Теінолофос: Қазба жұмыртқа салатын сүтқоректілер туысы
Teinolophos
Teinolophos: Австралиядағы құрғақ жерде табылған ежелгі, жұмыртқа салатын сүтқоректі (монотрем) туысы. Тіс құрылымы ерекше, геологиялық дәуірі – төменгі бор кезеңі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Монотремалардың жойылған туысы
Extinct genus of monotremes
Тейнолофос – тейнолофидтер тұқымдасына жататын, жұмыртқа салатын сүтқоректілердің (монотремалардың) тарихи түрі. Ол төрт үлгі бойынша белгілі, олардың әрқайсысы Австралияның Виктория штатындағы Флат-Рокс аймағындағы Вонтагги формациясынан табылған жартылай төменгі жақ сүйегінен тұрады. Ол Төменгі Креда кезеңінің Барем кезеңінің соңында өмір сүрген. Түрдің атауы суретші Питер Труслердің құрметіне берілген. «Тейнолофос» атауы «ұзартылған қырқа» дегенді білдіреді, бұл оның тіс құрылысына сілтеме жасайды. Алғашқыда Тейнолофос эупантотер екені ойылған. Кейінгі зерттеулер оның Steropodon-ға ұқсас екенін көрсетті, бірақ өлшемі шамамен 10 см болды. Ол көбінесе стероподонтид ретінде тізімделеді, бірақ негізгі түрі болуы мүмкін. Тейнолофос монотрема эволюциясында ерекше дамыған, сондықтан 2022 жылы оны жеке тұқымға, тейнолофидтерге көшіру ұсынылды. Стиртодон тейнолофидтер ішінде Стереоподонның жақын туысы болуы мүмкін. Голотипі – NMV P208231 нөмірімен белгіленген жартылай сол жақ тіс сүйегі. Шамамен 123 миллион жылдық жасы оны ең ерте кездескен монотрема жасайды. Төменгі молярдың морфологиясы Steropodon-ның m2 молярына ұқсас. Тригониді қысылған, ал талонидінде бассейн жоқ. Тіс сүйегі Steropodon-нан шамамен алты есе кішідірек, ал тозу белгілері жоғарғы молярлармен «ортальді» жабылуын көрсетеді.
Teinolophos is a prehistoric species of monotreme, or egg laying mammal, from the Teinolophidae. It is known from four specimens, each consisting of a partial lower jawbone collected from the Wonthaggi Formation at Flat Rocks, Victoria, Australia. It lived during the late Barremian age of the Lower Cretaceous. The species name honours the artist Peter Trusler. The genus name, Teinolophos, means "extended ridge", a reference to its tooth structure. Originally, Teinolophos was thought to be a eupantothere. Further research revealed similarities to Steropodon, except in size: the animal was around 10 cm long. It is often listed as a steropodontid, though it may be more basal. Teinolophos is deeply divergent within monotreme evolution, so in 2022 it was proposed to move it into its own family, Teinolophidae. Stirtodon may be a close relative of Steropodon within Teinolophidae. The holotype is a partial left dentary known as NMV P208231. An age of approximately 123 million years makes this the earliest known monotreme. The lower molar is broadly similar in morphology to the m2 of Steropodon. The trigonid is compressed and the talonid has no basin. The dentary is about one sixth the size of Steropodon, and wear facets indicate an "orthal" occlusion with the upper molars.
Жақсылық
Төменгі жақ сүйегінің құрылысы қазіргі монотремалардан өзгешелейді. Айырмашылықтардың ішінде кондиль тіс қатарынан жоғары орналасқан (осы деңгейде емес), сондай-ақ жоғары қарайтын бұтақ та биік. Сонымен қатар, Тейнолофос күшті шағуға қабілетті болған болуы мүмкін. Белгілі тісті монотремалар үшін ерекшелік – тригониді биік, ал талониді төмен орналасқан. Бұл жалпы сүтқоректілерге тән жағдай. Моляр екі тамырлы, орниторинхидтермен салыстырғанда плезиоморфтық белгі, бірақ Стериподон мен Колликодонмен ортақ ерекшелік. Кейінгі монотрема молярлары көп тамырлы. Қазіргі монотремалардан айырмашылығы, Тейнолофостың мүңкісі болмаған.
The construction of the lower jaw differs from existing monotremes. Among the contrasts are the condyle, which is well above the tooth row (instead of at about the same height); and the ascending ramus, which is also higher. Also different is that Teinolophos probably had a strong bite. A unique feature for known toothed monotremes is that the trigonid is tall, while the talonid is set much lower. This is more like the general mammalian arrangement. The molar is double rooted, which is plesiomorphic when compared to ornithorhynchids, but is a shared characteristic with Steropodon and Kollikodon. Subsequent monotreme molars are multi rooted. Unlike modern monotremes, Teinolophos lacked a beak.