Кіріспе

Қазіргі кезде тасталған биологиялық топтама, жалпы жәндіктермен қоректену мінез-құлқы. Инсективора (лат. *insectum* – жәндік, *vorare* – жеу) – сүтқоректілер класының бұрынғы биологиялық топтамасы. Кейбір түрлер басқа топтарға көшірілді, ал қалғандары үлкен Лавразиатерия кладының ішіндегі Эулипотифла ретімен сақталды, ол плаценталық сүтқоректілердің негізгі кладтарының бірін құрайды.

Тарих

ДНҚ-ның кең таралған тізбектелу дәуірінен бұрын, бұл топтастыру жәндіктермен қоректенетін әртүрлі кішкентай және өте кішкентай, салыстырмалы түрде маманданбаған сүтқоректілер үшін полифилетикалық таксон ретінде қолданылды. Плаценталы сүтқоректілердің кез келген примитивті көрінетін қазба тобы ыңғайлылығы үшін осы тәртіпке жатқызылғандықтан, ол басқа плаценталық тәртіптердің пайда болған базалық тобын құрайды деп есептелді. Сондықтан, ең кең ауқымында Insectivora тәртібі клад емес, эволюциялық деңгейді білдірді. Соңғы жылдары таксономия жақсартылды және ағаш сүрегі, піл сүрегі және колгулар бөлек тәртіптерге жатқызылды, сондай-ақ бұрын осы топқа енген көптеген қазба топтары да бөлінді. Біраз уақыт бойы қалған жәндік жеушілер тұқымдастары монофилетикалық топты немесе кладты құрайды деп саналды, оған Липотифла атауы ұзақ уақыт бойы қолданылды. Алайда, молекулалық деректер Chrysochloridae (алтын түйеқұмдар), Tenrecidae (тенректер) және Potamogalidae (су құндыздары) да жаңа Afrosoricida тәртібі ретінде бөлінуі керек екенін көрсетті. Кейін Erinaceidae (ежиктер) де қалған бөлігінен (Soricomorpha деп аталатын) бөлек тәртіпке (Erinaceomorpha) бөлінді, оған Soricidae (тышқандар), Talpidae (көртаңдар), Solenodontidae және Nesophontidae отбасылары кірді. Осы екі тәртіп кейін Insectivora тәртібін алмастырды. Бұл схема молекулалық зерттеулер Soricomorpha парафилетикалық екенін көрсеткенде күшін жоғалтты, өйткені Soricidae басқа сорикоморфтарға қарағанда Erinaceidae-мен жақында ортақ ата-бабаны бөлісті. Алайда, Soricidae және Erinaceidae үйлесімі, Eulipotyphla деп аталатын, монофилетикалық екені дәлелденді.