Кіріспе

Англиялық заңгер сэр Джон Грант Маккензи Лоуз (10 мамыр 1945 – 5 сәуір 2020) – апелляциялық сот судьясы. Ол 1999 жылдан 2016 жылға дейін қызмет етті. Кембридж университетінде заң ғылымдарының Годхарт арнайы профессоры және Кембридж қаласындағы Робинсон колледжінің құрметті мүшесі болды.

Ерте өмір

Лоуз 1945 жылғы 10 мамырда доктор Фредерик Лоуз бен оның әйелі доктор Маргарет Росс, туған тегі Маккензи, конгрегациялық пастор және ғалым Джон Грант Маккензидің қызы болып дүниеге келді. Ол Дарем хор мектебінде және Дарем мектебінде Корольдік стипендиямен білім алды. Ол Оксфордтың Эксетер колледжінде аға ашық классикалық стипендиямен оқыды, 1967 жылы үздік бакалавр дәрежесін, ал 1976 жылы магистр дәрежесін алды. 2000 жылы колледждің құрметті профессоры атанды.

Заң мансабы

1970 жылы ол Иннер Темплде адвокаттыққа қабылданды, ал 1985 жылы Бенчер болып тағайындалды. 1984 жылы ол Бірінші кіші қазынашылық кеңесшісі (жалпы құқық) лауазымына, ал 1985 жылы – рекордер лауазымына тағайындалды. Ол 1992 жылы Жоғарғы сотқа тағайындалғанға дейін екі лауазымды да бірге атқарды.

Сот мансабы

1992 жылы Корольдік соттың (Queen's Bench Division) судьясы болып тағайындалды және осы кезде рыцарь атағына ие болды. Ол 1998 жылға дейін қызмет етті, ал 1999 жылы Апелляциялық сотқа Апелляциялық сот төрешісі болып тағайындалды және Ұлыбританияның құпия кеңесіне (Privy Council) енгізілді.

Ерекше шешімдер

Тоберн / Сандерленд қалалық кеңесі 2002 – Мүмкін, сэр Джонның ең танымал шешімі және қоғамдық құқық саласында өте даулы. Онда ол парламенттік егемендікке қайшы келетін жалпы құқық принциптерін мойындайды. Оның шешімі төрт қағидаға негізделген: Еуроодақ құқығымен құрылған барлық нақты құқықтар мен міндеттер ЕОК арқылы біздің ішкі құқығымызға енгізіліп, жоғары дәрежеде тұрады: яғни, біздің мазмұндық құқығымыздағы осы құқықтар мен міндеттерге қайшы келетін кез келген нәрсе жойылады немесе қайшылықты болдырмау үшін өзгертілуі керек. Бұл тіпті қайшылық муниципалдық норма бастапқы заңнамада қамтылған жағдайда да дұрыс. ЕОК конституциялық заң болып табылады: яғни, оны жанама түрде жоюға болмайды. Дегенмен, конституциялық заңды кейіннен қабылданған заңмен тікелей жоюға болады. (2) қағидасының шындығы Еуроодақ құқығынан емес, тек Англия құқығынан туындайды: жалпы құқық конституциялық заңдардың санатын мойындайды. Ұлыбританияның Еуроодақпен қарым-қатынасының негізгі құқықтық негізі еуропалық емес, ұлттық құқықтық өкілеттіктерде жатыр. Егер, шын мәнінде ешқашан орын алмайтын жағдайда, еуропалық акт Англия құқығымен кепілдендірілген негізгі немесе конституциялық құқыққа қайшы келетін болып табылса, ЕОК-тың жалпы сөздері осы актіні енгізуге және оған ішкі құқықта басымдық беруге жетеді ме деген сұрақ туар еді. Бірақ бұл жағдайдан мүлдем өзгеше. R v Somerset County Council, ex parte Fewings – Сэр Джон осы тарихи істің алғашқы отырысында төрағалық етті, ол кеңес сатып алып, 1972 жылғы Жергілікті Өкімет туралы заңтың 120(1)(b) бабына сәйкес сақтауға міндетті шағын жер учаскесінде аң аулауға тыйым салу туралы шешімнің заңдылығына қатысты. МакФарлейн / Релейт Эйвон Лтд – Сэр Джон «Дінге негізделген ұстанымды қорғау үшін заң шығару [ ] субъективтіге объективтіні басымдық етуі себепті ақылға сыймас, сондай-ақ жік салатын, ерсіз және өз бетінше болады» деген мәлімдемесі үшін көп назар аударды. Бұл бұрынғы Кентербери архиепископы Лорд Кэри ұсынған, діни сенімдеріне байланысты теңдік заңнамасы бойынша христиандарға арнайы қорғау көрсетілуі керек деген куәгерлік көрсетілімге жауап ретінде айтылды.

Конституциялық теория

Сэр Джон Лоуз "Public Law" журналында соттан тыс жазбаларымен белгілі. Оның ең маңызды еңбегі "Заң және демократия" деп аталады, онда конституция барлық билікті сайланған үкіметке берсе, демократиялық болмайтынын айтады. Сондықтан, британдық конституцияда парламент емес, конституция жоғары билікке ие болуы керек. Оның пікірінше, конституция демократиядағы адам құқықтары мен конституциялық қағидаларды үкімет тарапынан болатын зәбір-золықтан сот арқылы қорғай алатын "жоғары деңгейдегі заң" құруы тиіс. Бұл позиция саяси конституцияның атқарушы билікті жауапкершілікке тартуға қабілетсіздігіне деген терең сенімсіздіктен туындайды. Бұл формасы жағынан Квинтин Хогг, Лорд Хейлшемнің Британияда "сайланған диктатура" бар деген тұжырымына ұқсас. Сэр Джон заң саласына көшуді демократияға қарсы деп санамайды, себебі судьялар саясаткерлердің ешқандай қарсылық білдірмейтін және саяси партиялар арасындағы пікірсайыстардан жоғары тұратын бейтарап құндылықтарды қорғайды. Бұл мәлімдемелер, әрине, даулы және Джон Гриффит пен Мартин Лоуглин сияқты ғалымдар тарапынан қатты сынға ұшырады, екеуі де Лондон экономика мектебінің профессорлары. Бұл авторлардың негізгі аргументтері Сэр Джон келтірген метафизикалық принциптердің жоғары деңгейде даулы екенін көрсетеді. Мұның жақсы мысалы – Лоуздың сөз бостандығына деген құштарлығы. Расистік немесе сексистік пікірлерді қандай жағдайда заңсыз деп тану керек? Гриффит үшін мұндай күрделі моральдық мәселелерді демократиялық түрде сайланған заң шығарушы орган шешуі керек, ал Лоуз үшін бұл судьялар шешетін заңдық мәселе. Гриффит пікірінше, соңғы тәсілдің мәселесі судьялардың қабылдаған шешімдері азаматтар тарапынан қате деп табылса, оларды қызметтен алу мүмкін еместігінде жатыр. Лоуз үшін, керісінше, мұндай көпшілік пікіріне қарсы тұру – заңның пайдалы қасиеті, ол қоғамдағы әлсіз топтарды көпшіліктің зорлығынан қорғауға көмектеседі.

Жеке өмір

Сэр Джон 1973 жылы Софи Сюзан Сиденхэм Коул Маршаллға үйленді, олардан бір қызы дүниеге келді. Леди Лоус 2017 жылы қайтыс болды. Ол Гаррик клубының мүшесі болды. Ол саяси кеңесші Доминик Каммингстің шешесінің інісі болды. Сэр Джон Лоус 2004 жылдан бастап Камберленд ложасының қонағы болып келді. 2020 жылдың 5 сәуірінде ол Челси және Вестминстер ауруханасында қайтыс болды, онда ол бастапқыда сепсис және басқа да аурулармен емделіп жатқан болатын, бірақ COVID-19 салдарынан туындаған денсаулық проблемаларына байланысты көз жұмды.