Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палестиналық жазушы және қарсылық көшбасшысы (1936–1972)
Palestinian author and resistance leader (1936–1972)
Гасан Файз Канафани (غسان فايز كنفاني; 8 сәуір 1936 – 8 шілде 1972) – көрнекті палестиналық жазушы және саясаткер, өзінің буынының жетекші романистерінің бірі және араб әлемінің маңызды палестиналық жазушыларынан саналады. Ол бірнеше араб журналдары мен газеттерінде редактор болып жұмыс істеді және мақалалар жазды. 1963 жылғы «Күн астындағы адамдар» романы кеңінен танылып, «Біздікі емес әлем» романымен бірге оның алғашқы пессимизмін көрсетеді, бірақ 1967 жылғы Алты күндік соғыстан кейін бұл көзқарасы белсенді күреске ұласты. Сол жылы ол Палестинаны азат ету халық фронтына (ПАХФ) қосылып, оның өкілі атанды. 1969 жылы ол ПАХФ бағдарламасын жасады, онда қозғалыс марксизм-ленинизмді ресми қабылдады, бұл панараб ұлтшылдығынан революциялық палестиналық күреске бет бұруды білдірді. Ол палестиналық ұлтшыл қозғалыста белсенді болған, британдық мандатқа және еврейлердің көшіп келуіне жағдай жасаған саясатына қарсы тұрған Мұхаммед Файз Абд әл-Раззақтың үшінші ұлы болды. Мұхаммед Файз Абд әл-Раззақ британдықтар тарапынан бірнеше рет тұтқындалған, ал Гасан бала кезінде осы оқиғаны бастан өткерді. Гасан білім алғанын Жаффа қаласындағы француз католик миссионерлік мектебінде бастады, содан кейін палестиналықтардың көші-қонына қатысты. Он жылдар өткен соң, ұлына жазған хатында 10 жасында отбасының ер адамдары қаруларын тастап, босқындарға айналғанын көргендегі ұятты еске алды. Олар солтүстікке қарай, көршілес Ливанға қашып, соңында Сирияның Дамаск қаласына қоныстанды.
Ghassan Fayiz Kanafani (غسان فايز كنفاني; 8 April 1936 – 8 July 1972) was a prominent Palestinian author and politician, considered to be a leading novelist of his generation and one of the Arab world's leading Palestinian writers. He became an editor and wrote articles for a number of Arab magazines and newspapers. His 1963 novel Men in the Sun received widespread acclaim and, along with A World that is Not Ours, symbolizes his first period of pessimism, which was later reversed in favor of active struggle in the aftermath of the 1967 Six Day War. That year, he joined the Popular Front for the Liberation of Palestine (PFLP) and became its spokesman. In 1969, he drafted a PFLP program in which the movement officially adopted Marxism Leninism, which marked a departure from pan Arab nationalism towards revolutionary Palestinian struggle. He was the third child of Muhammad Fayiz Abd al Razzag, a lawyer who was active in the Palestinian nationalist movement that opposed the British Mandate and its policies of enabling Jewish immigration, and who had been imprisoned on several occasions by the British when Ghassan was still a child. Ghassan received his early education in a French Catholic missionary school in the city of Jaffa. joining the Palestinian exodus. In a letter to his own son written decades later, he recalled the intense shame he felt on observing, aged 10, the men of his family surrendering their weapons to become refugees. After fleeing some north to neighbouring Lebanon, they finally settled in Damascus, Syria.
Саяси ахуал
1952 жылы ол Дамаск университетінің араб әдебиеті факультетіне де оқуға түсті. Келесі жылы ол Джордж Хабашпен танысты, ол оны саясатқа баулыды және оның ерте туындыларына маңызды ықпал етті. 1955 жылы, дипломдық жұмысын аяқтамас бұрын, "Сионистік әдебиеттегі нәсіл және дін" тақырыбындағы зерттемесімен, бұл 1967 жылғы "Сионистік әдебиет туралы" еңбегінің негізін құрады, Қанафани Араб Ұлтшылдары қозғалысымен (MAN) байланысы үшін университеттен қуылды, оған Хабаш оны тартқан болатын. Қанафани 1956 жылы Кувейтке көшті, одан бұрын оның әпкесі Файза Қанафани ол жерге келген еді. 1962 жылы Қанафани, азаматтығы жоқ адам болғандықтан, тиісті құжаттары болмағандықтан, қысқа мерзімге жасырынуға мәжбүр болды. Ол сол жылы Бейрутта қайта пайда болып, "Әл Мухаррир" ("Азат етуші") Насеристік газетінің редакторы болды және оның апталық қосымшасы "Филастин" ("Палестина") редакторы болды. Ол сондай-ақ "Аль-Анвардың" бауырлас басылымы "Ассаяд" журналының редакторы болды. Ол қаза болған кезде шетелдік журналистермен және көптеген скандинавиялық сионизмге қарсы еврейлермен кең байланыста болды. Оның саяси жазбалары мен журналистикасы сол кездегі араб ойлау жүйесі мен стратегиясына елеулі әсер еткен деп саналады.
In 1952, he also enrolled in the Department of Arabic Literature at the University of Damascus. The following year, he met George Habash, who introduced him to politics and was to exercise an important influence on his early work. In 1955, before he could complete his degree, with a thesis on "Race and Religion in Zionist Literature", which was to form the basis for his 1967 study On Zionist Literature, Kanafani was expelled from the university for his political affiliations with the Movement of Arab Nationalists (MAN) to which Habash had recruited him. Kanafani moved to Kuwait in 1956, following his sister Fayzah Kanafani the brother who had preceded him there, In 1962, Kanafani was forced to briefly go underground since he, as a stateless person, lacked proper identification papers. He reappeared in Beirut later the same year, and took up editorship of the Nasserist newspaper Al Muharrir (The Liberator), editing its weekly supplement "Filastin" (Palestine). He was also editor of Assayad magazine which was the sister publication of Al Anwar. At the time of his assassination, he held extensive contacts with foreign journalists and many Scandinavian anti Zionist Jews. His political writings and journalism are thought to have made a major impact on Arab thought and strategy at the time.
Әдеби шығармашылық
Саяси ойшыл, белсенді және журналист ретінде танымал болғанмен, Канафани өзінің саясатының қалыптасуында әдебиеттің басты рөл атқарғанын айтқан. Қанафанидің әдеби стилі «айқын және тікелей» деп сипатталған; Ихаб Шалбак пен Фейсал Даррадж Қанафанидің жазбаларында зұлым сионистік агрессорды жақсы палестиналық құрбан ретінде бейнелейтін қарапайым дүйіс тұжырымдамадан бастап, жақсылық пен жамандық абсолютті емес палестиналық мәселенің әділдігін моральдық тұрғыдан бекітуге дейінгі эволюцияны көреді. Алайда, екеуіне де қанағаттанбаған ол, өзіндік білімге ие болу үшін «басқаны» түсіну қажеттігіне көз жеткізе бастады және осы екі бөлек наративті біріктіру ғана қақтығыстың терең динамикасын ұғынуға мүмкіндік беретінін сезді. Ол көптеген туындыларында түрлі әлеуметтік топтардан шыққан палестиналықтардың күрделі дилеммаларын бейнелейді. Қанафани палестиналық жазу өнеріне қатысты «қарсылық әдебиеті» («adab al muqawama») тұжырымдамасын алғаш рет енгізді; ол жарық көргеннен кейін көп сынға ұшырады. Бұл әңгіме, палестиналықтардың босқындар лагерьлеріндегі жеңілісшіл үмітсіздік, бейқұлық және саяси жемқорлыққа толы өмірін бейнелейтін «Накбадан» кейінгі палестиналық апаттың аллегориясы болып табылады. Үш палестиналық – қарт Әбу Қайс, Асад және жас Марван, Кувейтке өту үшін жүк көлігінің бос су резервуарында жасырынып, Басрадан өтіп, соңғы бақылау бекетіне жетеді. Жүк көлігінің жүргізушісі Абуль Хайзуран сергек болуға тырысады, бірақ ирактық бақылау бекетінің офицері оны проституциямен айналысқан деп айыптап, оны қорлайды. Су резервуарының ішіндегі қатты ыстықтан ешкім бірнеше минуттан артық тірі қала алмайды, сондықтан олар Хайзуранның жоқ ерлік туралы әңгімелер айтуымен бірге, оны әйелдей сөйлейтін кеңседе отырған Әбу Бакирмен бірге мазақтайды. Олардың өліміне күннің ыстығы емес, азап шегіп жатқанда үндемеулері себеп болды. Бұл соңғы эпизод палестиналықтардың өздерінің туған жерінен алыс жаңа өмір құруға тырысуының нәтижесіздігін және Әбуль Хайзуранның палестиналық басшылығының әлсіздігінің символы ретінде жиі түсіндіріледі. Эми Залман әңгімедегі жасырын лейтмотивті анықтады, онда Палестина сүйікті әйел денесі ретінде бейнеленген, ал еркек кейіпкерлер басқа ел іздеуге тырысқанда өнімді болу мүмкіндігінен айырылған. Осы тұрғыдан алғанда, палестиналықтардың нағыз ұлттық өзін-өзі анықтауы тек гендерлік сананы оралуға деген ұмтылыспен үйлестіру арқылы ғана мүмкін. Бұл әңгіменің негізінде Тевфик Салех 1972 жылы «Аль Махду'ун» («Адалданғандар немесе Алданғандар») фильмін түсірді.
Though prominent as a political thinker, militant, and journalist, Kanafani is on record as stating that literature was the shaping spirit behind his politics. Kanafani's literary style has been described as "lucid and straightforward"; Ihab Shalback and Faisal Darraj sees a trajectory in Kanafani's writings from the simplistic dualism depicting an evil Zionist aggressor to a good Palestinian victim, to a moral affirmation of the justness of the Palestinian cause where however good and evil are not absolutes, until, dissatisfied by both, he began to appreciate that self knowledge required understanding of the Other, and that only by unifying both distinct narratives could one grasp the deeper dynamics of the conflict. In many of his fictions, he portrays the complex dilemmas Palestinians of various backgrounds must face. Kanafani was the first to deploy the notion of resistance literature ("adab al muqawama") with regard to Palestinian writing; was published to great critical acclaim. The story is an allegory of Palestinian calamity in the wake of the nakba in its description of the defeatist despair, passivity, and political corruption infesting the lives of Palestinians in refugee camps. Three Palestinians, the elderly Abu Qais, Assad, and the youth Marwan, hide in the empty water tank of a lorry in order to cross the border into Kuwait. They have managed to get through as Basra and drew up to the last checkpoint. Abul Khaizuran, the truck driver, tries to be brisk but is dragged into defending his honor as the Iraqi checkpoint officer teases him by suggesting he had been dallying with prostitutes. The intensity of heat within the water carrier is such that no one could survive more than several minutes, and indeed they expire inside as Khaizuran is drawn into trading anecdotes that play up a non existent virility—they address him as though he were effeminized, with the garrulous Abu Baqir outside in an office. Their deaths are to be blamed, not on the effect of the stifling effect of the sun's heat, but on their maintaining silence as they suffer. The ending has often been read as a trope for the futility of Palestinian attempts to try to build a new identity far away from their native Palestine, and the figure of Abul Khaizuran a symbol of the impotence of the Palestinian leadership. Amy Zalman has detected a covert leitmotif embedded in the tale, in which Palestine is figured as the beloved female body, while the male figures are castrated from being productive in their attempts to seek another country. In this reading, a real national identity for Palestinians can only be reconstituted by marrying awareness of gender to aspirations to return. A film based on the story, Al Makhdu'un (The Betrayed or The Dupes), was produced by Tewfik Saleh in 1972.
"Сендерге қалдырылғанның бәрі" (1966)
All That's Left to You (Ma Tabaqqah Lakum) (1966) Газа жолағындағы босқындар лагерінде оқиғасы өрбітеді. Бұл туынды сол жылы Ливан әдеби сыйлығына ие болды.
All That's Left to You (Ma Tabaqqah Lakum) (1966) is set in a refugee camp in the Gaza Strip. This story won the Lebanese Literary prize in that year.
Умм Саад (1969)
Умм Саад (1969) шығармасында оның жаңа революциялық көзқарасының әсері айқын байқалады, ол анасының бейнесін жасайды, ол ұлын қарсылықтың федайыны ретінде қару алуға шақырады, өмірін таңдауы оның өлімімен аяқталуы мүмкін екенін толық сезінеді. Әкесі нағыз Палестинаны естелік қиралынан іздейді, бірақ одан да көп қираған жерлерді табады. Израиль оккупациясы оларға Израильдегі Хайфаға барып қайту мүмкіндігін береді. Әл-Жалиль тауындағы Халиса ауданындағы үйіне саяхат оның бұрынғы өткенін еске түсіреді. Палестинаның есте қалған өткені мен Хайфа мен оның төңірегіндегі Израильдің жаңадан құрылған қазіргі жағдайы арасындағы қақтығыс диаспоралық анахронизмді тудырады. Роман екі шешуші күнді қамтиды: 1948 жылдың 21 сәуірі және 1967 жылдың 30 маусымы. Біріншісі – Хагана қалаға шабуыл жасаған және қарсылық көрсеткен палестиналықтар қашқан кезең. Саид пен оның әйелі британдық қайықтармен Акраға жеткізілді. Польшалық еврей және Холокосттан аман қалған Еврат Кушан мен оның әйелі Мириам өздерінің ұлы Халдунды үйлерінде табады, мүлікті иеленеді және оны еврей ретінде тәрбиелейді, оған «Дов» деген жаңа есім қояды. Олар үйге келгенде Кушеннің әйелі: «Мен сендерді ұзақтан күтіп келдім», – дейді. Кушеннің 1948 жылғы сәуірдегі оқиғаларды еске түсіруі Саидтың қаланың құлауын британдық күштер мен Хагана үйлестірген деген ойын растайды. Дов келгенде IDF формасын киеді және оларды тастап кеткені үшін ашуланып, кек қайтаруға тырысады. Осы көріністен үйден кетуге мәжбүр болған әкесі, дауды тек әскери қимылмен шешуге болатынын ойлайды, бірақ мұндай жағдайда Дов/Халдун ағасы Халидпен шайқасқа түсуі мүмкін екенін түсінеді. Роман палестиналықтарды тастап кетуі үшін сынап, сионистердің оңай емес, жақынбастылық табандылығына таң қалдырады, олардың адалдығы мен нықтылығы палестиналықтардың болашақ күресі үшін үлгі болуы керек. Ариэль Блох Дов әкесінің әлсіздігіне қарсы шыққанда, Кәнафанидің өзінің тілшісі ретінде әрекет ететінін айтады. Саид – өз елін тастап, сатқанды ұмытқан, шешімін таба алмаған палестиналықтардың символы. Сонымен қатар, отан енді өткенге деген ностальгиялық байланысқа негізделе алмайды, ол діни және этникалық айырмашылықтарды жоққа шығарады. Палестиналықтарды айыптауға және Израиль жауының қатал ұлт құруына деген жанашырлыққа қарамастан, романның беткі сөздері қарулы күрес арқылы ұлттық азаттыққа бағытталған. Оқиғаның қиялданған соңына Израильдің араб тілінде сөйлейтін еврей жазушысы Сами Майкл өзінің «Йоним би Трафальгар» (Трафальгар алаңындағы көгершіндер) кітабында жазған. Оның Изз ад Дин әл-Кассам туралы мақаласы, ПЛО-ның зерттеу орталығы журналында, «Шу'ун Филистиния» (Палестина істері) басылымында жарияланды, бұл бұрынғысын палестиналық қарулы күрестің алға басушысы ретінде таратуға ықпал етті және, Рашид Халидидің сөзіне сәйкес, сәтсіздікті жеңіс ретінде бейнелейтін палестиналық наративті нығайтты.
In Umm Sa'ad (1969), the impact of his new revolutionary outlook is explicit as he creates the portrait of a mother who encourages her son to take up arms as a resistance fedayeen in full awareness that the choice of life might eventuate in his death. The father searches for the real Palestine through the rubble of memory, only to find more rubble. The Israeli occupation means that they have finally an opportunity to go back and visit Haifa in Israel. The journey to his home in the district of Halisa on the al jalil mountain evokes the past as he once knew it. The dissonance between the remembered Palestinian past and the remade Israeli present of Haifa and its environs creates a continuous diasporic anachronism. The novel deals with two decisive days, one 21 April 1948, the other 30 June 1967; the earlier date relates to the period when the Haganah launched its assault on the city and Palestinians who were not killed in resistance actions fled. Sa'id and his wife were ferried out on British boats to Acre. A Polish Jew and Holocaust survivor, Evrat Kushan, and his wife, Miriam, find their son Khaldun in their home, and take over the property and raise the toddler as a Jew, with the new name "Dov". When they visit the home, Kushen's wife greets them with the words: "I've been expecting you for the a long time." Kushen's recall of the events of April 1948 confirms Sa'id's own impression, that the fall of the town was coordinated by the British forces and the Haganah. When Dov returns, he is wearing an IDF uniform, and vindictively resentful of the fact they abandoned him. Compelled by the scene to leave the home, the father reflects that only military action can settle the dispute, realizing however that, in such an eventuality, it may well be that Dov/Khaldun will confront his brother Khalid in battle. The novel conveys nonetheless a criticism of Palestinians for the act of abandonment, and betrays a certain admiration for the less than easy, stubborn insistence of Zionists, whose sincerity and determination must be the model for Palestinians in their future struggle. Ariel Bloch indeed argues that Dov functions, when he rails against his father's weakness, as a mouthpiece for Kanafani himself. Sa'id symbolizes irresolute Palestinians who have buried the memory of their flight and betrayal of their homeland. At the same time, the homeland can no longer be based on a nostalgic filiation with the past as a foundation, but rather an affiliation which defies religious and ethnic distinctions. Notwithstanding the indictment of Palestinians, and a tacit empathy with the Israeli enemy's dogged nation building, the novel's surface rhetoric remains keyed to national liberation through armed struggle. An imagined aftermath to the story has been written by Israeli novelist Sami Michael, a native Arabic speaking Israeli Jew, in his Yonim be Trafalgar (Pigeons in Trafalgar Square). His article on Izz ad Din al Qassam, published in the PLO's Research Centre Magazine, Shu'un Filistiniyya (Palestinian Affairs), was influential in diffusing the image of the former as a forerunner of the Palestinian armed struggle, and, according to Rashid Khalidi, consolidated the Palestinian narrative that tends to depict failure as a triumph.
Құрлық
1972 жылдың 8 шілдесінде Канафани Бейрутта Израильдің сыртқы барлау қызметі – Моссадтың қолынан қаза тапты. Канафани өзінің «Остин 1100» машинасының тұтануын қосқанда, тұтануға жалғанған граната жарылып, содан кейін бампердің артына орнатылған 3 килограмдық пластикалық бомба жарылды. Осы оқиғада Канафани мен онымен бірге болған 17 жасар немере қызы Ламеес Нажим қаза тапты. Ол кезде Канафани PFLP (Палестина Азат ету Ұйымы) өкілі болған және ұйым осы шабуылға жауапкершілікті мойнына алды. Бұған дейін Канафани жапондық Қызыл Армияның үш мүшесімен бірге суретке түскен, олар осы шабуылды жасағанға дейін. Марк Энсалаконың сөзіне сәйкес, Канафани шілде айында шабуылшылар қолданған тактиканы қолдаған. Камиль Наср Канафани мен оның орынбасары Бассам Абу Шариф палестиналықтардың сол кездегі жиі кездесетін ұшақтарды қасыр сүйреуіне байланысты баспасөз мәслихатында Израильдің тұтқындарды босатуын талап еткенін айтады; алайда, Наср Канафани мен Абу Шарифтің көңілі жұмсақ болғанын және шексіз зорлық-зомбылыққа қарсы сөйлей бастағанын мәлімдейді. Лодтағы қырғыннан кейін бірнеше күн өткен соң, Канафанидің жапондық террористтің бірімен бірге түскен суреті таратылды. Ливанның қауіпсіздік күштері де бұл оқиғаға қатысқан деген қауесет тарады. Өз өміріне жасалған қастандықтан екі апта өткен соң аман қалған Бассам Абу Шариф, Канафаниге және кейіннен өзіне жасалған қастандықтарды Израильдің тапсырғанын күдіктенді, бірақ араб делдалы – мүмкін Әбу Ахмед Юнисті пайдаланған; Юнис 1981 жылы PFLP (Палестина Азат ету Ұйымы) тарапынан өлім жазасына кесілді. Ливанның «The Daily Star» газетінде Канафанидің қайтысы туралы жарияланған хабарламада: «Ол ешқашан қару қолданбаған, оның қаруы – қалам, ал оның аренасы – газет беттері» делінген. Оның өлімінен кейін, оның мұрасында бірнеше аяқталмаған романдар табылды, олардың бірі 1966 жылға дейін жазылған.
On 8 July 1972, Kanafani, was assassinated in Beirut by the Mossad, the Israeli foreign intelligence service. When Kanafani turned on the ignition of his Austin 1100, a grenade connected to the ignition switch detonated and in turn detonated a 3 kilo plastic bomb planted behind the bumper bar. Both Kanafani and his 17 year old niece Lamees Najim, who had been accompanying him, were killed. At the time, Kanafani was the spokesperson of the PFLP, and the group claimed responsibility for the attack. Kanafani also appeared in photographs together with the three Japanese Red Army members shortly before they carried out the attack. According to Mark Ensalaco, Kanafani had justified tactics used by the attackers in July. Kameel Nasr states that Kanafani, together with his deputy, Bassam Abu Sharif, had demanded in press conferences dealing with Palestinian hijackings common at the time, that Israel release prisoners; however, Nasr states, Kanafani and Abu Sharif had mellowed and had started speaking against indiscriminate violence. Several days after the Lod massacre, a picture of Kanafani together with one of the Japanese terrorists was circulated. Rumours circulated suggesting Lebanese Security forces had been complicit. Bassam Abu Sharif, who survived an attempt on his life two weeks later, suspected that the attempts on Kanafani and later himself were ordered by Israel but had employed an Arab intermediary, perhaps Abu Ahmed Yunis; Yunis was executed by the PFLP in 1981. Kanafani's obituary in Lebanon's The Daily Star wrote that: "He was a commando who never fired a gun, whose weapon was a ball point pen, and his arena the newspaper pages." On his death, several uncompleted novels were found among his Nachlass, one dating back as early as 1966.
Еске алу
Палестиналық қарсылық өлеңдерінің жинағы "Палестиналық үйлену тойы", атауы Махмуд Дарвиштің осы аттас өлеңінен алынған, оның құрметіне жарық көрді. 1975 жылы ол Африка-Азия жазушылар конференциясының "Лотос" әдебиет сыйлығының иегері атанды (өлімінен кейін). Гасан Канафанидің есімі Гасан Канафани мәдени қорының құрылуы арқылы мәңгі есте қалды, ол палестиналық босқындардың балалары үшін сегіз балабақша ашты. Оның мұрасы палестиналықтар арасында сақталды, ол өзінің буынының жетекші романистерінің бірі және араб әлемінің көрнекті палестиналық жазушыларының қатарында саналады.
A collection of Palestinian Resistance poems, The Palestinian Wedding, which took its title from the eponymous poem by Mahmoud Darwish, was published in his honor. He was the posthumous recipient of the Afro Asia Writers' Conference 's Lotus Prize for Literature in 1975. Ghassan Kanafani's memory was upheld through the creation of the Ghassan Kanafani Cultural Foundation, which has since established eight kindergartens for the children of Palestinian refugees. His legacy lives on among the Palestinians, and he is considered to be a leading novelist of his generation and one of the Arab world's leading Palestinian writers.