Кіріспе

Дербидегі музей, Англия

Дерби музейі мен өнер галереясы – Англияның Дерби қаласындағы музей және өнер галереясы. Ол 1879 жылы Ричард Книлл Фримен жобалаған және Майкл Томас Басс Дерби қаласына сыйлаған жаңа ғимаратта, Дерби орталық кітапханасымен бірге ашылды. Жиынтықта Дербилік Джозеф Райттың көптеген картиналарын көрсететін галерея бар; сондай-ақ, Дербидің Корольдік тажы және Дерби мен айналасындағы аймақтардың басқа фарфорының үлкен коллекциясы ұсынылған. Сонымен қатар, археология, табиғат тарихы, геология, әскери жинақтар мен әлемдік мәдениеттерге арналған көрмелер де бар. Өнер галереясы 1882 жылы есігін ашты.

Тарих

Мұражай өзінің бастауын 1836 жылғы 10 ақпанда Дерби қалалық және округтік мұражай және Табиғат тарих қоғамының құрылуына дейін жегізеді. 1839 жылы Механика институтында ірі көрме ұйымдастырылды, онда көптеген заттар, соның ішінде Джозеф Струттың коллекциясынан алынған экспонаттар қойылды. Олардың көп бөлігі Дерби мұражайының қорына қосылды. 1863 жылы ботаник Александр Кролл алғашқы кітапханашы және куратор болып тағайындалды, ал келесі жылы мұражай мен кітапхана біріктірілді. Кролл 1875 жылы қызметтен кетті.

Дерби қалалық және округтік мұражай 1870 жылы Дерби корпорациясының меншігіне берілді, бірақ коллекцияларды көрсетуге арналған орын табу қиындық тудырды. Барлық экспонаттарды үш жыл бойы сақтауға алып қойғаннан кейін, мұражай 1879 жылғы 28 маусымда жұртшылыққа ашылды. 1936 жылы мұражайға 50 жыл бойы өнер жинаған Альфред Э. Гудидің суреттер коллекциясы сыйға берілді. 1945 жылы қайтыс болғаннан кейін ол мұражайға жаңа бөлім салу үшін 13 000 фунт стерлинг қалдырды. Қазіргі мұражай орналасқан жаңа бөлім 1964 жылы аяқталды. 2012 жылы 2 мамыр мен 19 маусым аралығында мұражай қоймасынан 1000-нан астам зат ұрланды. Мұражай қызметкерлері бір затты алып кету үшін келгенге дейін ұрлық туралы ештеңе білмеді. Ұрланған заттардың ішінде монеталар, медальдер және сағаттар болды. 2013 жылдың қаңтар айында ұрлықпен байланысты ұрланған заттарды қабылдағаны үшін бір адам айыпталып сотталды. Ұрланған заттардың бір бөлігі табылды.

Дерби мен ағартушылық байланысы

Дерби XVIII ғасырда ғылым мен философияның патшалардың билік ету құдайлық құқығына қарсы шыққан Ағарту дәуірінде маңызды рөл атқарды. Ағартудың көптеген бағыттары бар, соның ішінде негізінен философиялық шотландтық Ағарту, философ Дэвид Хьюмнің айналасында қалыптасқан, және француз төңкерісіне әкелген саяси өзгерістер. Бірақ, Англияның орталық аймағы – өнеркәсіп пен ғылымның көптеген көрнекті тұлғалары бас қосқан өңір болды. Ай қоғамының құрамында Эразм Дарвин, Мэтью Болтон, Джозеф Пристли және Джозия Уеджвуд болды, ал Америкадан Бенджамин Франклин хат алмасып тұрды. Чарльз Дарвиннің атасы Эразм Дарвин 1783 жылы Дербиге көшіп келген кезде Дерби философиялық қоғамын құрды. Дерби суретшісі Джозеф Райттың жарық пен көлеңке шеберлігімен танымал картиналарының кейбіреулері Ай қоғамының мүшелерін бейнелейді. Дерби галереясында Райттың 300-ден астам эскизі мен 34 майлы суреті, сондай-ақ құжаттар жинағы сақталған. Суреттердің бірі "Философ тасын іздеген алхимик" (1771) деп аталады, ол 1669 жылы неміс алхимигі Хенниг Брандтың фосфор элементін ашқан сәтін көрсетеді. Сінептің көп мөлшері қайнатылған ыдыс жарыққа толып, фосфордың, зәрде көп мөлшерде болатын, ауада спонтанды түрде тұтанатыны бейнеленген. "Философ Оррери туралы лекция оқып тұр" картинасында планеталардың Күнді айналып қозғалуын көрсететін алғашқы механизм көрсетілген. Шотланд ғалымы, астроном және лекторы Джеймс Фергюсон 1762 жылдың шілде айында Дербиде бірқатар лекция оқыды. Олар 1760 жылы жарық көрген "Механика, гидростатика, пневматика, оптика және т.б. бойынша лекциялар" кітабына негізделген. Лекцияларын көрнекті ету үшін түрлі машиналар, модельдер мен құралдар қолданды. Райт Фергюсонның лекциясына қатысқан болуы мүмкін, өйткені шараға билеттер оның жақын көршісі, сағатшы және ғалым Джон Уайтхерсттен алынды. Суретші оррери және оның жұмыс істеу принципі туралы көбірек білу үшін Уайтхерсттің тәжірибелік білімін пайдаланған болуы мүмкін.

Джозеф Райттың суреттерінің маңызы

Бұл фактілік суреттер метафоралық мағынаға да ие деп саналады, дұға ететін тұлғаның алдындағы фосфордың жарыққа айналуы сенімнен ғылыми түсінік пен ағартуға қатысты қиын өткелді білдіреді, ал ауа сорғышындағы құстың төңірегіндегі тұлғалардың әртүрлі мінез-қалпы ғылымның болашақ дәуірінің адамдық емес болуына деген алаңдаушылықты көрсетеді. Францияда оның әріптесі Лавуазье гильотинада жазаланды. Саясаткер және философ Эдмунд Берк өзінің танымал «Франция төңкерілісі туралы ойлар» (1790 ж.) еңбегінде табиғат зерттеушілерін, әсіресе Пристлиді Франция төңкерілісімен байланыстырды, сондай-ақ Ұлыбританиядағы ғылымды қолдаған радикалдар «эксперименттерінде адамды ауа сорғышындағы егеуқұйрықтан артық санамады» деп жазды. Осы пікірге сүйенсек, Райттың жиырма жылдан астам бұрын салған ауа сорғышындағы құс суреті ерекше болжамды көрінеді. Эразм Дарвиннің тек шағын көрмесі бар. Чарльз Дарвиннің досы және «тірі қалу үшін күресте ең мықтысы жеңіледі» деген сөздің авторы, Дербиде туған және социологияның негізін қалаушы деп есептелетін Герберт Спенсер туралы ешқандай мәлімет жоқ сияқты.

Дербидің Райты

2011 жылы Дерби қалалық кеңесі Дерби қаласын таныстыру үшін Дербилік Джозеф Райттің суреттерін пайдаланатынын жариялады. Сонымен бірге, мұражай өзінің ақпараттарының сапасын арттыру мақсатында Уикипедиямен "бірлесіп жұмыс істейтінін" мәлімдеді. 2011 жылдың ақпан айында Музейлер, кітапханалар және мұрағаттар кеңесі (MLA) Дерби мұражайы мен өнер галереясының Джозеф Райттың кескіндемелері мен суреттерінің ұлттық маңызы бар жинағы үшін ерекше мәртебе бергенін хабарлады.

Бонни Принс Чарли бөлмесі

Музейде Дербидегі Чарльз Эдвард Стюарттың 1745 жылы британдық тәжді басып алу үшін оңтүстікке жол тартқанда соғыс кеңесін өткізген бөлменің көшірмесі сақталған. Қабырға панельдері 1854 жылы бұзылған бастапқы Эксетер үйінен алынған. Панельдер мұражайға жеткізілді, кейін мұражай осыған байланысты заттарды сый ретінде алды. Виктория патшайымы жеке коллекциясынан принц Чарлидің түпнұсқа хатын сыйға берді.

Басқа суретшілер

Райт коллекциясынан басқа, Бенджамин Уэст, Э. Э. Кларк, Роберт Призман, Гарольд Гресли, Альфред Джон Кини, Георг Холтцендорф, Дэвид Пэйн, Джордж және Уильям Лейкин Тернер, Эрнест Таунсенд, Самуил және Луиза Рейнердің туындылары да бар.

Әскер тарихы галереясы

Солдаттар тарихы галереясы 9/12-ші Корольдік лансерлер, Шервуд орманшылары және Дербишир атты әскерлерінің тарихына арналған.

Кең жинақ

Рептондағы крест осінің бір бөлігінде бір жағында мінген адамның қашалған бейнесі бар, және бұл Меркиялық Этельбальдқа арналған ескерткіш болуы мүмкін деген ұсыныс бар. Бейнеде - тілме мішкенге киген, қылыш пен қалқан ұстаған, басына діңгек таққан ер адам бейнеленген. 757 жылы Этельбальд Тамворт патшалық ордасының жанындағы Уорвикширдегі Секкингтонда қаза тауып, Дербиширдегі Рептонда жерленді. Егер бұл Этельбальд болса, онда бұл ағылшын монархының ең ертедегі ірі көлемді суреттемелік бейнесі болар еді. Музейде Бретби өнер керамикасынан тұратын үлкен коллекция бар.