Кіріспе

Биік жерлер (исланд тілінде: Hálendið) немесе Орталық Биік жерлер – Исландияның ішкі аймақтарының көп бөлігін құрайтын өңір. Биік жерлер 300–400 метрден (1000–1300 фут) жоғары орналасқан және көбінесе адам тұруға жарамсыз. Топырағы негізінен вулкандық күлден тұрады, ал ландшафты базальт таулары мен лава далаларынан қалыптасқан. Биік жерлер қазан айынан маусымның басына дейін қармен жабылады. Herðubreiðarlindir және Þórsmörk сияқты бірнеше құнарлы аймақтар да Биік жерлерде кездеседі. Биік жерлерде көптеген танымал табиғи ескерткіштер мен жаяу серуендеу жолдары бар.

Таулы аймақтың табиғи ерекшеліктері

Биік таулы аймақ әртүрлі геологиялық құрылымдардан тұрады, оның ішінде Ландманналаугар, Торфаекулл, Элджа, Торсмерк, Хердубрейд, Аскья, Херадалир, Лакакягигар және Фагрифосс сарқырамасы бар. Биік таулы аймақтағы нысандарға жету қиын, және оларға тек жаз айларында ғана қол жеткізу мүмкін. Биік таулы аймақтағы көптеген нысандарға жету үшін толық жетектеуі бар немесе жол талғамайтын көлік құралдары қажет, себебі жолдар асфальтталмаған топырақтан жасалған. Биік таулы аймақта саяхаттағанда сақтықпен жоспарлау ұсынылады.

Биік таулы аймақтағы мұздықтар мен жанартаулар

Биік таулы аймақтағы ең үлкен мұздықтар – Ватнайокуль, Лангёкуль, Эйяфьялайокуль, Мирдальсёкуль және Хофсёкуль, олардың көптеген мұздықтардан құралған су тоғысқан салалары бар. Көптеген мұздықтар жанартаулардың үстінде орналасқан, олардың кейбіреулері, мысалы Бардабунга жанартауы, үнемі атқылайды. Соңғы кезде осы жанартаулардың ең танымал болғаны – 2010 жылы атқан Эйяфьялайокуль. Құмды биік таулы аймақта өсімдіктер тек мұздықтардың жиектерінде және таулы аймақ арқылы ағатын өзендер мен арналардың жанында ғана кездеседі. Жанартаулардың атқылауы мен мұздықтардың белсенділігі кезінде мұздық суларының кенеттен құйылуы, яки "мұздық ағыны" қаупі туындайды. Шығарылатын жылу мұздықтардың астыңғы бөлігін ерітіп, үлкен су қалталарын жасайды, олар жиналып, жарылып кетеді. Бұл құбылыс Исландияға тән және халықаралық деңгейде исланд тіліндегі jökulhlaup терминімен белгілі. Жылдың қалған уақытында биік таулы аймаққа апаратын жолдар жабылады. Жүргізушілерді және табиғатты қорғау мақсатында жолдан тыс жүруге тыйым салынған. Ең танымал биік таулы жолдар – Кальдидалур, Кьёлур, Кьелвегур, Фьялабак сиддри, Фьялабак нирдри, Лакавегур, Кверкфьёулл және Спренгисандур. Көптеген биік таулы жолдарға төрт дөңгелекті көліктер қажет, олар өзендерді кесіп өтуге де көмектеседі. Дегенмен, Кьёлур бағыты қарапайым көлікпен де оңай жүріледі, сондықтан ол биік таулы аймақтағы ең танымал жолдардың бірі болып саналады.