Кіріспе

Кнайпхоф (Кнайпхоф; Knipawa) – Кенигсбергтің (Калининград) орталық бөлігі болған аудан. Орта ғасырларда ол Кёнигсберг қаласын құраған үш қаланың бірі еді, ал қалғандары – Альтштадт және Лёбенихт. Бұл қала Прегель өзеніндегі сол аттас 10 гектарлық (25 акр) аралда орналасқан және Кенигсберг соборы мен Кенигсберг университетінің алғашқы кампусын қамтыды. Оның аумағы қазір Ресейдің Калининград қаласының Московский ауданының құрамына кіреді.

Этимология

Кнейпхофтың ортағасырлық түрлеріне Книпау, Книпаб және Книпабе кірді. Атауы көне прус тілінен шыққан, сулы батпақты жерді немесе сумен жуылған аймақты білдіреді; аралдың солтүстігінде Неу Прегель, оңтүстігінде Прегель өзенінің тармақтары – Алте Прегель (немесе Натангише Прегель) орналасқан. 14 ғасырдың басында арал неміс тілінде Вогцвердер (Вогттың аймағы) деп аталды, себебі оны Тевтон орденінің вогты пайдаланған. 1333 жылы қала мәртебесі берілді, бірақ неміс қала тұрғындары оның орнына 1327 жылғы жарғыда қолданылған прус атауын таңдады. Кнейпхофтың елтаңбасында көк киімді қол судан көтеріліп, тәж ұстап тұрған, ал жасыл фонның екі жағында екі алтын аңшы мүйізі бейнеленген. Аралмен бірге Кнейпхоф қаласы Натангиядағы Фрейхетен Ворштадт және Хаберберг ауылына да билік жүргізді. Хаберберг пен Альтер-Гартен Кнейпхофқа Ұлы магистр Альберт тарапынан Атты әскер соғысы кезінде көрсетілген қызметтері үшін сыйға берілді. Кнейпхофтың қоймалары Вордере Ворштадтта салынды. Кнейпхофтың бақылауындағы басқа да жерлерге Шенфлисс ауылы, Прегель бойындағы Фишхоф және Анкер иеліктері, Розенау және Оттенхагенге жақын Генслактағы плитка фабрикасы кірді. Кнейпхофты Альтштадтқа байланыстырған көпірлер: Креймербрюкке (1286 жылы салынған), Домбрюкке (шамамен 1330 жылы салынған, 1379 жылы қираған) және Шмидбрюкке (1379 жылы салынған). Хонигбрюк (1542 жылы салынған) Кнейпхофты Ломсемен байланыстырды, ал қала Грюне Брюк (1322 жылы салынған) және Кеттельбрюк (1377 жылы салынған) арқылы Ворштадтпен байланысты. Ханза одағының мүшесі ретінде Кнейпхоф 1367 жылы Дания королі Вальдемар IV-ке қарсы Кёльн конфедерациясына қатысты.

Он үш жылдық соғыс

1440 жылдың ақпан айында Альтштадт пен Кнайпхоф өкілдері Эльблагтағы жиынға қатысты, онда Пруссия Конфедерациясын құру туралы шешім қабылданды. Екеуі де 1440 жылдың наурыз айында Конфедерацияның негізін қалаушы мүшелері болды, ал Лёбенихт болған жоқ. 1454 жылы Конфедерация Польша королі Казимир IV Ягеллоннан аймақты Польша Корольдігіне қосуды өтінді, король келісіп, Краковта қосылу туралы актіге қол қойды. Содан кейін қалалар Тевтон орденіне қарсы көтеріліс жасады және келесі Он үш жылдық соғыстың басында Польша королін заңды билеуші деп мойындады. Кенигсбергтегі көтеріліске саудагерлер тобы қолдау көрсетті, оны Альтштадт бургомистрі Андреас Брунау басқарды. Брунау Данциг (Гданьск) мысалына сүйене отырып, Кенигсбергті Польша құрамындағы Самландты бақылайтын дербес қалаға айналдыруды үміттенеді. 19 маусымда Кнайпхоф бургомистрі Юрген Лангербейн Стральзундтан Польша канцлері Ян Таска Коньепольскиге адалдық серт берді. 1455 жылдың 24 наурызында Брунау қолөнершілер мен жұмысшылардың спонтанды қарсылығына байланысты Альтштадт пен Лёбенихттің қолдауын жоғалтты, көтерілісшілер Кнайпхофқа шегінді. Кнайпхофтағы жұмысшылар Брунаудың көтерілісшілерін жеңе алмады. 300 жылқы әкелген ескі прус еркіндік иелерінің қолдауымен Комтур Генрих Рёсс фон Плауэн 15 сәуірде қалаға жақындады, ал Альтштадт пен Лёбенихт келесі күндері оған құрмет көрсетті. 13 сәуірде Плауэн Хабербергтен Кнайпхофқа сәтті шабуыл жасамады, содан кейін 18-19 сәуірде Кнайпхоф пен Альтштадт арасында шешілмейтін шайқастар болды. Данцигтен Кнайпхофқа көмекке тоғыз кеме келгеннен кейін Плауэннің күштері екі көпірді басып алып, оларды қосымша күштердің келуін болдырмау үшін блокхаустармен қорғады. Тағы он бес кеме келген кезде данцигерлер бір көпірді қайтарып алды, бірақ екінші көпірді алуға тырысқанда ауыр шығынға ұшырады және төрт күндік шайқастан кейін шегінді. Плауэн Кнайпхофтан жасалған шабуылдарға қарсы тұрды және оның күштері үнемі өсіп отырды; Ливонияның Ландмейстері 500 әскер берді, ал Дания королі Кристиан I кеме жіберді. Кнайпхофтағы көтерілісшілер 14 шілдеде аштықтан Плауэнге бас иді, сарбаздар мен тұрғындарға кешірім жарияланды. Кнайпхоф Плауэн мен Тевтон орденіне сенімсіздікпен қарады, бірақ поляктардың көмегі болмауына наразы болды. Кнайпхоф Тевтон орденіне қарсы Данцигпен құпия келісімдер жасауын жалғастырды, бұл Плауэнды қалалық кеңестің барлығын және он бір бургомистрді ауыстыруға мәжбүр етті. 1455 жылы Плауэн Кнайпхофтың қала құқығын қайта бекітті. Соғыс 1466 жылы бейбіт келісіммен аяқталды, оған сәйкес қала Тевтон орденінің билігіндегі Польшаның бір бөлігі болды.

Қазіргі заман

Кнейпхоф 1525 жылы Тевтон орденінің пруссиялық тармағы секуляризацияланғанда Пруссия герцогтығының құрамына кірді және Польшаның вассалдығында қалды. Кенигсберг университеті, Альбертина, 1544 жылы собордың шығысында құрылды. 1861 жылы оның орнына Альтштадттың солтүстігіндегі Парадеплацта жаңа кампус – Нойе Университет ашылды. Кнейпхоф 1701 жылы Пруссия Корольдігінің құрамына енді. Сол жылы үш қала Burgfreiheit-тің Фридрихштадт деген төртінші қала құруға жасаған әрекеттеріне қарсылық көрсетті. 13 маусымдағы 1724 жылғы Ратуслихе Регламенті бойынша Пруссия королі Фридрих Вильгельм I Альтштадт, Лёбенихт, Кнейпхоф және оларға қарасты қала маңындағы аудандарды біріктіріп, Кенигсберг қаласын құрды. Кенигсберг қамалы мен оның маңындағы аудандар Пруссия реформалары кезінде 1808 жылғы 19 қарашадағы Стайннің Штедтеорденіне дейін жеке болды.

Калининград

Кнейпхоф 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста Кенигсбергті бомбалаудан қирады. 1945 жылы Кеңес Одағы басып алған Кенигсберг 1946 жылы Калининград деп аталды. Бұрынғы Кнейпхофтың ғимараттарынан алынған материалдар Ленинград сияқты қалаларды қайта жарақтандыруға пайдаланылды. 1970 жылдары аралда көптеген мүсіндермен саябақ құру жұмыстары басталды. 1990 жылдары соборды қайта жаңартуға кірісті. Бұрынғы Кнейпхоф қазір философ Иммануил Канттың құрметіне Кант аралы (остров Иммануила Канта) деп аталады.

Орналасқан жерлер

Кенигсберг соборы арал қаласынан биікке көтерілді. Кнейпхоф қала үйі 1724 жылдан 1927 жылға дейін Кенигсбергтің қала әкімшілігі орналасқан орын болды, содан кейін әкімшілік Штадтаусқа көшті. Аралдағы орта мектеп, Кнейпхоф гимназиясы собордың солтүстігінде орналасқан, кейіннен ол біріктірілген Альтштадт-Кнейпхоф қалалық гимназиясына үй иесі болды. Кенигсбергтің қалалық кітапханасы мен архиві университеттің алғашқы кампусында орналасқан. Кнейпхофский Ланггазе қаладағы ең жұмбақ көшелердің бірі болды. 20-шы ғасырда осы көшеде орналасқан банктер: Дрезднер Банкі, Коммерцбанк, Остпрус провинциясының Ландесбанк, Штадтспаркасса және Сауда және өнеркәсіпке арналған Остбанк.