шалқап қонды. Олар 197 адамдық шығынға ұшырады. Парашютпен және жолақтармен (планермен) келген әуе десант әскерінің саны қосымша 14 000 адамды құрады, олардың 2 500-і жарақат алды. Инженерлік бөлімшелерде, 70-ші танк батальонында, сонымен қатар жаудың батырған LCT және басқа да кемелерінде шамамен 700 адам жоғалды. Неміс әскерінің шығындары белгісіз. Ютаға қонған күштер бір сағаттан кем уақыт ішінде жақын аумақты тазартып, D күнінің соңына қарай 6 миль (10 км) ішке енді. Қонудан кейін екі сағаттың ішінде 82-ші әуе десант дивизиясы Сайнт-Мер-Эглиздегі маңызды қиылысқа ие болды, бірақ жоспарланғандай, D күні Мердерет бойындағы қорғаныс шебін бейтараптандыра алмады. Көптеген әуе десант әскері өздерінің түсіру аймақтарынан қашық жерге түсіп, D күнінің барлық мақсаттарына жете алмаса да, күштердің кеңінен таралуы неміс қорғаушыларын жаңылыстырды, олар жауап беруде кешікті. Жоғары даярланған 4-ші дивизия рекруттардан құралған орташа неміс бөлімімен кездесті; 709-шы дивизияның ең жақсы әскерлерінің барлығы Шығыс майданға жіберілді. Одақтастар әуеде басымдыққа қол жеткізіп, сақтады, бұл немістердің Ұлыбританиядағы дайындықтарды бақылай алмағанын және D күні әуе шабуылын ұйымдастыра алмағанын білдірді. Одақтастардың кең ауқымды барлау жұмыстары шабуылдаушыларға қорғаныс және жердің толық картасын ұсынды. Жанындағы Омахадан айырмашылығы, Ютадағы алдын ала әуе шабуылы өте тиімді болды. Неміс жоғарғы басшылығының шешімсіздігі мен күрделі басқару құрылымы да одақтастардың Ютадағы және Нормандия кампаниясындағы табысына ықпал етті.