Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Жақсылық» операциясы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық шабуыл

Гудвуд операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1944 жылдың 18-20 шілдесі аралығында Франциядағы Нормандиядағы Каен үшін болған ірі шайқастың бір бөлігі ретінде өткен британдық шабуыл. Операцияның мақсаты – Орн көпірінен оңтүстікке қарай Каеннің қалған бөлігін және одан әрі Бургебус қырқасын басып алу болды. Гудвуд операциясына дейін Гринлайн және Гранат операциялары Каеннің батысындағы Одонның екінші шайқасында неміс назарын Каеннің шығысындағы аймақтан аудару үшін жүргізілді. Гудвуд британдық VIII корпустың үш бронедивизиясымен немістер басып ұстаған Бургебус қырқасын, Бреттевиль-сюр-Лайзе мен Вимонт арасындағы аймақты жаулап алу және немістерге максималды шығын келтіру үшін шабуылмен басталды. 18 шілдеде британдық I корпусы VIII корпустың шығысындағы бірнеше ауылдарды қорғау үшін шабуыл жасады; батыста II канадалық корпусы Гудвудпен синхронды түрде Атлантика операциясын бастады, ол Орн өзенінің оңтүстігіндегі Каен қалашықтарын басып алуға бағытталған. Операция 20 шілдеде аяқталған кезде бронедивизиялар немістердің сыртқы қорғанысын бұзып, 7 мильге (11 км) жылжыды, бірақ Бургебус қырқасына жетпей тоқтады, тек бронеавтомобильдер ғана оңтүстікке қарай және қырқадан тысқары өтті. Гудвуд өзінің негізгі мақсатына жете алмаса да, ол немістерді Нормандияның шығыс жағында британдықтар мен канадалықтарға қарсы күшті әскерлерді ұстап тұруға мәжбүр етті, ал 25 шілдеде басталған АҚШ армиясының бірінші шабуылы – Кобра операциясы, немістердің әлсіз қорғанысын күйретуге әкелді.

Каен

Нормандияның тарихи қаласы Каен 1944 жылғы 6 маусымда Сворд-Бичке қонған британдық 3-ші жаяу әскер дивизиясының D күніне қойған мақсаты болды. Каенді басып алу «амбициоз» болғанымен, D күні I корпусы (генерал-лейтенант Джон Крокерге) жүктелген ең маңызды міндет деп есептелді. Операция «Оверлорд» екінші армияны қаланы басып алуға, содан кейін Каеннің оңтүстік-шығысындағы Каумон-л’Эвентеден майдан шебін құруға, әуежайлар үшін кеңістік алуға және бірінші американ армиясының (генерал-лейтенант Омар Н. Брэдли) сол қанатын қорғауға шақырып отырды, ол Шербурға қарай жылжыды. Каенді және оның төңірегін басып алу екінші армияға Фалезді басып алуға дейін баспана беретін, одан кейін Аржантанға және Тукс өзеніне қарай жылжу үшін икемді база ретінде пайдалануға болатын мүмкіндік тудырар еді. Каен мен Вимон арасындағы жер бедері ашық, құрғақ және жылдам әрекеттерге қолайлы болғандықтан, ерекше перспективалы болды. Одақтас күштерінің танктері мен жылдам әрекет ететін бөлімшелер саны неміс күштерінен әлдеқайда көп болғандықтан, жылдам және икемді шайқас олардың пайдасына болды. Пляждағы қиындықтар мен қалаға дейін 9,3 миль (15 км) қашықтықтағы неміс бекіністеріне шабуыл жасауға күш жұмсауға мәжбүр болғандықтан, 3-ші жаяу әскер дивизиясы Каенге күшпен шабуыл жасай алмады және қаланың шетінде тоқтатылды. Келесі шабуылдар сәтсіз аяқталды, себебі неміс қарсыласы нығайды. Тікелей шабуылдан бас тартып, 7 маусымда «Перч» операциясы – I және XXX корпус тарапынан жасалған қысқыш шабуыл басталды, мақсаты Каенді шығыс және батыстан қоршау болды. Орн көпірінен оңтүстікке қарай шабуыл жасаған I корпусы 21-ші танк дивизиясымен тоқтатылды, ал XXX корпусының шабуылы Каеннің батысындағы Тилли-сюр-Сеуллдің алдында, «Панцер-Лехр» дивизиясына қарсы тоқтады. 7-ші бронетанкті дивизия неміс қорғанысындағы олқылықтан өтіп, Виллерс-Бокаж қаласын басып алуға тырысты. Виллерс-Бокаж шайқасында 7-ші бронетанкті дивизияның алғы шебі қаладан шегінді, бірақ 17 маусымда «Панцер-Лехр» кері шегінуге мәжбүр болды және XXX корпусы Тилли-сюр-Сеуллді басып алды. Британдықтар 19 маусымда Англия жолағына қатты дауыл келген кезде, 7-ші бронетанкті дивизияның екінші шабуылын қоса алғанда, қосымша шабуыл жоспарларын кейінге шегерді. Дауыл үш күнге созылып, одақтастардың күшін күшейтуді едәуір кешіктірді. Теңізде болған көптеген десанттық кемелер мен кемелер Ұлыбританиядағы порттарға қайтарылды; сүйретілетін баржалар мен басқа да жүктер (Мальберри порттарына арналған 2,5 миль (4 км) жүзу жолдары қоса алғанда) жоғалды және 800 кеме Нормандия жағалауында шілдедегі келесі толқынға дейін қалды.

The historic Normandy town of Caen was a D Day objective for the British 3rd Infantry Division, which landed on Sword Beach on 6 June 1944. The capture of Caen, while "ambitious", was called the most important D Day objective assigned to I Corps (Lieutenant General John Crocker). Operation Overlord called for Second Army to secure the city and then form a front line from Caumont l'Éventé–south east of Caen, to acquire space for airfields and to protect the left flank of the First US Army (Lieutenant General Omar N. Bradley), while it moved on Cherbourg. Possession of Caen and its surroundings would give the Second Army a staging area for a push south to capture Falaise, which could be used as the pivot for a swing left, to advance on Argentan and then towards the Touques River. The terrain between Caen and Vimont was especially promising, being open, dry and conducive to mobile operations. Since the Allied forces greatly outnumbered the Germans in tanks and mobile units, a fluid fast moving battle was to their advantage. Hampered by congestion in the beachhead and forced to divert effort to attack strongly held German positions along the 9.3 mile (15 km) route to the town, the 3rd Infantry Division was unable to assault Caen in force and was stopped short of the outskirts. Follow up attacks were unsuccessful as German resistance solidified; abandoning the direct approach, Operation Perch—a pincer attack by I Corps and XXX Corps—was launched on 7 June, to encircle Caen from the east and west. I Corps, striking south out of the Orne bridgehead, was halted by the 21st Panzer Division and the attack by XXX Corps bogged down in front of Tilly sur Seulles, west of Caen, against the Panzer Lehr Division. The 7th Armoured Division pushed through a gap in the German front line and tried to capture the town of Villers Bocage in the German rear. The Battle of Villers Bocage saw the vanguard of the 7th Armoured Division withdraw from the town but by 17 June, Panzer Lehr had been forced back and XXX Corps had taken Tilly sur Seulles. The British postponed plans for further offensive operations, including a second attack by the 7th Armoured Division, when a severe storm descended upon the English Channel on 19 June. The storm lasted for three days, significantly delayed the Allied build up. Most of the landing craft and ships already at sea were driven back to ports in Britain; towed barges and other loads (including 2.5 mile (4 km) of floating roadways for the Mulberry harbours) were lost and 800 craft were stranded on the Normandy beaches, until the next high tides in July.

Эпсом, Виндзор және Чарнвуд

Бірнеше күн дауылдан қалпына келгеннен кейін, британдықтар 26 маусымда Эпсом операциясын бастады. Жаңадан келген VIII корпус (генерал-лейтенант Ричард О'Коннор) Каеннің батысынан, Одон және Орн өзендерінің оңтүстігіне шабуыл жасап, Бреттевиль-сюр-Лайз маңындағы биік жерді басып алып, қаланы қоршауға тиіс болды. Шабуылға дейін Мартлет операциясы жүргізілді, VIII корпустың қанаттарын қорғау үшін, алға жылжу бағытының оң жағындағы биік жерлерді басып алу мақсатында. Немістер шабуылды тоқтатуға үкім шығарды, Нормандияға жаңадан келген екі танкілік дивизияны қоса, барлық күштерін жұмылдырды, олар Бае маңындағы британдық және американдық позицияларына шабуылға дайындалған еді. Бірнеше күннен кейін Екінші армия Каенге Charnwood операциясы аясында тікелей шабуыл жасады. Шабуылға дейін Каеннің жанындағы Карпике әуежайын басып алу операциясы жүргізілді. 9 шілдеге дейін Орн және Одон өзендерінің солтүстігіндегі Каен басып алынды, бірақ неміс күштері оңтүстік жағалауда және Коломбель болат зауыты сияқты бірқатар маңызды нысандарды өз бақылауында ұстады, оның биік мұржалары аймаққа бақылау жасады. Солтүстік Каенді басып алғаннан кейін, британдықтар қаланың солтүстік-шығысында орналасқан Коломбель болат зауыттарына шабуыл жасады, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Зауыт аумағы неміс қолында қалды, оның биік мұржалары Орн көпірбасына қарап тұрған бақылау пункттеріне айналды. 11 шілдеде сағат 01:00-де 153-ші (Highland) жаяу әскер бригадасының бөлімдері, 148-ші полктің Шерман танктерінің қолдауымен, неміс позициясына қарсы жылжыды. Мақсат – Корольдік инженерлер әскеріне мұржаларды жою үшін аумақты қамтамасыз ету болды. Сағат 05:00-де британдық күштер "Тигр" танктерінің шабуылына ұшырады және тоғыз танкты жоғалтып, кері шегінуге мәжбүр болды. Екінші армия екі дайындық операциясын жүргізді; генерал Бернард Монтгомеридің сөзіне сүйенсек, олардың мақсаты "жауды үздіріссіз шайқасқа тарту; біз оның әскерлерін 'жою' керек; және жалпы алғанда, немістерді өлтіру керек" болды. Тарихшы Терри Копп бұл сәтті Нормандия кампаниясының тозу шайқасына айналған сәт деп атады.

After a few days to recover from the storm, the British began Operation Epsom on 26 June. The newly arrived VIII Corps (Lieutenant General Richard O'Connor), was to attack west of Caen, southwards across the Odon and Orne rivers, capture an area of high ground near Bretteville sur Laize, encircling the city. The attack was preceded by Operation Martlet, to secure the VIII Corps flank by capturing high ground on the right of the axis of advance. The Germans managed to contain the offensive by committing all their strength, including two panzer divisions just arrived in Normandy, earmarked for an offensive against British and American positions around Bayeux. Several days later, the Second Army made a frontal assault on Caen Operation Charnwood. The attack was preceded by Operation Windsor, to capture the airfield at Carpiquet just outside Caen. By 9 July, Caen north of the Orne and Odon rivers had been captured but German forces retained possession of the south bank and a number of important locations, including the Colombelles steel works, whose tall chimneys commanded the area. Shortly after the capture of northern Caen, the British mounted a raid against the Colombelles steelworks complex to the north east of the city, which was a failure. The factory area remained in German hands, its tall chimneys providing observation posts that overlooked the Orne bridgehead. At 01:00 on 11 July, elements of the 153rd (Highland) Infantry Brigade, supported by Sherman tanks of the 148th Regiment Royal Armoured Corps, moved against the German position. The intention was to secure the area for troops from the Royal Engineers to destroy the chimneys before retiring. At 05:00, the British force was ambushed by Tiger tanks and was forced to withdraw after losing nine tanks. The Second Army launched two preliminary operations; according to General Bernard Montgomery, their purpose was to "engage the enemy in battle unceasingly; we must 'write off' his troops; and generally we must kill Germans". Historian Terry Copp called this the moment where the Normandy campaign became a battle of attrition.

Монтгомери

10 шілдеде Нормандиядағы одақтас әскерлерінің барлық құрлық күштерінің қолбасшысы Монтгомери өзінің штабында Демпси мен Брэдлимен кездесу өткізді. Олар 21-ші армия тобының операцияларын талқылады, бұл Charnwood операциясының аяқталуынан және АҚШ-тың бірінші армиясының шығуға жасаған әрекетінің сәтсіз аяқталуынан кейін болды. Монтгомери 18 шілдеде АҚШ-тың бірінші армиясы бастайтын Cobra операциясын бекітті. Монтгомери Демпсиге: «Брэдке жол ашу үшін, неміс күштерін, әсіресе бронетехниканы өзіңе тартып, соққыны жалғастыр» деп бұйырды. Шілде айының басында Монтгомериге генерал-адъютант Рональд Адам Ұлыбританиядағы әскер жинағының жетіспеуіне байланысты, оның жаяу әскерін толықтыруға арналған резервтік қорының таусылып бара жатқанын хабарлады. Демпси тек бронетанктік дивизиялардан тұратын шабуыл ұсынды, бұл Монтгомеридің теңгерімсіз күштерді қолданбау саясатына қайшы келетін ұсыныс болды. Шілде айының ортасына қарай екінші армияның плацдармында 2250 орташа және 400 жеңіл танк болды, олардың 500-і жоғалғандардың орнын толтыру үшін резервте сақталды. Екінші армияның бронетанктік құрамына гвардиялық бронетанктік дивизиясы, 7-ші бронетанктік дивизиясы және 11-ші бронетанктік дивизиясы, сондай-ақ 4-ші, 8-ші, 27-ші және 33-ші бронетанктік бригадалары, 31-ші және 34-ші танк бригадалары және 2-ші канадтық бронетанктік бригадасы кірді. 13 шілде күні сағат 10:00-де Демпси Крокермен, II канадтық корпусының генерал-лейтенанты Симондспен және О'Коннормен кездесті. Сол күні «Даңқты Гудвуд» атты жарыстардан есім алған Goodwood операциясы бойынша алғашқы жазбаша бұйрық шығарылды. Құжатта тек алдын ала нұсқаулар мен жалпы мақсаттар болды; ол егжей-тегжейлі жоспарлауды ынталандыруға және өзгерістер күтілуге тиіс болды. Бұйрық операцияға әуеден қолдау көрсету үшін Ұлыбританиядағы бас жоспарлаушыларға да жіберілді. VIII корпус маусымның ортасында Нормандияда жиналғаннан кейін, корпусты Орн плацдармынан шабуыл жасап, Каенді шығыстан айналып өтуге пайдалану ұсынылды, бірақ Демпси мен О'Коннор операцияның орындалу мүмкін емесіне күмәндандырғаннан кейін Dreadnought операциясы тоқтатылды.

On 10 July, Montgomery, the commander of all the Allied ground forces in Normandy, held a meeting at his headquarters with Dempsey and Bradley. They discussed 21st Army Group operations, following the conclusion of Operation Charnwood and the failure of the First US Army break out offensive. Montgomery approved Operation Cobra, an attack to be launched by the First US Army on 18 July. Montgomery ordered Dempsey to "go on hitting: drawing the German strength, especially the armour, onto yourself—so as to ease the way for Brad". In early July, Montgomery had been informed by the Adjutant General to the Forces, Ronald Adam that due to the manpower shortage in Britain, the pool of replacements to maintain his infantry strength was nearly exhausted. Dempsey proposed an attack consisting solely of armoured divisions, a concept that contradicted Montgomery's policy of never employing an unbalanced force. By mid July, the Second Army had 2,250 medium tanks and 400 light tanks in the bridgehead, of which 500 were in reserve to replace losses. The armoured element of the Second Army consisted of the Guards Armoured Division, 7th Armoured Division and the 11th Armoured Division and the 4th Armoured Brigade, 8th Armoured Brigade, 27th Armoured Brigade and 33rd Armoured brigades, the 31st and 34th Tank brigades and the 2nd Canadian Armoured Brigade. At 10:00 on 13 July, Dempsey met with Crocker, Lieutenant General Simonds of II Canadian Corps and O'Connor. Later that day, the first written order for Operation Goodwood—named after the Glorious Goodwood race meetings—was issued. The document contained only preliminary instructions and general intentions; it was to stimulate detailed planning and alterations were expected. The order was also sent to senior planners in the United Kingdom so that air support for the operation could be secured. When VIII Corps had assembled in Normandy in mid June, it was suggested that the corps be used to attack out of the Orne bridgehead, to outflank Caen from the east but Operation Dreadnought was cancelled when Dempsey and O'Connor doubted the feasibility of the operation.

Гудвуд жоспары

Гудвуд жоспарында VIII корпус үш бронедивизиясымен бірге Орн көпірінен оңтүстікке қарай шабуыл жасау көзделді. Бұл, D күні одақтастар басып алған өзеннің шығысындағы жер учаскесі болатын. 11-ші бронедивизия Бургебус қырқасы мен Каен–Фалаз тас жолынан оңтүстік-батысқа қарай жылжуы керек еді, мақсаты – Бреттевиль-сюр-Лайз. Гвардиялық бронедивизия Вимонт пен Аргенс қалаларын басып алу үшін оңтүстік-шығысқа қарай жылжуы тиіс болды, ал 7-ші бронедивизия соңғы болып, Фалаизға қарай оңтүстікке бағытталды. 51-ші (Highland) жаяу әскер дивизиясының бір бөлігімен қолдау көрсетілген 3-ші жаяу әскер дивизиясы Эмиевиль, Туфревиль және Троарн аймағын басып алып, шығыс жақтан қорғануы керек еді. II Канада корпусы VIII корпустың батыс жағын қолдау үшін Атлантика операциясын бір уақытта бастады, мақсаты – Орн өзенінің оңтүстігінде Каенді басып алу. Британдық және канадалық операциялар 18 шілдеге жоспарланған, ал «Кобра» операциясы Бірінші армияның Сент-Ло маңындағы бастапқы позициясын қамтамасыз етуі үшін екі күнге кейінге жылдырылды. Егжей-тегжейлі жоспарлау 14 шілдеде басталды, бірақ келесі күні Монтгомери Демпсиге жазбаша нұсқау беріп, жоспарды «терең бұзылыстан» «шектелген шабуылға» өзгертуге бұйырды. Немістердің брондалған резервтерін пайдалануға мәжбүр боларын күтіп, британдық танктердің кең ауқымды шабуылының қаупін болдырмау үшін VIII корпусына «неміс бронетехникасын шайқасқа тарту және оны немiстер үшiн пайдасыз етуге» бұйрық берілді. Ол Екінші армияның жағдайын жақсартуға барлық мүмкіндікті пайдалануы керек еді – бұйрықта «шығыс жақтағы жеңіс батыс жақтағы қалағанымызды алуға көмектеседі» делінген, бірақ «қатты бекініс» рөлін қауіпке ұшыратпауы керек еді, себебі алдағы американдық шабуылдың сәттілігі оған байланысты. Үш бронедивизияның мақсаттары «Бургебус–Вимонт–Бреттевиль аймағына басымдық ету» үшін өзгертілді, бірақ «бронемашиналар Фалаизге қарай оңтүстікке қарай ілгерілеуі керек, үрей мен қайғыны таратуы керек» делінген. II Канада корпусының мақсаттары өзгермеді және олардың маңызды екені атап өтілді, олардың орындалуынан кейін ғана VIII корпус «жағдайға қарай» әрекет етеді. 11-ші бронедивизия алға жылжуға жетекшілік етеді, Кагниді қоршап, Брас, Юбер Фоли, Верриер және Фонтенэй-ле-Мармионды басып алу керек еді. Оның бронедивизиялық бригадасы өз аймағындағы неміс бақылауындағы ауылдардың көпшілігін айналып өтіп, оларды кейінгі күштермен айналысуға қалдырады. 159-шы жаяу әскер бригадасы бастапқыда дивизияның қалған бөлігінен тәуелсіз әрекет етіп, Кувервиль мен Демувиллді басып алуы керек еді. 11-ші бронедивизияның артынан келе жатқан гвардиялық бронедивизия Кагни мен Вимонтты басып алуы керек еді. Соңғы болып 7-ші бронедивизия Гарсель-Секувиль қырқасынан оңтүстікке қарай жылжуы керек еді. Бронедивизиялардың одан әрі жылжуы тек Демпсинің бұйрығымен жүзеге асырылуы керек еді. II Канада корпусы үшін егжей-тегжейлі бұйрықтар бір күннен кейін берілді, Коломбельді басып алу, Каеннің қалған бөлігін басып алу және содан кейін қатты бекінілген Верриер (Бургебус) қырқасына көшуге дайын болу. Егер неміс фронты құлап кетсе, одан әрі жылжу қарастырылатын болады. Екінші армияның барлау қызметі Гудвудқа қарсы не күтетінін жақсы бағалады, бірақ неміс позицияларын алғашқы ауылдардың сыртында негізінен әуе барлаудан шешім шығаруға тура келді. Неміс қорғаныс желісі 6 шақырымға дейінгі тереңдікте екі белдеуден тұрады деп саналды. Немістер Орн көпірінен үлкен шабуыл күтіп тұрғанын білген британдықтар Хитлерюгендтің 12-ші СС танк дивизиясының 25-ші СС танк-гренадиер полкімен күшейтілген 16-шы Люфтваффе далалық дивизиясының қарсылығын күтті. Сигналдық барлау 12-ші СС танк дивизиясы резервке ауыстырылғанын анықтады және 25-ші СС танк-гренадиер полкінің 16-шы Люфтваффе далалық дивизиясымен бірге емес екенін білгенімен, бұл қателік 18 шілдеге дейін түзетілді. 21-ші танк дивизиясының шамамен 50 танк IV және 34 шабуылдық зеңбірекпен жабдықталған ұрыс топтары 13-ші ұлттық жолдың жанында күтілді. 1-ші СС дивизиясы Лейбстандарте СС Адольф Гитлер резервте шамамен 40 «Пантера» танкісімен, 60 «Панцер IV» және «Тигр» танкілерімен жабдықталған екі ауыр танк батальонының болуы анықталды. Неміс бронетехникасының саны 230 танк, ал артиллерияның күші 300 далалық және танкіге қарсы зеңбірек деп есептелді. Екінші армия соғыс аймағының орталығында 90 зеңбірек, флангтарда 40 зеңбірек және Каен–Вимонт темір жолын қорғауда 20 зеңбірек болды деп есептеді. Британдықтар сонымен қатар Бургебус қырқасында неміс зеңбірегінің желісін тапты, бірақ оның күші мен зеңбірек позициялары белгісіз болды. Операциялық мақсаттарды жасыру үшін Екінші армия XII және XXX корпус шабуылдары сияқты алдау жоспарын бастады. Үш бронедивизия Орнның батысындағы дайындық позицияларына тек түнде және радио байланысын тоқтатып жылжуы керек еді; танк қозғалтқыштарының шуын жасыру үшін артиллерия атысы қолданылды. Күндізгі уақытта барлық күштер жаңа позицияларды жасыруға бағытталды. Артиллериялық қолдау үшін Гудвудқа 760 зеңбірек, 297 600 оқ-дәрі бөлінді. 19 далалық полкіден 456 далалық зеңбірек, 13 орташа полкіден 208 орташа зеңбірек, 3 ауыр полкіден 48 ауыр зеңбірек және 2 ауыр зениттік полкіден 48 ауыр зениттік зеңбірек. Зеңбіректер I, VIII, XII корпус және II Канада корпусы, сондай-ақ 2-ші Канада армия тобының артиллериясы (AGRA) және 4-ші AGRA арқылы ұсынылды. Әр далалық зеңбірекке 500 оқ, әр орташа зеңбірекке 300 оқ және әр ауыр зеңбірек немесе гаубицаға 150 оқ бөлінді. Шабуылға дейін олар неміс танкке қарсы және далалық артиллерия позицияларын басуға тырысуы керек еді. Шабуыл кезінде олар 11-ші бронедивизияға жылжымалы артиллериялық оқ-дәрі және зениттік қорғаныс ұсынуы керек еді. Зеңбіректер сонымен қатар 3-ші жаяу әскер және 2-ші Канада жаяу әскер дивизияларының шабуылдарына көмектеседі және сұралған нысандарға атуы керек еді. Кабур және Франсвил аймағындағы жағалауға жақын орналасқан неміс зеңбірек батареяларына шабуыл жасау үшін Корольдік теңіз күштерінің үш кемесі қосымша қолдау көрсетті. Екінші армияның инженерлік ресурстары, I және VIII корпус және дивизиялық инженерлер 13–16 шілде аралығында Орн өзенінің батысынан өзеннің шығысындағы бастапқы позицияларға дейін және Каен каналына дейін алты жол салды. I корпусының инженерлері көпірлерді нығайтты және Орн және каналға екі жаңа көпір салды. Инженерлер алғашқы күні тағы екі көпір салуы керек еді. II Канада корпусы I және VIII корпусына өзен мен канал көпірлеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін Орнға мүмкіндігінше үш көпір салуды жоспарлады. 51-ші (Highland) жаяу әскер дивизиясының инженерлері, 3-ші жаяу әскер дивизиясының шағын бөлімімен бірге, Highland дивизиясының алдындағы неміс миналық даласын бұзуға бұйрық берілді. Бұл көбінесе 16/17 шілде түнде орындалды, олар он төрт саңылауды тазалап, белгіледі. 18 шілде таңына дейін саңылаулар аяқталды, олардың әрқайсысы бір бронедивизиясы өтуі үшін жеткілікті болды. 11-ші бронедивизияның жаяу әскер бригадасы, дивизиялық және 29-шы бронедивизия штабтары 16/17 шілде түнде Орн көпіріне өтті, ал дивизияның қалған бөлігі келесі түнде оларды ілесіп өтті. Гвардиялық және 7-ші бронедивизия операция басталғанға дейін өзеннің батысында ұсталды. 11-ші бронедивизияның соңғы бөлімдері позицияға келгенде және VIII корпусы штабы Бени-сюр-Мерде орналасқанда, миналық далалардағы тағы бір саңылаулар жасалды, алдыңғы аймақтар белгіленді және танктерге арналған бағыттар ақ лентамен белгіленді.

In the outline for Goodwood, VIII Corps, with three armoured divisions, would attack southwards out of the Orne bridgehead, a pocket of ground east of the river taken by the Allies on D Day. The 11th Armoured Division was to advance south west over Bourguébus Ridge and the Caen–Falaise road, aiming for Bretteville sur Laize. The Guards Armoured Division was to push south east to capture Vimont and Argences and the 7th Armoured Division, starting last, was to aim south for Falaise. The 3rd Infantry Division, supported by part of the 51st (Highland) Infantry Division, was to secure the eastern flank by capturing the area around Émiéville, Touffréville and Troarn. The II Canadian Corps would simultaneously launch Operation Atlantic a supporting attack on the VIII Corps western flank, to capture Caen south of the Orne river. The British and Canadian operations were tentatively scheduled for 18 July and Cobra was postponed for two days, to enable the First Army to secure its start line around Saint Lô. Detailed planning began on Friday 14 July but the next day, Montgomery issued a written directive ordering Dempsey to change the plan from a "deep break out" to a "limited attack". Anticipating that the Germans would be forced to commit their armoured reserves, rather than risk a massed British tank breakthrough, VIII Corps was instructed to "engage the German armour in battle and 'write it down' to such an extent that it is of no further value to the Germans". He was to take any opportunity to improve the Second Army's position—the orders stated that "a victory on the eastern flank will help us to gain what we want on the western flank"—but not to endanger its role as a "firm bastion" on which the success of the forthcoming American offensive would depend. The objectives of the three armoured divisions were amended to "dominate the area Bourguébus–Vimont–Bretteville", although it was intended that "armoured cars should push far to the south towards Falaise, spread[ing] alarm and despondency". The objectives for the II Canadian Corps remained unchanged and it was stressed that these were vital, only following their achievement would VIII Corps "'crack about' as the situation demands". The 11th Armoured Division was to lead the advance, screen Cagny and capture Bras, Hubert Folie, Verrières and Fontenay le Marmion. Its armoured brigade was to bypass most of the German held villages in its area, leaving them to be dealt with by follow up waves. The 159th Infantry Brigade, was initially to act independently of the rest of the division and capture Cuverville and Démouville. The Guards Armoured Division, advancing behind the 11th Armoured Division, was to capture Cagny and Vimont. Starting last, the 7th Armoured Division was to move south beyond the Garcelles Secqueville ridge. Further advances by the armoured divisions were to be conducted only on Dempsey's order. The detailed orders for the II Canadian Corps were issued a day later, to capture Colombelles, the remaining portion of Caen and then be ready to move on the strongly held Verrières (Bourguébus) Ridge. If the German front collapsed, a deeper advance would be considered. Second Army intelligence had formed a good estimate of the opposition Goodwood was likely to face, although the German positions beyond the first line of villages had to be inferred, mainly from inconclusive air reconnaissance. The German defensive line was believed to consist of two belts up to 4 mile (6 km) deep. Aware that the Germans were expecting a large attack out of the Orne bridgehead, the British anticipated meeting resistance from the 16th Luftwaffe Field Division bolstered by SS Panzergrenadier Regiment 25 of the 12th SS Panzer Division Hitlerjugend. Signals intelligence ascertained that the 12th SS Panzer Division had been moved into reserve and although it was slow to discover that SS Panzergrenadier Regiment 25 was not with the 16th Luftwaffe Field Division, having also been placed into reserve, this oversight was rectified before 18 July. Battle groups of the 21st Panzer Division with around 50 Panzer IV and 34 assault guns, were expected near Route nationale 13. The 1st SS Division Leibstandarte SS Adolf Hitler was identified in reserve with an estimated 40 Panther tanks and 60 Panzer IV and the presence of two heavy tank battalions equipped with Tiger tanks was established. German armoured strength was estimated at 230 tanks and artillery strength at 300 field and anti tank guns. The Second Army believed that 90 guns were in the centre of the battle zone, 40 on the flanks and 20 defending the Caen–Vimont railway line. The British had also located a German gun line on the Bourguébus Ridge but its strength and gun positions were unknown. To mask the operational objectives, the Second Army initiated a deception plan that included diversionary attacks launched by XII and XXX Corps. The three armoured divisions moved to their staging positions west of the Orne only at night and in radio silence; artillery fire was used to mask the noise of the tank engines. During the hours of daylight all efforts were made to camouflage the new positions. For artillery support, Goodwood was allocated 760 guns,with 297,600 rounds of ammunition. 456 field pieces from 19 field regiments, 208 medium guns from 13 medium regiments, 48 heavy pieces from 3 heavy regiments and 48 heavy anti aircraft guns from two heavy anti aircraft regiments. The artillery was provided by I, VIII, XII Corps and II Canadian Corps as well as the 2nd Canadian Army Group Royal Artillery (AGRA) and the 4th AGRA. Each field gun was allocated 500 rounds, each medium piece 300 rounds and each heavy gun or howitzer 150 rounds. Prior to the assault these were to attempt to suppress German anti tank and field artillery positions. During the attack they would provide the 11th Armoured Division with a rolling barrage and anti aircraft defence. The guns would also assist the attacks launched by the 3rd Infantry and 2nd Canadian Infantry divisions and fire on targets as requested. Additional support would be provided by three ships of the Royal Navy, whose targets were German gun batteries located near the coast in the region of Cabourg and Franceville. The engineering resources of the Second Army, I and VIII corps and the divisional engineers worked from 13–16 July to build six roads from west of the Orne River to the start lines east of the river and the Caen Canal. Engineers from I Corps strengthened bridges and built two new sets of bridges across the Orne and the canal. The engineers were also to construct another two sets of bridges by the end of the first day. II Canadian Corps planned to construct up to three bridges across the Orne as quickly as possible to give I and VIII corps exclusive access to the river and the canal bridges north of Caen. Engineers from the 51st (Highland) Infantry Division, with a small detachment from the 3rd Infantry Division, were ordered to breach the German minefield in front of the Highland Division. This was largely accomplished during the night of 16/17 July, when they cleared and marked fourteen gaps. By the morning of 18 July, gaps had been completed, each for one armoured regiment to pass through at a time. The 11th Armoured Division infantry brigade, with the divisional and 29th Armoured Brigade headquarters, crossed into the Orne bridgehead during the night of 16/17 July and the rest of the division followed the next night. The Guards and 7th Armoured divisions were held west of the river until the operation began. As the final elements of the 11th Armoured Division moved into position and the VIII Corps headquarters took up residence in Bény sur Mer, more gaps in the minefields were blown, the forward areas were signposted and routes to be taken marked with white tape.

Достасқан әуе күштері

Алдын ала артиллериялық бомбалауды күшейтіп, Корольдік әуе күштері (RAF) мен АҚШ армиясының әуе күштері (USAAF) 2077 ауыр және орташа бомбалаушы ұшақтары үш толқынмен шабуыл жасады, бұл науқан барысында жер күштерін тікелей қолдау мақсатында жасалған ең ірі әуе шабуылы болды. Гудвуд жоспарының маңызды бөлігі – жылдамдық еді, және әуеден бомбалау 11-ші бронетанкті дивизияға Бургуб тау жотасын жылдам басып алуға көмектеседі деп күтілді. Демпси операцияның сәтті болуы үшін, оның танктері бірінші түстен кейін сол жотада болуы керек деп ойлады және бірінші түстен кейін жоспарланған ауыр бомбалаушылардың екінші шабуылын тоқтатты; бұл шабуыл жотаға қарайғы шабуылды тікелей қолдауға бағытталған болса да, 11-ші бронетанкті дивизияның соққы күтіп, кешігуінен қаушада болды. Goodwood операциясына жақыннан әуе көмегін 83-ші RAF тобы көрсетті, олар VIII корпустың қанаттарындағы неміс бекіністерін жою, Кагни сияқты маңызды нүктелерге шабуыл жасау, неміс артиллериясы мен резервтік күштерін талқандау және неміс әскерлерінің қозғалысын тоқтату міндеттерін атқарды. VIII корпустың әр бригада штабына алдыңғы қатардағы әуе бақылау бекеті бекітілді.

Неміс препараттары

Немістер Каен аймағын Нормандиядағы өздерінің позициясының негізі деп санады және Англия арнасынан Орнаның батыс жағалауына дейінгі қорғаныс доғасын сақтауға ниет білдірді. 15 шілдеде неміс әскери барлауы 17 шілдеден бастап британдықтардың Орн көпірінен шабуыл жасауы мүмкін екендігі туралы Батыс Танк тобын ескертті. Британдықтардың оңтүстік-шығысқа қарай, Парижге қарай жылжуы күтілді. Батыс Танк тобының қолбасшысы, генерал Генрих Эбербах, қорғаныс жоспарын жасады, оның егжей-тегжейін оның екі корпусы мен алты дивизиялық қолбасшылары жетілдірді. Кемінде 10 миль (16 км) тереңдіктегі қорғаныс белдеуі құрылды, ол төрт қорғаныс шебіне бөлінді. Белдеудегі ауылдар бекітілді, ал оңтүстік және шығыс жиектерінде танкке қарсы зеңбіректер орналастырылды. Танктердің белдеуде еркін қозғалуын қамтамасыз ету үшін немістер әр қорғаныс шебі арасында танкке қарсы миналық далалар құрудан бас тартты. 16 шілдеде британдық фронтқа бірнеше барлау рейстері ұйымдастырылды, бірақ көбісі зениттік оқтармен кері қайтарылды. Қараңғы түскен кезде камерамен жабдықталған ұшақтар шағын шамдардың жарығымен түсірілген суреттерді әкелді, ол Орна арқылы британдық көпірге бір бағыттағы қозғалысты көрсетті. Кейін сол күні британдық «Спитфайер» ұшағы қорғанысты суретке түсіру кезінде неміс желісінде атып түсірілді; британдық артиллериясы мен истребительдері құлаған ұшақты жоюға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Көптеген артиллериямен нығайтылған LXXXVI корпусы алдыңғы шепті ұстады. 346-шы жаяу әскер дивизиясы Тюфревильдің солтүстігіндегі жағалауға орналасты, ал тозған 16-шы Люфтваффе далалық дивизиясы Тюфревильден Коломбельге дейінгі келесі бөлікті ұстады. 21-ші танк дивизиясының 125-ші танк-гренадер полкіне негізделген Kampfgruppe von Luck шамамен 30 шабуылдық зеңбірекпен осы күштердің артында орналастырылды. 21-ші танк дивизиясының броньды бөлімдері, он «Тигр» танктарын қамтитын 503-ші ауыр танк батальонымен нығайтылды, Лактың әскерлеріне қолдау көрсету және жалпы резерв ретінде әрекет ету үшін Кагнидің солтүстік-шығысында орналасты. Ал дивизияның қалған танк-гренадерлері, буксирленген танкке қарсы зеңбіректермен және шабуылдық зеңбіректермен Каен жазығындағы ауылдар арасында орналасты. 21-ші танк дивизиясының барлау және инженерлік батальондары корпустың артиллериясын қорғау үшін Бургебус қырқасында орналастырылды, ол шамамен 48 далалық және орташа зеңбіректерден және бірдей сандағы «Небельверфер» зымыран тасығыштарынан тұрды. LXXXVI корпусында 194 артиллериялық құрал, 272 дана 21 см «Небельверфер» 42 және 78 дана 88 мм-лік ұшаққа қарсы және танкке қарсы зеңбіректер болды. Кагниде 2-ші фляк-дивизиясының 88 мм-лік төрт ұшаққа қарсы зеңбірегінен тұратын батарея орналастырылды, ал Бургебус қырқасының бойындағы ауылдарда 200-ші танкке қарсы батальонның 44 дана 88 мм-лік танкке қарсы зеңбірегінен тұратын экран болды. LXXXVI корпусының көп бөлігі Каен-Фалеза жолын алып жатқан қырқадан артта қалды. Каеннен батысқа қарай Каен-Фалеза жолынан I СС танк корпусы орналасты. 14 шілдеде 272-ші жаяу әскер дивизиясының бөлімдері Восельдің қорғанысын 1-ші СС дивизиясынан «Лейбштандарте СС Адольф Гитлерден» қабылдады, ол Ифс ауылы мен Орнаның шығыс жағалауы арасындағы жергілікті резервке көшті. Келесі күні 12-ші СС танк дивизиясы демалуға және қайта жабдықталуға, сондай-ақ Гитлердің бұйрығымен Орна мен Сена өзендері арасында күтілетін одақтас десантына қарсы тұруға дайын болу үшін ОКВ резервіне орналастырылды. Дивизиялық артиллерия полкі мен ұшаққа қарсы батальон 272-ші жаяу әскер дивизиясын қолдау үшін қалды, ал дивизиядан екі шайқас тобы бөлінді. Kampfgruppe Waldmüller Фалезаға жақын, ал Kampfgruppe Wünsche Каеннің шығысында Лизиоге көшірілді. Кейінірек Kampfgruppe Waldmüller-ге Лизиоде дивизияның қалған бөлігіне қосылуға бұйрық берілсе де, 17 шілдеде Эбербах бұл қозғалысты тоқтатты.

The Germans considered the Caen area to be the foundation of their position in Normandy and were determined to maintain a defensive arc from the English Channel to the west bank of the Orne. On 15 July, German military intelligence warned Panzer Group West that from 17 July, a British attack out of the Orne bridgehead was likely. It was thought that the British would push south east towards Paris. General Heinrich Eberbach, the commanding officer of Panzer Group West, designed a defensive plan, with its details worked out by his two corps and six divisional commanders. A belt of at least 10 mile (16 km) depth was constructed, organised into four defence lines. Villages within the belt were fortified and anti tank guns placed along its southern and eastern edges. To allow tanks to move freely within the belt, the Germans decided not to establish anti tank minefields between each defensive line. On 16 July, several reconnaissance flights were mounted over the British front but most of these were driven off by anti aircraft fire. As dark fell, camera equipped aircraft managed to bring back photographs taken by the light of flares, which revealed a one way flow of traffic over the Orne into the British bridgehead. Later that day, a British Spitfire was shot down over German lines while photographing defences; British artillery and fighters attempted to destroy the crashed aircraft without success. LXXXVI Corps, reinforced by much artillery, held the front line. The 346th Infantry Division was dug in from the coast to the north of Touffreville and the depleted 16th Luftwaffe Field Division held the next section from Touffreville to Colombelles. Kampfgruppe von Luck, a battle group formed around the 21st Panzer Division 125th Panzergrenadier Regiment, was placed behind these forces with around 30 assault guns. The 21st Panzer Division armoured elements, reinforced with the 503rd Heavy Panzer Battalion, which included ten King Tigers, were north east of Cagny in a position to support Luck's men and to act as a general reserve and the rest of the divisional panzergrenadiers, with towed anti tank guns and assault guns, were dug in amongst the villages of the Caen plain. The 21st Panzer Division reconnaissance and pioneer battalions, were positioned on the Bourguébus Ridge to protect the corps artillery, which consisted of around 48 field and medium guns with an equal number of Nebelwerfer rocket launchers. The LXXXVI Corps had 194 artillery pieces, 272 ''[[21 cm Nebelwerfer 42 and 78 anti aircraft and anti tank 88 mm guns. One battery of four 88 mm anti aircraft guns from the 2nd Flak Sturm Regiment, was positioned in Cagny, while in the villages along the Bourguébus Ridge there was a screen of 44 x 88 mm anti tank guns from the 200th Tank Destroyer Battalion. Most of the LXXXVI Corps artillery was beyond the ridge covering the Caen–Falaise road. Facing Caen to the west of the Caen–Falaise road was the I SS Panzer Corps. On 14 July, elements of the 272nd Infantry Division took over the defence of Vaucelles from the 1st SS Division Leibstandarte SS Adolf Hitler, who moved into local reserve between the village of Ifs and the east bank of the Orne. The following day the 12th SS Panzer Division was placed in Oberkommando der Wehrmacht (OKW) reserve to rest and refit and—on Hitler's orders—to be in a position to meet a feared second Allied landing between the Orne and Seine rivers. The divisional artillery regiment and anti aircraft battalion remained behind to support the 272nd Infantry Division and two battle groups were detached from the division. Kampfgruppe Waldmüller was moved close to Falaise and Kampfgruppe Wünsche to Lisieux, east of Caen. Although Kampfgruppe Waldmüller was later ordered to rejoin the rest of the division at Lisieux, on 17 July Eberbach halted this move.

" Жасыл желі " операциясы

Greenline операциясы 15 шілде күні кешке XII корпустың күштерімен басталды, онда 15 (Шотландия) жаяу әскер дивизиясы 53 (Уэльс) жаяу әскер дивизиясының бір бригадасымен, 34-ші танк бригадасымен, 43-ші (Уэссекс) жаяу әскер дивизиясымен және бір бригадасы кем 53-ші (Уэльс) жаяу әскер дивизиясымен күшейтілді. Greenline операциясының мақсаты – неміс басшылығын британдықтардың басты шабуылы Орнның батысында, XII корпустың позициялары арқылы жасалатынына көндіру, сондай-ақ 9-шы және 10-шы СС танк дивизияларын байлап қою болды, осылайша олар Гудвуд немесе Кобра операцияларына қарсы тұру мүмкіндігінен айырылар еді. 450 зеңбірекпен қолдау көрсетілген британдық шабуыл жасанды ай жарығын пайдаланып, неміс артиллериясының бұзушылық әрекеттеріне қарамастан сәтті басталды. Таң атқанда XII корпусы бірнеше мақсатын, соның ішінде маңызды 113-ші төбені басып алды, бірақ қырғыздан өткен 112-ші төбе неміс қолында қалды. 9-шы СС танк дивизиясын салған немістер күнінің соңына қарай өздерінің қорғаныс шебін толыққанды қалпына келтірді, алайда 113-ші төбеге жасалған қарсы шабуыл сәтсіз аяқталды. Келесі күні XII корпусының шабуылдары қосымша табыс әкелмеді, ал 17 шілде күні кешке операция тоқтатылып, 113-ші төбедегі британдық күштер кері қайтарылды.

" Гранат алмасы " операциясы

"Гранатты операция" 16 шілдеде басталды, онда XXX корпусы бірнеше маңызды ауылдарды басып алуға міндеттелді. Бірінші күні британдық жаяу әскері маңызды нысанды басып алып, 300 тұтқынға алды, бірақ келесі күні Нойерс-Бокаждың шетінде көптеген нәтижесіз шайқастар болды және 9-шы СС танк дивизиясының бөлімдері ауылды қорғауға жұмылдырылды. Британдықтар теміржол станциясын және ауылдың сыртындағы биік жерді бақылауға алғанмен, Нойерс-Бокаж неміс қолында қалды. Алдын ала операциялардың салдарынан Екінші армия 3500 адамдық шығынға ұшырады, бірақ маңызды аумақтық үлкен жетістіктер болған жоқ, алайда "Гринлайн" және "Гранат" операциялары стратегиялық тұрғыдан сәтті аяқталды. Одон аңғарындағы қауіпке жауап ретінде немістер 2-ші және 10-шы СС танк дивизияларын алдыңғы шепте ұстап тұрды және 9-шы СС танк дивизиясын корпустың қорынан қайтарды. Немістер шамамен 2000 адамдық шығынға ұшырады. Терри Копп бұл шайқастың "кампанияның ең қанды кездесулерінің бірі" екенін жазды. 17 шілде күні кешке, айналып өтетін "Спитфайр" ұшағы Сен-Фуа-де-Монтгомери ауылының жанындағы жолда неміс штаб машинасының өтіп бара жатқанын байқады. Ұшақ шабуыл жасап, машинаны жолдан шығарды. Оның ішінде Армиялар тобының командирі, фельдмаршал Эрвин Роммель болды, ол ауыр жарақат алды, нәтижесінде Армиялар тобы уақытша басшысыз қалды.

18 шілде

18 шілдеде таңға дейін Орн көпірінің оңтүстігіндегі жоғарғы жаяу әскер бөлімдері фронт сызығынан 1 км қашықтықта тынышталған түрде шегінді. 05:45-те 1056 Хэндли Пейдж Халифакс және Авро Ланкастер ауыр бомбалаушылары 3000 фут (914 м) биіктікте ұшып, Коломбельс, металлургия зауыты маңындағы 21-ші танк дивизиясының позицияларына, сондай-ақ Кагни ауылына жарылғыш бомбалар тастады, оның жартысын қиратып жіберді. 06:40-да британдық артиллерия атыс ашты және жиырма минуттан кейін бомбалаушылардың екінші толқыны жетті. Американдық B-26 Marauders 16-шы Люфтваффе далалық дивизиясына бомба тастады, ал истребитель-бомбардировщиктер неміс бекіністері мен қару-жарақ позицияларына шабуыл жасады. 45 минуттық бомбалау кезінде 11-ші бронетанктік дивизияның әскерлері мен танктері шоғырланған аймақтардан бастау сызығына қарай жылжыды. H сағаты 07:45-ке белгіленді және жоспар бойынша артиллерия 11-ші бронедивизияның алдында жылжыған жайнап бара жатқан артиллериялық тізбекке ауысты. Дивизия жылжу барысында, көбірек артиллерия Кувервилл, Демувилл, Гибервилл, Либервилл, Кагни және Эмиэвиллге атыс ашты, ал Гарсель Секквилл мен Секквилл-ла-Кампаньге дейінгі мақсаттарға мазалау отын ашты. Он бес минуттан кейін американдық ауыр бомбалаушылар Трон ауданына және Бургебус жотасындағы негізгі неміс қару желісіне бөлшектеу бомбаларын тастады. Үш толқынның ішінде тек 25 бомбалаушы ұшақ жоғалды, барлығы неміс зениттік артиллериясынан. Операцияны әуеден қолдау 83 және 84 топтардың 800 истребитель-бомбардировщиктеріне берілді. Бомбалау 22-ші танк полкі мен 503-ші ауыр танк батальонының III ротасын уақытша әрекетсіз қалдырды, олардың танктеріне әртүрлі дәрежеде зақым келтірді. Кейбіреулері аударылып, басқалары қирады, ал жиырмасы кейіннен бомба кратерлерінде тасталып кеткен күйінде табылды. Неміс майдан шебінің басым бөлігі бейтараптандырылды, ал аман қалғандар "сасқан және түсініксіз" қалды. Шаң мен түтін бомбалаушы ұшақтардың барлық нысаналарын анықтауға мүмкіндік бермеді, ал бомбалау аймақтарының шетіндегі басқалары зақымданбады. Кагни мен Эмиэвилл қалың бомбаға ұшырады, бірақ қорғаушылардың көпшілігі зардап шекпеді және британдықтардың алға жылжуына қарсы тұру үшін уақытында қалпына келді. 503-ші ауыр танк батальоны тез жиналып, танктарды қазып алуға кірісті. Бургебус жотасында бомбалаудан бірнеше қару-жарақ жойылған, бірақ артиллерия мен танкіге қарсы қарудың көпшілігі бүлінбей қалды. 08:05-ке дейін 2-ші Файф және Форфар еоманрилері мен 29-шы бронетанкті бригаданың 3-ші Корольдік танк полкі миналы алаңдарды аралап, Каен-Троарн темір жолына жетті. Шабуылдың бірінші кезеңі 08:30-да аяқталды, бұл уақытта 16-шы Люфтваффе дивизиясының көптеген тұтқындары тұтқындалды. Артиллерия 08:50-де атысты қайта бастаған кезде тек бірінші бронетанкті полк пен екінші полктің бір бөлігі ғана сызықтан өтті. Қарсылық әлі де аз болғандықтан, тұтқындар көп болғанмен, екі полк шабуылға еріп, резервтерінің қолдау аясынан шығып кетті. Сағат 09:00-де артиллериялық тізбек көтеріліп, 35 минуттан кейін жетекші эскадрильялар Каен-Вимон темір жолына жетті. Резервте 23-гусарлар бірінші темір жолды тазалауға қол жеткізді, бірақ бір жарым сағаттық ұрысқа 200-ші шабуылдау батальонының өздігінен жүретін қарулары батареясымен араласты, олар Tiger танкілері деп қате қабылдады. 2-ші Файф және Форфар еоманрилері Кагниден өтіп бара жатқанда, оларды шығысқа қарай Кагниде танкіге қарсы пулеметтер шабуылдады. Бірнеше минут ішінде кем дегенде он екі танк жарамсыз күйге келтірілді. Еоманри оңтүстікке қарай алға жылжуды жалғастырды және қырқадағы негізгі неміс қару желісімен шабуылға түсті, ал 3-ші Корольдік танк полкі батысқа қарай ауысты және Грентвилдегі неміс гарнизонымен атыс жасады, ауылды айналып өтіп, Каеннің оңтүстік шетінде, Брас пен Хуберт Фолиге қарай алға жылжудан бұрын. Бургебус қырқасына қарсы үш броньды дивизияның шабуылы ретінде қарастырылған нәрсе, екі танк полкі бір-бірін көрмей, ауыр неміс отына қарсы қолдауы жоқ ілгерілеуге айналды. 11:15-те британдықтар тау жотасына және Брас пен Бургебус ауылдарына жетті. Неміс танкілеріне кейбір залалдар тиді, бірақ одан әрі алға жылмуға тырысулар қатаң қарсылыққа ұшырады, соның ішінде артта қарсылық көрсеткен қалталардан от алды. Генерал Эбербах қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді, "қорғау емес, толық броньды шабуыл". 1-ші СС танк дивизиясы қырқаның арғы жағына шабуыл жасайтын, ал Кагни аймағында 21-ші танк дивизиясы жоғалған жерлерді қалпына келтіретін...

Shortly before dawn on 18 July, the Highland infantry in the south of the Orne bridgehead, quietly retired 0.5 mile (1 km) from the front line. At 05:45, 1,056 Handley Page Halifax and Avro Lancaster heavy bombers flying at 3000 feet (914 m) dropped of high explosive bombs around Colombelles, the steelworks, on the positions of the 21st Panzer Division and on the village of Cagny, reducing half of it to rubble. At 06:40 the British artillery opened fire and twenty minutes later, the second wave of bombers arrived. From , American B 26 Marauders released of fragmentation bombs on the 16th Luftwaffe Field Division, as fighter bombers attacked German strong points and gun positions. During the 45 minute bombardment, the troops and tanks of the 11th Armoured Division moved out of their concentration areas towards the start line. H Hour was set for 07:45 and on schedule, the artillery switched to a creeping barrage, which moved ahead of the 11th Armoured Division. As the division moved off, more artillery opened fire on Cuverville, Demouville, Giberville, Liberville, Cagny and Émiéville and dropped harassing fire on targets as far south as Garcelles Secqueville and Secqueville la Campagne. Fifteen minutes later, American heavy bombers dropped of fragmentation bombs in the Troarn area and on the main German gun line on the Bourguébus Ridge. Only 25 bombers in the three waves were lost, all to German anti aircraft fire. Aerial support for the operation was then handed over to 800 fighter bombers of 83 and 84 Groups. The bombing put the 22nd Panzer Regiment and the III Company, 503rd Heavy Panzer Battalion temporarily out of action, causing varying degrees of damage to their tanks. Some were overturned, some were destroyed and twenty were later found abandoned in bomb craters. Most of the German front line positions had been neutralised, with the survivors left "dazed and incoherent". Dust and smoke had impaired the ability of the bomber crews to identify all their targets and others on the periphery of the bombing zones had remained untouched. Cagny and Émiéville were extensively bombed but most of the defenders were unscathed and recovered in time to meet the British advance—both places having clear lines of fire, on the route the British were to take. The 503rd Heavy Tank Battalion rallied rapidly and got to work digging out their tanks. On the Bourguébus Ridge, a number of guns were destroyed by the bombing but most of the artillery and anti tank guns remained intact. By 08:05, the 2nd Fife and Forfar Yeomanry and the 3rd Royal Tank Regiment of the 29th Armoured Brigade, had navigated minefields, to reach the Caen–Troarn railway line. The first phase of the rolling barrage ended at 08:30, by which time large numbers of prisoners from the 16th Luftwaffe Division had been rounded up. By the time the artillery resumed firing at 08:50, only the first armoured regiment and a portion of the second had crossed the line. Although opposition was still minimal and more prisoners were taken, the two regiments struggled to keep up with the barrage and were moving out of supporting range of their reserves. On schedule at 09:00 the barrage lifted and 35 minutes later, the lead squadrons reached the Caen–Vimont railway. In reserve, the 23rd Hussars had managed to clear the first railway line only to become embroiled in a 1 1/2 hour engagement with a battery of self propelled guns of the 200th Assault Gun Battalion, that had been mistaken for Tiger tanks. As the 2nd Fife and Forfar Yeomanry advanced past Cagny, they were engaged by anti tank guns in Cagny to the east. Within a few minutes at least twelve tanks were disabled. The Yeomanry pressed their advance south and were engaged by the main German gun line on the ridge, while the 3rd Royal Tank Regiment having shifted westward and exchanged fire with the German garrison in Grentheville, before moving around the village and advancing along the southern outskirts of Caen, towards Bras and Hubert Folie. What had been conceived as an attack towards the Bourguébus Ridge by three armoured divisions, had become an unsupported advance by two tank regiments, out of sight of one other, against heavy German fire. By 11:15, the British reached the ridge and the villages of Bras and Bourguébus. Some losses were inflicted on the German tanks but attempts to advance further were met by determined opposition, including fire from the rear from pockets of resistance that had been bypassed. General Eberbach ordered a counter attack, "not a defensive move but a full armoured charge". The 1st SS Panzer Division was to attack across the ridge, while in the Cagny area the 21st Panzer Division was to recover all lost ground. German tanks started to arrive on the ridge around noon and the British tank crews were soon reporting German tanks and guns everywhere. Hawker Typhoon fighter bombers carrying RP 3 rockets were directed onto the ridge throughout the afternoon, delaying and eventually breaking up the 1st SS Panzer Division counter attack. A final attempt to storm the ridge resulted in the loss of 16 British tanks and a small counter attack during the afternoon was driven off, with the destruction of six German Panthers. Just before 10:00, the Guards Armoured Division caught up with the 11th Armoured Division and pressed on towards Cagny. By 12:00 the leading elements were halted, engaged in fighting. A German counter attack against the 2nd Armoured Grenadier Guards by 19 tanks from the 21st Panzer Division and the Tigers of the 503rd Heavy Panzer Battalion, failed when the German tanks came under fire from their own guns and two Tigers were knocked out. An isolated Tiger II (King Tiger) attempting to manoeuvre out of danger, was caught by an Irish Guards Sherman tank that had also become detached from its unit. The Sherman crew fired into the Tiger and then rammed it; anti tank fire from other British units then penetrated the Tiger's armour. Both crews abandoned their vehicles and most of the German crew was captured. The 503rd Heavy Panzer Battalion later attacked the Coldstream Guards but was forced to withdraw by massed anti tank fire. It took the Guards the rest of the day to capture Cagny, which was found abandoned when infantry entered the village. Attempts to renew the advance were met by fierce German resistance. Starting last, the only element of the 7th Armoured Division to enter the battle was the 5th Royal Tank Regiment (5th RTR). At 17:00 near Cuverville it knocked out two Panzer IVs for the loss of four tanks and then cleared Grentheville which had been bypassed earlier in the day by the 3rd RTR and several prisoners were taken. A German counter attack by six tanks petered out after two tanks each were destroyed. The 11th Armoured Division pulled back to the Caen–Vimont railway line for the evening and replacement tanks were brought forward for all divisions, with the 11th Armoured receiving priority. German recovery teams went forward to recover and repair as many of their tanks as possible, as few replacements were available. Unnoticed by the British, a gap had been created between Emièville and Troan. This was closed during the night by the 12th SS Panzer Division, which had lost ten tanks, en route, to air attacks. A number of minor German counter attacks were launched from the ridge; one at dusk was broken up by British artillery and anti tank fire, which destroyed a Panther and Tiger, another after dark led by a captured Sherman as a ruse, was repulsed after the Sherman and two Panthers were knocked out by a British anti tank battery. During the night, German bombers dropped flares over the Orne bridges, which then came under aerial attack. One bridge was slightly damaged and the headquarters of the 11th Armoured Division was hit, as were some tank crews who had survived the fighting. In their fighting around Cagny, the Guards Armoured Division lost fifteen tanks destroyed and 45 tanks damaged. The 11th Armoured Division lost 126 tanks, although only forty were write offs; the rest were damaged or had broken down. (The loss of 126 tanks of the 219–244 tanks that crossed the start line has been a common feature of accounts of Goodwood but the divisional commander, the VIII Corps historian and Chester Wilmot gave 126 tank losses. Michael Reynolds gave " at least 125" and Christopher Dunphie 128 losses.) The armoured divisions suffered 521 casualties during the day, Guards Armoured Division suffered 127 casualties, the 7th Armoured Division had 48 casualties and the 11th Armoured Division had 336 casualties. On the eastern flank, the 3rd Infantry Division had a successful day, capturing all of its objectives except for Troarn.

Атлантика операциясы

Канада майданында Атлантика операциясы сағат 08:15-те басталды, ал жаяу әскер мен танктер жиырма минуттан кейін бастапқы шекараны кесті. 08:40-да 159-шы жаяу әскер бригадасының британдық жаяу әскері Кувервиллге енді; ауыл және оның төңірегіндегі аймақ 10:30-ға қарай бақылауға алынды, бірақ барлаушылар Демувиллдің мықты бекітілгенін анықтады және жаяу әскер қайта топтасқанша осы екінші мақсатты басып алуға жасалған әрекеттер кешіктірілді. Күннің қалған уақытында көптеген неміс бекіністері тазартылды, оңтүстікке қарай баяу жылжу жалғасты. Түнге қарай бронетехникамен байланыс орнатып, жаяу әскер Ле-Месниль Фрементель маңында ор қазды.

19-20 шілде

Неміс танктері кешке қарай қарсы шабуылға көшті және 19 және 20 шілдеде биік жерлерде және Хьюберт Фоли маңында шайқас жалғасты, соның салдарынан шабуыл тоқтатылды. 21 шілдеде Демпси қол жеткен табыстарын сақтап қалу үшін танктерді жаяу әскерге алмастыра бастады.

Талдау

Тактикалық тұрғыдан алғанда, немістер шабуылды тоқтатты, көптеген негізгі позицияларын сақтап, одақтастардың ілгерілеуіне кедергі келтірді, бірақ шабуылдың күші мен алдын алағы әуе шабуылы оларды алаңдатты. Кез келген қорғаныс жүйесінің тереңдігі жеткіліксіз болса, бірден бұзылуы мүмкін екені анық болды, ал немістер тек Каеннің оңтүстігіндегі аймақта ғана қорғаныстарын осылай тереңдетуге мүмкіндік алды. Гудвуд операциясы нәтижесінде британдықтар Каеннің шығысындағы фронтты кеңейтті, кейбір жерлерде ену шамамен болды; Каеннің оңтүстік шеткі аудандарын канадалықтар "Атлантика" операциясы барысында басып алды. Бұл шабуыл немістердің ең қауіпті бағыты – шығыс қанаты деген тұжырымын нығайтты. Нормандияға неміс бронетехникасы келген соң, олар шығыстағы қорғаныс шайқастарына тартылып, әлсіреп қалды. Шілде айының соңында майданның батыс жағында американдық әскерлерге қарсы бір жарым танкілік дивизия ғана қарсы тұрды, ал шығыс жағында, көпір басының шығыс бөлігінде британдық және канадалық әскерлерге қарсы алты жарым дивизия болды. Нормандиядағы неміс қорғанысы құлауға жақын болды, өйткені "Кобра" операциясы батыстағы неміс қорғанысының жұқа "қабығын" бұзды, ал қарсы шабуылға жететін неміс механикаландырылған бөлімшелері аз болды. Америкалық тарихшы Мартин Блюменсон соғыстан кейін Гудвудтың сәттілігі "Кобраға мұқтаждықты тудырмаған болар еді" деп жазды. Гудвуд неміс қорғанысына айтарлықтай зиян келтірді, бірақ толық жеңіліс болған жоқ. Бұл операция неміс командирлерінің моральдық жағдайына күшті әсер етті және RAF әуе шабуылынан жараланған Роммельдің жоғалуына қосылды. Клюге Рундштедтты алмастырғаннан кейін ертедегі оптимизмін жоғалтып, 21 шілдеде Гитлерге жақын арада құлау болатынын болжап хат жазды. Гудвуд операциясы одақтастардың жоғары командасындағы үлкен наразылық кезінде басталды, бұл операцияға байланысты дау-дамайларға себеп болды. Одақтастардың көпір басы жоспарланған көлемнің шамамен 20 пайызын құрады, бұл тығырыққа және соғыстың тоқтауына қауқын тудырды. Одақтас командирлері 1944 жылдың маусым және шілде айының басында қозғалыс артықшылықтарын толыққанды пайдалана алмады. Ұрыстың мақсаттарына қатысты дау-дамайлардың көп бөлігі Монтгомеридің берген қарама-қайшылықты мәлімдемелерінен туындады. Ол операцияның бірінші күні Гудвудтың мақсаттарын үлкейтіп көрсетті, кейін бұл немістерді шайқас алаңының шығыс жағында күшті күштерді ұстап тұруға шақыру үшін жасалған үгіт екенін айтты. Гудвудты жоспарлау кезінде Монтгомери шабуылдың жеңіске жететініне уәде берген сияқты болды, ал VIII корпус жарылып шықпаған кезде, кейбір мәліметтер бойынша Жоғарғы Бас Қолбасшы, АҚШ генералы Дуайт Д. Эйзенхауэр өзін алдаған сезімде болды. Монтгомери Жоғарғы Бас Штабқа (SHAEF) үзіліс туралы уәде берген сияқты көрінгенмен, өзінің бағыныштыларына шектеулі шабуылға қатысты бұйрықтар беріп отырды. SHAEF-ке жіберілген бұйрықтардың көшірмелерінде бір танкілік дивизияның неміс тылындағы Фалаиз қаласын басып алуы талап етілді. Шабуылдан үш күн бұрын Монтгомери бұйрықтарды қайта қарады, Фалаизді мақсаттан шығарды, бірақ қайта қараудың көшірмелерін жібермеді; Эйзенхауэр кейіннен нәтижеге ашуланды, бұл Монтгомериді ұзақ уақыт бойы мазалады, өйткені оның қарсыластары, әсіресе әуе маршалы Артур Теддер операцияның сәтсіздікке ұшырағанын айтуға мүмкіндік берді. Стивен Биддл Гудвудтың Монтгомери үшін маңызды тактикалық сәтсіздік болғанын жазды. Британдық күштер мен әуе күштері басым болғанына қарамастан, британдықтардың ілгерілеуі баяу болды және толыққанды үзіліске жетпеді. Монтгомери ерекше тар соқпақты таңдады, бұл алға жылжу жолында тығырық тудырды. Британдық жаяу әскерінде лайықты кіші офицерлер мен сержанттар жетіспеді, бұл кіші бөлімшелердің тактикасын шектеді. Биддлдің талдауынша, немістер керісінше, өз күштерін жасыруға көп күш жұмсады – қараңғыда, негізгі жолдардан тыс, шағын топтарда және радиобайланысты тоқтатып қозғалды.

Tactically, the Germans contained the offensive, holding many of their main positions and preventing an Allied breakthrough but they had been startled by the weight of the attack and preliminary aerial bombardment. It was clear that any defensive system less than deep could be overwhelmed at a stroke and the Germans could afford to man their defences in such depth only in the sector south of Caen. Goodwood resulted in the British extending the front line by to the east of Caen, with the penetration being as much as in some places; the southern suburbs of Caen were captured by the Canadians during Operation Atlantic. The attack reinforced the German view that the greatest danger was on the eastern flank. As German armoured reinforcements arrived in Normandy, they were drawn into defensive battles in the east and worn down. By the end of July only one and a half panzer divisions were facing American forces at the western end of the front, compared with six and a half facing the British and Canadians at the eastern end of the bridgehead. The German defence of Normandy was close to collapse when Operation Cobra breached the thin German defensive 'crust' in the west and few German mechanised units were available to counter attack. Martin Blumenson, the American official historian, wrote after the war that had Goodwood created a breakthrough, " Cobra would probably have been unnecessary". Goodwood inflicted substantial losses on the German defenders but not a shattering blow. The effect on the morale of the German commanders was greater and added to the loss of Rommel, who was wounded in an RAF air attack. Kluge lost his early optimism on being appointed to replace Rundstedt and wrote to Hitler on 21 July predicting an imminent collapse. Operation Goodwood was launched at a time of great frustration in the higher command of the Allies, which contributed to the controversy surrounding the operation. The Allied bridgehead was about 20 per cent of the planned size, which led to congestion and some fear of a stalemate. Allied commanders had not been able to exploit their potentially decisive advantages in mobility during June and early July 1944. Much of the controversy surrounding the objectives of the battle originates from the conflicting messages given by Montgomery. He talked up the objectives of Goodwood to the press on the first day, later saying that this was propaganda to encourage the Germans to keep powerful units at the east end of the battlefield. In the planning of Goodwood, Montgomery appeared to promise that the attack would be a breakthrough and that when the VIII Corps failed to break out, by some accounts the Supreme Commander, US General Dwight D. Eisenhower, felt he had been misled. While his intermittent communications to Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (SHAEF) appeared to promise a breakthrough, Montgomery was writing orders to his subordinates for a limited attack. Copies of orders forwarded to SHAEF called for an armoured division to take Falaise, a town far in the German rear. Three days prior to the attack, Montgomery revised the orders, eliminating Falaise as an objective but neglected to forward copies of the revision; Eisenhower was later furious at the result, which dogged Montgomery, as it allowed his detractors, especially Air Marshal Arthur Tedder, to imply that the operation was a failure. Stephen Biddle wrote that Goodwood was a significant tactical setback for Montgomery. Despite having preponderant force and air superiority, British progress was slow and ultimately failed to break through. Montgomery chose an unusually narrow spearhead of just , which created a congested line of advance. British infantry was lacking in suitable junior officers and non commissioned officers, which inhibited small unit tactics. In Biddle's analysis,

The Germans, by contrast, made great efforts to conceal their forces—moving under cover of dark, off the main roads, in small units and under radio silence.

Шығындар

Канаданың ресми тарихшысы полковник Чарльз Стейси төрт күндік шайқаста Еуропадағы барлық канадалық бөлімшелердің қаза тапқандарын көрсетті – барлығы 1965 адам, оның ішінде 441 адам қаза тапты немесе жараларынан қайтыс болды. 2001 жылы Майкл Рейнольдс 21-ші армия тобының соғыс күнделігінен I және VIII корпустардағы 3474 адамның қаза тапқанын келтірді. 2004 жылы Саймон Треу «Гудвуд операциясы кезінде одақтастардың алғашқы шығындары қорқынышты болды, Екінші армия 4011 адамды жоғалтты», сондай-ақ «екі тараптың да шығындарына қатысты нақты баға беру мүмкін емес» деп жазды. 2006 жылы Г.С. Джексон 18-19 шілдедегі бронетанктік дивизиялардағы шығын 1020 адамды құрады деді. Терри Копп 2007 жылы «Атлантика» операциясы канадалықтарға 1349-дан 1965-ке дейін шығын келтірді деп жазды. 2014 жылы Джон Бакли Гудвуд пен Атлантика операцияларында 5500 адам қаза тапқанын мәлімдеді. 2000-нан астам неміс әскері тұтқынға алынды және шамамен 100 танк жойылды. Джексон сондай-ақ шамамен 100 неміс танктерінің жоғалғаны туралы жазды. Ресми тарихта майор Лайонель Эллис 1-ші СС және 21-ші танк дивизиясының шайқастың бірінші күні 109 танкты жоғалтқанын жазды. Рейнольдс операция кезінде 77 неміс танкысы немесе шабуылдық зеңбірегінің жойылғанын немесе зақымдалғанын, ал 11-ші бронетанктік дивизия командирінің соғыстан кейінгі сұхбатында (британдық штаб-колледжінің операцияға арналған оқу фильмі үшін) айтылған 75 танкты немесе шабуылдық зеңбіректі жойғаны туралы мәлімдеме «дұрыс деп қабылдауға болады» деді. Майкл Тамеландер 2004 жылы [[5-ші танк армиясы 16-21 шілде аралығында 75 танкты жоғалтқанын тіркегенін жазды. Гудвуд кезінде британдық танктардың жоғалғаны туралы пікірлер әртүрлі болды, шығын 218-ден 500-ға дейін ауытқып келді. VIII корпустың шығынына қоса, қапталдағы операцияларда шамамен жиырма танк жоғалды. Рейнольдс жазбаларды зерттеу Гудвуд операциясы кезінде жоғалған танктердің ең көп саны 253 болғанын көрсетті, олардың көпшілігі жойылғаннан гөрі зақымдалған. Тамеландер мен Зеттерлинг Гудвуд кезінде бронетанктік дивизиялар 469 танкты жоғалтқанын (19 шілдеде 131 танк, 20 шілдеде 68 танк) жазды, бірақ олардың көпшілігін жөндеуге болады деді. Треу бұл сандарды қабылдамады және көптеген зерттеулерден кейін VIII корпустың жоғалтулары 18 шілдеде 197 танкты, 19 шілдеде 99 танкты және 20 шілдеде 18 танкты құрады, «барлығы 314, оның ішінде 130-ы толығымен жойылған» деді. Треу «18-21 шілдедегі VIII корпустың танк күшінің есебі 218 танктың жоғалғанын көрсетті (оларды жөндеуге немесе бірден ауыстыруға болмайды), оның ішінде 145 танк 11-ші бронетанктік дивизиядан» деп жазды. 2014 жылы Джон Бакли 400 британдық танктың жойылғанын және көптеген танктар қалпына келтіріліп, қайтадан пайдалануға берілгенін, бірақ кейбір экипаждардың моральдық жағдайы нашарлағанын жазды.

Colonel Charles Stacey, the Canadian official historian, gave casualties of all Canadian units in Europe, for the four days' fighting of 1,965 in all categories; 441 men were killed or died of wounds. In 2001, Michael Reynolds quoted the 21st Army Group war diary of casualties in I and VIII Corps of 3,474 men. In 2004, Simon Trew wrote that "the first estimates of Allied losses for Operation Goodwood appeared horrific, that Second Army had lost 4,011 men ", "no conclusive assessment can ever be made" in regards to the losses of both sides. In 2006, G. S. Jackson gave casualties in the armoured divisions from 18 to 19 July of 1,020 men. Terry Copp wrote in 2007 that Operation Atlantic cost the Canadians from 1,349 to 1,965 casualties. In 2014, John Buckley gave a figure of 5,500 casualties during Goodwood and Atlantic. Over 2,000 German prisoners were taken and c. 100 tanks were destroyed. Jackson also wrote of c. 100 German tank losses. In the official history, Major Lionel Ellis, wrote that the 1st SS and 21st Panzer divisions lost 109 tanks on the first day of the battle. Reynolds recorded 77 German tanks or assault guns knocked out or damaged during the operation and that the claim of 75 tanks or assault guns destroyed—as stated in a post war interview, by the commanding officer of the 11th Armoured Division, for a British staff college training film on the operation—"can be accepted as accurate". Michael Tamelander wrote in 2004 that [[5th Panzer Army recorded the loss of 75 tanks during the period from 16 to 21 July. British tank losses during Goodwood have been debated, with the loss ranging from 218 to 500. In addition to VIII Corps losses, about twenty tanks were lost in the flanking operations. Reynolds wrote that study of the records suggests that the maximum number of tanks lost during Operation Goodwood was 253, most of which were damaged rather than write offs. Tamelander and Zetterling wrote that during Goodwood 469 tanks were lost by the armoured divisions (including 131 tanks on 19 July and 68 on 20 July) but that the majority could be repaired. Trew rejected those figures and wrote that after much investigation, VIII Corps losses amounted to 197 tanks on 18 July, 99 tanks on 19 July and 18 tanks on 20 July, "for a total of 314, of which 130 were completely destroyed". Trew wrote that "the tank strength returns for VIII Corps 18–21 July show a loss of 218 tanks (that could not be repaired or immediately replaced), including 145 tanks from 11th Armoured Division". In 2014 John Buckley wrote that 400 British tanks were knocked out and that many were recovered and put back into service, although the morale of some of the crews deteriorated.