Владимир Титов: Кеңес Одағының қаһарманы, ғарышкер-ұшқышы

Кіріспе

Советтік орыс ұшқышы және ғарышкері (туған 1947) Владимир Георгиевич Титов (Владимир Георгиевич Титов; 1 қаңтар 1947 жылы Сретенск қаласында, Забайкальский өлкесі, Ресейде туған) – зейнеткердегі Ресей әуе күштерінің полковнигі және бұрынғы ғарышкер. Ол төрт ғарышқа ұшу миссиясына қатысқан. 1983 жылы "Союз" ракетасының катастрофалық жарылысы оны ұшырудан шұғыл құтылу жүйесін қолданған төрт адамның бірі етті. Ол Александра Козловаға үйленген, екі балалары бар.

Білім

1965 жылы орта мектепті бітірді, 1970 жылы Украинадағы Чернигов қаласындағы Жоғары Әуе күштер мектебін, ал 1987 жылы Гагарин Әуе күштер академиясын бітірді.

Мансап

1966 жылы Титов Украинадағы Чернигов қаласындағы Жоғары Әуе күштері колледжіне түсіп, 1970 жылы бітірді. 1974 жылға дейін ол колледжде ұшқыш-инструктор болып қызмет етті және он екі студент-ұшқыштың бітіруіне жауапты болды. Кейіннен ол космонавттардың ұшу жаттығуларын жүргізетін әуе полкінің ұшқыштар командирі болып қызмет етті. Ол 10 түрлі ұшақ түрін ұшқан, 1400 сағаттан астам ұшу уақытын өткізген және 1-сыныпты әскери ұшқыш және 3-сыныпты сынақ ұшқышы біліктілігін алған. Титов 1976 жылы космонавт болып таңдалды, ал 1981 жылдың қыркүйегінде Геннадий Стрекаловпен жұптасты. Екеуі 1982 жылы «Союз Т-5» және 1983 жылы «Союз Т-9» ғарыш кемелерінің қосалқы экипажы ретінде қызмет етті. Бес рет ғарышқа ұшқан Титов 1983 жылы «Союз Т-8» және «Союз Т-101» кемелерінде, 1987 жылы «Союз ТМ-4» кемесінде командир болып қызмет етті. Ол барлығы 18 сағат 48 минуттан астам ғарыш кеңістігінде жұмыс істеген (EVA) және жалпы 387 күн, 52 минут, 18 секундты ғарышта өткізген («Союз Т-101» ұшыруының сәтсіз аяқталуын қоса алғанда). Титов өзінің алғашқы ғарыш сапарын 1983 жылдың 20 сәуірінде «Союз Т-8» ғарыш кемесінің командирі ретінде жасады. Ол және Стрекалов «Салют-7» күн батареясын жөндеу үшін арнайы дайындалған. Олар «Салют-7» станциясына қосылуы тиіс еді, бірақ орбитаға шыққаннан кейін «Союз» радиолокациялық антеннасы толыққанды жұмыс істемеді. Жоғары жылдамдықпен бірнеше бағытталған маневрлер жасалды, бірақ антеннаны іске қосу мүмкін болмады. (Ұшудан кейінгі сараптама антеннаның «Союз» жүк бөлігінен ажыратылғанда жыртылғанын анықтады). FCC рұқсатымен экипаж оптикалық және жерден бақылау радарларының деректерін пайдаланып кездесуге тырысты. Соңғы жақындасу кезінде, қараңғыда болғандықтан, Титов жақындасу жылдамдығы тым жоғары деп ойлады. Сондықтан ол тежеу маневрін жасауға тырысты, бірақ екі ғарыш кемесінің әлі де тым тез жақындасып келе жатыр деп сезді. Апаттан сақтану үшін ол кездесуді тоқтатты және үш адам 2 күн, 17 минут, 48 секундқа созылған ұшудан кейін Жерге оралды, басқа әрекеттер жасалмады. Титов пен Стрекалов 1983 жылдың 27 қыркүйегінде «Союз Т-10» ретінде ұшуға жоспарланған еді. Алайда, жанармай құбырының клапаны T-90 секундта жабыла алмады, бұл ұшыру құралының түбінде өртке әкеп соқты, ұшыруға бір минут қалғанда. Өрт ракетаны тез жалмап алды, ал автоматты түрде тоқтату жүйесі сымдардың күюінен сәтсіз аяқталды. Екі ұшыру операторы ұшыру блогынан радио командаларын жіберіп, миссияны қолмен тоқтатты. Бұл өрт басталғаннан кейін 12 секунд өткен соң орындалды. «Союз» сүңгігіш бөлігі ұшырудан құтылу жүйесімен алынып тасталды, және 15-17 G күшіне ұшырағаннан кейін экипаж ұшыру құралынан шамамен 4 км қашықтықта қауіпсіз жерге қонды, ол «Союз» бөлінгеннен кейін бірнеше секундтан кейін жарылды. Екеуі медициналық тексеруден өтті, бірақ 5 минут 30 секундқа созылған қысқа ұшу кезінде жарақат алмады. Титовке «Союз ТМ-2» командасын басқару тапсырылды. Ол және оның ұшқыш-инженері Александр Серебров «Мир-1» бортында ұзақ мерзімді ұшуға жоспарланған. Ұшыруға алты күн бұрын Серебровтың денсаулығына күмән туғанына байланысты оларды резервтік экипаж алмастырды. Титов ұзақ мерзімді миссияға дайындықты жалғастырды және 1987 жылдың сәуірінде Мұса Манаровпен жұптасты. Сол жылы ол Юрий Гагарин атындағы Әуе күштері академиясын бітіріп, Юрий Гагарин атындағы космонавттар оқу орталығындағы жұмысын жалғастырды. Оның келесі міндеті 1987 жылдың 21 желтоқсанында ұшырылған «Союз ТМ-4» ғарыш кемесінің командирі болды. Мұса Манаров пен Анатолий Левченкомен бірге ол орбиталық «Мир-1» ғарыш станциясымен және оның экипажымен байланыс жасады. Қысқа уақыт бірлескен жұмыс істегеннен кейін Романенко, Александров және Левченко Жерге оралып, ғарыш станциясын Титов пен Манаровқа тапсырды. Екеуі ғылыми эксперименттер мен байқаулардың ұзақ бағдарламасына кірісіп, «Союз ТМ-5» және «Союз ТМ-6» миссияларының қонақтарын қабылдады. «Союз ТМ-6» сапарының соңында оның экипажының бір мүшесі, доктор Валерий Поляков Титов пен Манаровпен бірге қалды. 1988 жылдың 26 ақпанында екі космонавт 4 сағат 25 минутқа созылған ғарыш кеңістігінде жұмыс істеді, оның ішінде олар күн панелінің бір бөлігін алып тастап, жаңасын орнатты. Олар сонымен қатар жаңа ғылыми эксперименттерді орнатты және ашық кеңістікте қалдырылған материалдың үлгілерін алып тастады, сондай-ақ «Прогресс-34» ғарыш кемесін тексерді. 1988 жылдың 30 маусымында олар «Рентген» рентгендік телескобын жөндеуге тырысты. Телескоп жөндеуге немесе ауыстыруға арналған емес, сондықтан ғарыш кеңістігінде жұмыс істеу қиын болды. Олар 20 қабаттан тұратын жылу жамылғысын кесіп, телескоптың рентгендік детектор блогын ашқанда, екеуі де тірегі болмағандықтан бірнеше рет тоқтауға мәжбүр болды және бір-бірін тұрақтандыру үшін кезекпен тұрды. Олардың көлемді қолғаптары кішкентай бұрандаларды бұрауды қиын етті, және бұл 20 минут көзделгеннен 90 минутқа созылды. Пайдаланған арнайы кілт кенеттен сынғанда, ғарыш кеңістігінде жұмыс істеу тоқтатылды, және екеуі 5 сағат 10 минуттан кейін «Мир» станциясына оралды. 1988 жылдың 20 қазанында жөндеу жұмыстары аяқталды және рентгендік телескоп жұмысын қайта бастады. Космонавттар сонымен қатар келесі бірлескен совет-француз миссиясы үшін ғарыш кеңістігінде жұмыс істеуге тіреулік нүктелерді орнатты, жаңа қысқа толқынды антеннаны орнатты және «Мир» станциясының терезелерінің бірінде пайда болған пленканың үлгілерін алды, содан кейін 4 сағат 12 минуттан кейін «Мир» станциясына оралды. Содан кейін олар эксперименттер мен байқаулар бағдарламасына кірісті. 1988 жылдың қараша айында олар бірлескен совет-француз миссиясын қабылдады. Үш апталық бірлескен жұмыстан кейін Титов пен Манаров француз космонавты Жан-Луп Кретьенмен бірге «Союз ТМ-6» бортында Жерге оралды. Титов пен Манаров 365 күн, 22 сағат, 39 минутқа созылған миссиядан кейін Жерге оралды, жаңа рекордты орнатып, ғарышта бірінші рет бір жылдан астам уақыт өткізді. 1992 жылдың 28 қазанында NASA тәжірибелі космонавттың STS-60 ғарыш миссиясында қатысатынын хабарлады. Титов Джонсон ғарыш орталығында миссияға мамандану үшін Ресей ғарыш агенттігі тарапынан аталған екі үміткердің бірі болды. 1993 жылдың сәуірінде ол Сергей Крикалевтің резервтік миссиялық маманы болып тағайындалды, ол STS-60-қа ұшты, алғашқы бірлескен АҚШ/Ресей ғарыш миссиясы (1994 жылдың 3-11 ақпаны). 1993 жылдың қыркүйегінде Титов Крикалевтің резервтік маманы ретінде STS-63 миссиясына қатысуға таңдалды. 1995 жылдың 2-11 ақпаны аралығында Титов «Дискавери» ғарыш кемесінде STS-63 миссиясының миссиялық маманы болды, бұл жаңа бірлескен ресей-американ ғарыш бағдарламасының алғашқы рейсі болды. Миссияның маңызды сәттері ресейлік «Мир» ғарыш станциясымен кездесу, «Spacehab» операциясы, «Spartan 204» құрылғысын ұшыру және қайтару болды. Бұл миссияны аяқтағаннан кейін ол тағы 8 күн, 6 сағат, 29 минутты ғарышта өткізді. Титов 1997 жылдың 25 қыркүйегінен 6 қазанына дейін «Атлантис» STS-86 миссиясының экипажында болды, NASA-ның ресейлік «Мир» ғарыш станциясымен кездесу және байланыс жасаған жетінші миссиясы. Миссияның маңызды сәттері ретінде Майк Фоал мен Дэвид Вольфты алмастыру, «Мир» станциясына 10400 фунт ғылыми және логистикалық жабдықтарды жеткізу, эксперименттік жабдықтар мен нәтижелерді Жерге қайтару болды. Владимир Титов пен Скотт Паразински 5 сағат 1 минутқа созылған ғарыш кеңістігінде жұмыс істеді, олар «Мир» станциясында STS-86 доктанған кезде алғашқы рет орнатылған төрт экспериментті алып, зақымдалған «Спектр» модулінің корпусында тесік болса, жабу үшін пайдаланылатын күн батареясының қақпағын бекітті, сондай-ақ ресейлік немесе американдық ғарыш костюмдерін киген астронавттар пайдалана алатын жалпы EVA құралдарын бағалады. Миссия 10 күн, 19 сағат, 21 минутта 169 орбитада аяқталды. Титов 1998 жылы Әуе күштерінен және Ресей ғарыш агенттігінен зейнеткерлікке шықты. 1998 жылы ол Мәскеудегі, Ресейдегі және Тәуелсіз мемлекеттер достастығындағы Boeing компаниясының ғарыш және байланыс жөніндегі директоры болды. H...

In 1966, Titov enrolled at the Higher Air Force College in Chernihiv in Ukraine, graduating in 1970. Until 1974, he served at the College as a pilot instructor and was responsible for the graduation of twelve student pilots. He later served as a flight commander with the air regiment where the cosmonauts carry out flying practice. He has flown 10 different types of aircraft, has logged more than 1,400 hours flying time, and holds the qualifications of Military Pilot, 1st Class, and Test Pilot, 3rd Class. Titov was selected as a cosmonaut in 1976, and in September 1981 was paired with Gennady Strekalov. The two men served as the back up crew for Soyuz T 5 in 1982 and Soyuz T 9 in 1983. A veteran of five missions, Titov served as commander on Soyuz T 8 and Soyuz T 10 1 in 1983 and Soyuz TM 4 in 1987, and flew on the crew of STS 63 in 1995 and STS 86 in 1997. He has logged a total of 18 hours, 48 minutes of EVA, and has spent a total of 387 days, 52 minutes, 18 seconds in space (including the Soyuz T 10 1 launch abort). Titov made his first space flight on April 20, 1983, as commander of Soyuz T 8. He and Strekalov had been specifically trained to repair the faulty Salyut 7 solar array. He was supposed to dock with Salyut 7, but once in orbit the Soyuz rendezvous radar antenna failed to deploy properly. Several attitude control maneuvers at high rates were made but failed to swing the boom out. (The postflight inquiry later discovered that the antenna had been torn off when the Soyuz payload shroud separated.) With FCC permission, the crew attempted a rendezvous using only an optical sight and ground radar inputs for guidance. During the final approach, which was made in darkness, Titov believed that the closing speed was too great. He therefore attempted a braking maneuver, but felt that the two spacecraft were still closing too fast. He aborted the rendezvous to avoid a crash, and no further attempts were made before the three men returned to Earth after a flight lasting just 2 days, 17 minutes, 48 seconds

Titov and Strekalov were then scheduled for launch on board what should have been Soyuz T 10 on September 27, 1983. However, a valve in the propellant line failed to close at T−90 seconds, causing a large fire to start at the base of the launch vehicle only one minute before launch. The fire quickly engulfed the rocket, and the automatic abort sequence failed as the wires involved burned through. Two launch controllers manually aborted the mission by sending radio commands from the launch blockhouse. This was accomplished 12 seconds after the fire began. The Soyuz descent module was pulled clear by the launch escape system, and after being subjected to 15–17 G's, the crew landed safely some 2.5 miles (4 km) from the launch vehicle, which apparently exploded seconds after the Soyuz separated. The two men were given a medical check up, but had sustained no injuries during their brief flight which lasted 5 minutes, 30 seconds. Titov was next assigned to command Soyuz TM 2. He and his flight engineer, Alexander Serebrov, were scheduled for a long duration flight on board Mir 1. Six days prior to launch, due to doubts about Serebrov's health, they were replaced by the back up crew. Titov continued training for a long duration mission, and in April 1987 was paired with Musa Manarov. Later that year, he graduated from the Yuri Gagarin Air Force Academy while continuing his work at the Yuri Gagarin Cosmonaut Training Center. His next assignment came as the commander of Soyuz TM 4, which launched on December 21, 1987. Together with Musa Manarov and Anatoli Levchenko, he linked up with the orbiting Mir 1 space station and her crew. After a short period of joint work, Romanenko, Alexandrov, and Levchenko returned to Earth handing over the space station to Titov and Manarov. The two men settled down to a long program of scientific experiments and observations, and played host to the visiting Soyuz TM 5 and TM 6 missions. At the end of the Soyuz TM 6 visit, one of its crew, Dr. Valeri Polyakov, remained on board with Titov and Manarov. On February 26, 1988, the two cosmonauts carried out an EVA lasting 4 hours and 25 minutes, during which they removed one of the sections of the solar panel and installed a new one. They also installed some new scientific experiments and removed samples of material that had been left exposed to open space, and inspected the Progress 34 spacecraft. On June 30, 1988, they attempted a repair on the Roentgen X ray telescope. The telescope had not been designed for repair or replacement so the EVA was a difficult one. As they sliced through the 20 layer thick thermal blanket to expose the telescope's faulty X ray detector unit, the two men had to stop and rest several times, as they had nowhere to anchor themselves, and had to take turns holding each other steady. Their bulky gloves made removing the small bolts very difficult, and it took 90 minutes instead of the 20 allocated. When a special wrench they were using suddenly snapped, the EVA had to be aborted, and the two men returned inside the Mir, having spent 5 hours, 10 minutes in open space. On October 20, 1988, repairs were successfully completed, and the X ray telescope recommenced operations. The cosmonauts also installed some anchor points for the EVA scheduled for the joint Soviet French mission, installed a new shortwave aerial, and took samples of a film which had formed over one of the portholes, before returning inside the Mir after 4 hours and 12 minutes. They then settled down to their program of experiments and observations. In November 1988, they played host to the joint Soviet French mission. After three weeks of joint work, Titov and Manarov returned to Earth together, along with the French cosmonaut Jean Loup Chrétien aboard Soyuz TM 6. Titov and Manarov returned to Earth after a mission lasting 365 days, 22 hours, 39 minutes, setting a new record, and exceeding one year in space for the first time. On October 28, 1992, NASA announced that an experienced cosmonaut would fly aboard the STS 60 Space Shuttle mission. Titov was one of two candidates named by the Russian Space Agency for mission specialist training at the Johnson Space Center. In April 1993, he was assigned as back up mission specialist for Sergei Krikalev, who flew on STS 60, the first joint U. S./Russian Space Shuttle Mission (February 3 to 11, 1994). In September 1993, Titov was selected to fly on STS 63 with Krikalev training as his back up. From February 2 to 11, 1995, Titov was a mission specialist aboard Space Shuttle Discovery, on STS 63, the first flight of the new joint Russian American Space Program. Mission highlights included the rendezvous with the Russian Space Station Mir, operation of Spacehab, and the deployment and retrieval of Spartan 204. In completing this mission, he logged an additional 8 days, 6 hours, 29 minutes in space. Titov served on the crew of STS 86 Atlantis (September 25 to October 6, 1997) NASA's seventh mission to rendezvous and dock with the Russian Space Station Mir. Highlights included the exchange of U. S. crew members Mike Foale and David Wolf, the transfer to Mir of 10,400 pounds of science and logistics, and the return of experiment hardware and results to Earth. Vladimir Titov and Scott Parazynski performed a 5 hour, 1 minute spacewalk during which they retrieved four experiments first deployed on Mir during the STS 86 docking mission, tethered the Solar Array Cap for use in a future Mir spacewalk to seal any hole found in the hull of the damaged Spektr module, and evaluated common EVA tools which may be used by astronauts wearing either Russian or American made spacesuits. Mission accomplished in 169 orbits in 10 days, 19 hours, 21 minutes. Titov retired from the Air Force and the Russian Space Agency in 1998. In 1998 he became Director of Space and Communications for the Boeing Company in Moscow, Russia and the Commonwealth of Independent States. He is currently serving as General Director, Russian Operations of Excalibur Almaz.