Перси Шмейзер: Канадалық фермер, кәсіпкер және Monsanto-ға қарсы күрескен тұлға.

Кіріспе

Перси Шмайзер (5 қаңтар 1931 – 13 қазан 2020) – канадалық фермер, кәсіпкер және саясаткер. 1954 жылы ол отбасылық шаруашылық, жанармай станциясы және ауыл шаруашылығы техникасын сату жұмысын басқарды. Ол ауыл шаруашылығы техникасы дилерлік компаниясын «Шмайзер гаражы» деп атады және 1986 жылы Саскачеванның Гумбольдт қаласында тағы бір ауыл шаруашылығы техникасы дилерлік компаниясын ашты («Орталық ауыл шаруашылығы сату») және 2003 жылы сатылғанға дейін олардың жұмысын қадағалады. Ол көп жылдық сот дауы кезінде тәуелсіз фермерлердің құқықтарын және трансгендік дақылдарды реттеуді қорғайтын халықаралық символға айналды. Фермерлікпен айналысқанда, ол канола, дала бұршағы, горчица және бидай өсірумен шұғылданды. Оның өмірі «Дэвид Монсантоға қарсы» (2009) және «Перси» (2020) фильмдерінде бейнеленген.

Монсанто Шмайзерге қарсы

1997 жылы Шмайзер өз егістіктерінің бірінен жол бойында өсіп жатқан ерікті канола өсімдіктері мен бірқатар арамшөптерді тапты. Ол бұл арамшөптерді, әдетте "көктемгі күйдіру" деп аталатын әдіспен шашыратып тастағанын айтты. Бұл амал өсімдік егілгенге дейін арамшөптерді жоюға мүмкіндік береді, себебі арамшөптер өсімдіктің өсу кезеңіндегі құнды ылғалды сіңіріп алады. Шмайзер таңқаларлықтай, осы ерікті канола өсімдіктерінің бір бөлігі көктемгі күйдіруден кейін де тірі қалғанын байқады, бұл олардың химиялық заттарға төзімділік қасиетін дамытқанын көрсетеді. Roundup Ready каноласы қолдануға берілгеніне екі жыл ғана болғандықтан, мұндай жағдай өте сирек кездесетін. Ол сол егістікте канола егуді жоспарлағанын, себебі ол өткен жылы егілмеген бос жатқан еді және бұл оның ауыспалы егіс жүйесінің бір бөлігі болатын, ол аурулардың алдын алуға көмектеседі деп куәлік берді. Ол ең көп пайда табу үшін бос жатқан жерге канола егуді қалайтынын айтты. 90 күннен кейін егін жинағанда, оның егістігінің басқа бөліктері Roundup Ready каноласымен ластануы мүмкін деген ойға келген жоқ. Фермерлердің өз тұқымдарын сақтап, пайдалануға құқығы бар екенін ескере отырып, Шмайзер осы және басқа да егістіктерінен барлық каноланы сақтап алып, 1998 жылы егу үшін аздаған бөлігін қалдырды. Қалған тұқымдары жақын жердегі өңдеу орнына сатылды. Кейін Монсанто оған өздерінің патенттелген технологиясын лицензиясыз пайдаланғаны үшін "технологияны пайдалану төлемі" төлеуді талап етті. Шмайзер бас тартты, Монсанто өнімін пайдалану ниеті болмағанын, өзінің егістігін Roundup-пен (Roundup Ready каноланың жалғыз артықшылығы) шашырамағанын және тұқымның өзіне тиесілі екенін, себебі ол оның жерінде өсірілгенін мәлімдеді. Талаптар мен қорқытулардан кейін Монсанто 1998 жылдың 6 тамызында Шмайзерді патентті бұзғаны үшін сотқа берді. Осы уақытта Шмайзер генетикалық инженерияға қарсылар арасында танымал тұлғаға айналды. Ол әлемнің әртүрлі жерлерінде сөз сөйлеуге қатысты. Шмайзер Робертсон тергеуінен қорқытулар мен мазақтауларға ұшырады. Соңында, Канада Жоғарғы сотының дауыс беру нәтижесі бойынша (бірауыздан 9:0), Шмайзер Монсантоға технологияны пайдалану төлемін, залал өтемақысын немесе сот шығындарын төлеуге міндетті емес екені шешілді. Сот Шмайзер Монсантоның технологиясынан ешқандай пайда көрмегенін растады, бірақ 5:4 дауыспен Монсантоның жарамды патенті бар екенін және қасақана иелену маңызды емес екенін, демек Шмайзер патентті бұзғанын айтты. Шмайзердің Монсантомен күресі туралы фильм, онда Кристофер Уолкен Шмайзер рөлінде ойнайды, 2020 жылдың 13 қазанында, Шмайзер қайтыс болғаннан бір апта бұрын шықты.

In 1997, Schmeiser found volunteer canola plants and a number of weeds growing along the road in one of his fields. He testified that he sprayed these weeds in what is commonly known as a "spring burn." This practice eliminates weeds prior to planting of the crop, as weeds take valuable moisture away from the crop during germination. Schmeiser surprisingly found that a number of these volunteer canola plants had survived after the spring burn, potentially meaning they had developed a resistance to chemicals. As it was only the second year that Roundup Ready canola was available for use, this was highly unusual. He testified that his intention all along was to plant canola in that field as it was fallow (not planted the year before), as it was part of his crop rotation to prevent disease. In seeking the potential of the largest return, he typically planted canola in a fallow field. When he then harvested that crop approximately 90 days later, the thought that any other part of his field may be contaminated with Roundup Ready canola was the furthest thing from his mind. Following farmers' long standing rights to save and use their own seed, Schmeiser saved all of canola from that and his other fields and kept a small amount aside for planting in 1998. The rest of his canola was sold to a nearby processing plant. Monsanto then approached him to pay a "technology use fee" for using Monsanto's patented technology without a license. Schmeiser refused, stating that there was no intent to use Monsanto's product, that he didn't spray his fields with Roundup (the only benefit of Roundup Ready canola) and claimed that the actual seed was his because it was grown on his land. After demands and threats, Monsanto sued Schmeiser for patent infringement on August 6, 1998. Meanwhile, Schmeiser became a popular figure among those opposed to genetic engineering. He accepted speaking engagements around the world. Schmeiser continued to face threats and harassment from Robertson Investigations; Ultimately, in a split decision from the Supreme Court of Canada, Schmeiser won a 9–0 ruling that he did not have to pay Monsanto their technology use fee, damages, or costs. The court ruled that Schmeiser did not receive any benefit from Monsanto's technology, but still ruled in a 5–4 decision that Monsanto had a valid patent, and that unintentional possession didn't matter, thus Schmeiser infringed on the patent. A film about Schmeiser's fight with Monsanto, with Christopher Walken as Schmeiser, was released the week before Schmeiser's death on October 13, 2020.

Шмайзер Монсантоға қарсы

1999 жылдың 11 тамызында Шмайзер "Монсантоға" қарсы он миллион долларлық талап арызбен "құрметсіздік, заңсыз ену және оның егістіктерін Раундлапқа төзімді каноламен ластау" бойынша жеке сот ісін қозғады. 2007 жылға дейін Шмайзер бұл істі сотқа өткізбеді. 2002 жылы Шмайзердің әйелі Луиза Шмайзер Монсантоға қарсы 140 доллар және оның органикалық бағындағы өздігінен өскен гендік модификацияланған каноламен ластануды жою шығындары үшін сотқа шағымданып, бірақ ол шағым қарастырылмай қалды. Шмайзер 2005 жылы өзінің егістігінде Раундлапқа төзімді каноланың қайтадан өсіп жатқанын анықтады, тіпті 1998 жылдан бері сол егістікке канола егілмеген болатын. Ол компаниядан оны алып тастауды сұрады, бірақ Монсанто бұл үшін Шмайзердің құпиялылық туралы келісімге қол қоюын және сот процесінен бас тартуын талап еткен соң, Шмайзер тазалау жұмыстарын өзі жүргізіп, Монсантоға 660 долларлық төлем талабын жіберді. Монсанто төлеуден бас тартқандықтан, Шмайзер шағын талаптар сотына шағым түсірді. 2008 жылдың 19 наурызында Монсанто соттан тыс келісімге келіп, 660 долларды ешқандай шартсыз төледі.

Басқа жетістіктер

Шмайзер 40 жылдан астам уақыт түрлі саяси лауазымдарда және қоғамдық қызметте болды. Ол 1966 жылдан 1983 жылға дейін Бруно қаласының мэрі, ал 1967 жылдан 1971 жылға дейін Саскачеван Либералдық партиясынан Ватрус сайлау округінің Саскачеван заңнамалық жиналысының депутаты болды. Шмайзер 2003 жылы Бруно қалалық кеңесіне қайта сайланды және 2009 жылға дейін қала басшысының орынбасары болып қызмет етті. 1967 жылдан 1971 жылға дейін провинциялық заң шығарушы органмен жұмыс істеген кезеңде, Шмайзер Саскачеванның туын таңдаған депутаттар комитетінің құрамында болды. Шмайзер 1984 жылы Саскачеван-Манитоба ауыл шаруашылық техника сатушылар қауымдастығынан «Жылдың сатушысы» аталымын алды. 1993 жылы Саскачеван жылжымайтын мүлік комиссиясына тағайындалып, 1999 жылға дейін қызмет етті. 2000 жылы ол қоғамның игілігі үшін жұмысы үшін Махатма Ганди сыйлығымен марапатталды. 2007 жылы Перси Шмайзер мен Луиза Шмайзер «Тіршілік құқығы» сыйлығының иегерлері атанды:

биологиялық әртүрлілікті және фермерлердің құқықтарын қорғаудағы және патенттік заңдардың қазіргі түсіндірмелерінің экологиялық және моральдық бұрмалаушылығына қарсы тұрудағы батылдығы үшін.

Өлім

Шмайзер 2020 жылғы 13 қазанда 89 жасында Паркинсон ауруынан көз жұмды.