Кіріспе

"Фейридің жасыл ірімшігі" (Fairey's Green Cheese) – 1950 жылдардағы британдық кемеге қарсы ракеталық жоба. Бұл, бұрынғы және әлдеқайда үлкен Blue Boar теледидармен басқарылатын жолтайын бомбасының жетілдірілген нұсқасы болды, оны кішірейтіп, телекамерасын Red Dean әуеден әуеге зымыранынан алынған радиолокациялық іздеу құралымен алмастырды және оқ-дәрісін кішіректеу етті. "Жасыл ірімшік" "Свердлов дағдарысы" кезінде пайда болды, сол кезде Корольдік теңіз күштері жаңа советтік ауыр крейсер класының пайда болуына алаңдады. "Жасыл ірімшік" – бұрынғы, басқарылмайтын Red Angel зымыранының ұзақ қашықтықты және басқарылатын ауыстырушысы еді, ол шабуылшыдан тірі қалу үшін тым жақын болуды талап еткен. Дамыту барысында қашықтық талаптарына жете алмады, сондықтан оны жақсарту үшін кішкентай ракеталық қозғалтқыш қосылды. Бұл салмағын да арттырды. "Жасыл ірімшік" Fairey Gannet және әлі де жобаланудағы Blackburn Buccaneer ұшақтарын қаруландыруға арналған еді. Салмағының артуы салдарынан ол қазіргі "Ганнет" ұшақтары үшін тым ауыр болды, ал "Буканер" ұшағы конвенциялық бомбалармен тікелей шабуыл жасауға жеткілікті мүмкіндіктерге ие болды, кем дегенде, уақытша. 1956 жылы "Жасыл ірімшік" жобасы тоқтатылып, "Буканер" үшін одан да қуаттырақ дизайнды жасау басталды.

Бұрынғы жүйелер

Свердловқа алғашқы жауаптардың бірі – Қызыл періште кемеге қарсы зымыран, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған броньды тесуші RP-3 зымыранының едәуір үлкейтілген нұсқасы еді. Бұл үшін Westland Wyvern шабуылдық ұшағы көзделіпті, бірақ әзірлеу баяу жүргендіктен, Wyvern-ді реактивті NA.39 ұшағымен алмастыру жоспарлары қарқынды дамыды. Осылайша, Wyvern алынып тасталғаннан кейін, ал реактивті ұшақ әлі енгізілмеген бос орын пайда болды. Бұл олқылықты толтыру үшін "Фейри Ганнет" ұшағы таңдалды, ол "Уайверн" ұшағынан әлдеқайда ірі әрі баяу болды. "Қызыл періште" зымыранының қарудан қорғануға қабілеті жеткіліксіз деп есептелді.

Ұзақ қашықтық

Осы кезеңде Корольдік әуе күштері "Көк шошқа" деп аталған, теледидармен басқарылатын үлкен планерлік бомбаны жасап шығарды. Бұл жүйе басқа дамытулармен ығыстырылып, 1956 жылы тоқтатылды. Дегенмен, OR.1127 бағдарламасы бойынша кемеге қарсы қару ретінде қарастырылып жатқан кішігірім даму жұмыстары жүргізілді. Бұл қару, Vickers Valiant ұшағы 50,000 фут (15240 м) биіктікте ұшып келе жатқанда, кемелердің қаруларының жете алмайтын қашықтығында, көптеп қолданылуы мүмкін болатын. 1954 жылы Әскери-теңіз күштері AW.319 талапнамасын жариялады, онда Gannet және кейін NA.39 ұшақтарынан ұшырылатын нұсқасы сұралды. Бұл өнімге "Жасыл ірімшік" деген ат берілді. Gannet үшін, ұшақтың 10,000 фут (3048 м) биіктіктен "Жасыл ірімшік" бомбасын тастауы, ал Valiant жоғары биіктіктен тастауы және оның ұшу қашықтығы шамамен … болуы көзделді. Ұшу қашықтығы қолданылатын радарлық басқару жүйесімен шектелді, ол Vickers Red Dean әуе-әуе зымыранынан бейімделген еді. Алғашқы Blue Boar дизайнының аэродинамикалық қарсылығы жоғары болды, себебі ол шамамен 45 градус тік бұрышпен құлау үшін жасалған, демек Gannet ұшағынан тасталғанда қажетті қашықтыққа жете алмайтын еді. Осы себепті қанаттары төмен қарсылық көрсету үшін қайта жасалды. "Fairey Aviation" компаниясы "Fairey Project 7" жобасымен келісімшартты жеңіп алды. Қару екі нұсқада өндіріледі: біреуі Valiant ұшағында сыртқы ілгіштерде тасымалданатын және кемелердің су сызығынан жоғары бөлігіне соққы беруге арналған, екіншісі Gannet және NA.39 ұшақтары үшін, кемелердің су сызығынан төмен соққы беруге арналған, бұрынғы зымырандар сияқты. Мұны істеу үшін, зымыран нысанадан шамамен 150 фут (46 м) қашықтықта суға түсуі керек еді. Радиом күмбез суға соқтығысқанда қирап, иілген бөлігін ашып, су арқылы көлденең қозғалуға мүмкіндік беруі керек еді. Бұл процестің дұрыс орындалуы күткеннен қиын болды және ақырында дәстүрлі жарылғыш бөлік пайдалануға шешім қабылданды, бұл әлде-қашан Valiant нұсқасы үшін жоспарланған еді. Сынақтар көрсеткендей, жаңа қанаттармен бірге планерлік қасиеттері қажетті қашықтыққа жету үшін жеткіліксіз болды. Бастапқы идея аэродинамикалық қарсылықты азайту үшін конус тәрізді құйрық қосу болды, бірақ бұл құйрықтағы электроника үшін жеткіліксіз орын қалдырды. Оның орнына, олар кішкентай ракеталық қозғалтқышты қосты, Thunderbird зениттік зымыранынан Smokey Joe қозғалтқышының қысқа бөлігін пайдаланды, бұл оған қажетті 30 градус ұшу траекториясын берді.

Буканерге көшу

Бұл өзгерістердің қосымша салдары ретінде, ракетаның салмағы қажетті көрсеткіштен шамамен артып, «Ганнет» үшін тым ауыр болды. Сондай-ақ, радарлық басқару жүйесі ракета ұшырылмас бұрын алға қарай көре алуы тиіс еді, бұл ракетаның ұшақтың астына түсірілуін қажет етеді, ал оны іске қосу үшін жаңа жүйе керек болады. Соңында, «Ганнет» ұшағында «Green Cheese» жобасынан бас тартылып, ол жақын арада «Блэкберн Букэнир» деп аталған NA.39 ұшағына көшірілді. Жаңа ұшаққа көшудің маңызды артықшылығы – ұшақтың өзінің нысана табу радары ракетаға бастапқы ақпарат беру үшін пайдаланылуы мүмкін болды, яғни оны ұшыру алдында көрсетудің қажеті болмады. Сондай-ақ, ұшақтың радары жартылай автоматты режимде қолданылып, ракетадағы радарды жеңілдету мүмкіндігі де қарастырылды, бірақ ұшақтың тым байқалатын болады деген ойға байланысты бұл идеядан бас тартылды. «Валиант» ұшағында мұндай мәселе болмады, себебі ракеталар сырттан тасымалданды және әрқашан нысананы көре алатын. 1955 жылдың наурыз айында жобаның қиындыққа тап болғаны анық болды және 1956 жылы шығындардың артуына байланысты ресми түрде тоқтатылды. Осы кезде жоба британдық әскери ғалым доктор Роберт Кокберннің есімімен «Кокберн ірімшігі» деп аталды. Оның орнына «Қызыл сақал» жарылғыш бөлігімен жабдықталған «Жасыл жарқыл» жобасы іске қосылды. Бірақ ол да тоқтатылып, кемелерге қарсы қолданылатын тактикалық ядролық басқарылатын ракета идеясынан бас тартылып, WE.177A қарапайым тактикалық ядролық бомбасы пайда болды.