Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Исландиядағы ірі жанартау
Large volcano on Southern Iceland
Катла – Оңтүстік Исландиядағы белсенді жанартау. Бұл жанартау тарихи тұрғыдан өте активті болды, б.з.б. 2920 жылдан бері кем дегенде жиырма ірі жарылыс тіркелген. Дегенмен, соңғы ірі жарылысы 1918 жылы болғандықтан, оның активтілігі төмендеді. Бұл жарылыстардың вулкандық жарылыс индексі (ВЖИ) 0-ден 8-ге дейінгі шкалада 4-тен 5-ке дейін болды. 2010 жылғы Эйяфьялайекулл жарылысымен салыстырғанда, оның ВЖИ-сі 4-ке тең болды. Ірі VEI 5 жарылыстарын 1980 жылғы Сент-Хеленс тауының жарылысына ұқсатуға болады. Содан бері VEI 1 және одан төмен деңгейдегі бірнеше шағын (ұсақ) жарылыстар болды, соңғысы 1999 жылы тіркелді.
Katla is an active volcano in southern Iceland. This volcano has been very active historically with at least twenty documented major eruptions since 2920 BC. In its recent history though, Katla has been less active as the last major eruption occurred in 1918. These eruptions have had a Volcanic Explosivity Index (VEI) of between 4 and 5 on a scale of 0 to 8. In comparison, the Eyjafjallajökull 2010 eruption had a VEI of 4. Larger VEI 5 eruptions are comparable to Mount St. Helens 1980 eruption. Several smaller (minor) eruptions measuring VEI 1 and below have occurred since, with the most recent being in 1999.
География және сыртқы келбеті
Катла – Исландиядағы ең ірі жанартаулардың бірі. Ол Вик-и-Мирдалдың солтүстігінде және Эйяфьядлайёкюдльдің кішірек мұздығының шығысында орналасқан. Оның шыңы Мюрдалсйокулл мұздығымен жартылай жабылып, биіктікке жетеді. Жүйенің ауданы құрайды. Элджа каньоны осы жанартау жүйесінің бір бөлігі болып табылады және солтүстік-шығысқа қарай жарықшалар жиынтығы ретінде созылады. 939-940 жылдардағы осы жарылыстан шыққан лавалар оңтүстік-шығыс жағалауға жақындап, жартылай көміліп қалған. Катла жанартауының кальдерасының диаметрі – және мұзбен қапталған. Бұл жанартау әдетте 40–80 жыл сайын атқылайды.
Katla is one of the largest volcanoes in Iceland. It is situated to the north of Vík í Mýrdal and to the east of the smaller glacier Eyjafjallajökull. Its peak reaches and is partially covered by the Mýrdalsjökull glacier. The system has an area of The Eldgjá canyon is part of the same volcanic system, and extends as a fissure swarm to the north east. The lavas from this eruption in 939 to 940 almost reach the south eastern coast, although are partially buried. The caldera of the Katla volcano has a diameter of and is covered with of ice. The volcano normally erupts every 40–80 years.
Тарихи қызметі
Б.з.б. 2920 жылдан бері Катла вулканында белгілі бір VEI көрсеткіші бар кемінде жиырма сегіз жарылыс тіркелді. Соңғы ірі жарылыс 1918 жылдың 12 қазанында басталып, 24 күнге созылды. Осы жарылыстардың көпшілігі мұздық су тасқынына (jökulhlaup) әкелді. 1974 жылы Хрингвегур (Исландия сақиналық жолы) салынар алдында, адамдар көбінесе болатын jökulhlaup (немесе мұздық жарылыстары) мен терең өзендерді кесіп өтудің қиындығынан вулканның алдындағы жазықтардан өтуден қорқып жүрді. Әсіресе 1918 жылғы жарылыстан кейін болған мұздық судың күрт ағыны (мұздық жарылысы) ерекше қауіпті болды.
At least twenty eight eruptions with a known VEI have been recorded for Katla since 2920 BC. The last major eruption started on 12 October 1918 and lasted for 24 days. Most of these eruptions resulted in glacial floods. Before the Hringvegur (Iceland's Ring Road) was constructed in 1974, people feared traversing the plains in front of the volcano because of the frequent jökulhlaup (or glacier bursts) and the deep river crossings. Especially dangerous was the glacier outburst that followed the eruption of 1918.
Соңғы іс-әрекет
1999 жылдан бері Катла алағайлану белгілерін көрсетуде, геологтар жақын арада оның атқылауы мүмкін деген алаңдаушылық білдіруде. Әсіресе, 2010 жылдың наурыз айындағы көршілес, кішірек жанартау – Эйяфьядлайёкюдль мұздығының атқылауынан кейін бақылау күшейтілді. 2010 жылдың наурыз және сәуір айларында осы ұзақ уақыт бойы тыныш жатқан жанартаудың атқылауы кейбір геофизиктердің арасында үлкен әрі қауіпті Катланың да атқылауын тудыруы мүмкін деген қорқынышқа себеп болды. Соңғы 1000 жылда Эйяфьядлайёкюдльдің белгілі барлық үш атқылауынан кейін Катла атқылаған. Эйяфьядлайёкюдльдегі атқылаудан кейін Катлада жер сілкінісінің белсенділігі күшейгені байқалды, бірақ жақын арадағы атқылаудың басқа белгілері анықталған жоқ. Бұл жер сілкіністері негізінен кальдераның солтүстік-батыс жиегінде орналасқан. 2010 жылдың 9 қазанында Катла маңындағы станцияларда гармоникалық дірілдің күрт өсуі байқалды, бұл болашақ атқылаудың мүмкін белгісі. 2010 жылдан бері вулканологтар Катланы үздіксіз бақылап отыр, өйткені тарихи деректерге сәйкес, Эйяфьядлайёкюдльден кейін Катладан болатын атқылау әдетте бірнеше ай ішінде жүзеге асады. Исландияның метеорологиялық қызметі Эйяфьядлайёкюдль және Катладағы жер сілкінісі туралы ақпаратты веб-сайтында жаңартып отырады.
Katla has been showing signs of unrest since 1999, and geologists have concerns that it might erupt in the near future. Particularly, monitoring has been intensified following the March 2010 eruptions of a smaller neighbouring volcano, the Eyjafjallajökull glacier. The eruption of this nearby long dormant volcano in March and April 2010 prompted fears among some geophysicists that it might trigger an eruption at the larger and more dangerous Katla. In the past 1,000 years, all three known eruptions of Eyjafjallajökull have triggered subsequent Katla eruptions. Increased earthquake activity has been noticed on Katla since the eruption at Eyjafjallajökull, but no other signs of an imminent eruption have been observed. These quakes are located mainly on the northwestern rim of the caldera. On 9 October 2010, a sudden rise in harmonic tremor was observed in the stations around Katla, a sign of a possible impending eruption. as of 2010, volcanologists are continuing to monitor Katla, aware that any eruption from Katla following an eruption from Eyjafjallajökull has historically occurred within months of the latter. The Icelandic Meteorological Office updates its website with reports of quakes both at Eyjafjallajökull and Katla.
2011 жылғы қызмет
2011 жылы геологиялық белсенділік көптеген адамдарды өте кішкентай мұз асты жанасуы болды деп болжауға әкелді. 8 және 9 шілдеде Катланың шағын жанасуы кезінде гармониялық дірілдердің тағы бір күшеюі болды. Мұздықта жарықтар пайда болды, сондай-ақ кальдера да қалыптасты. Исландиялық БАҚ мұз асты жанасуы басталған болуы мүмкін екенін хабарлады. 9 шілде күні таңертең Мулаквиль өзенінде, ал кейіннен Скалм өзенінде мұздық су тасқыны тіркелді. Мұлаквильдегі көпір және Исландия сақиналық жолындағы 1-бағыттың басқа да бөліктері қирады. Мұздық үстінен ұшып өткен тікұшақ пилоттары мұздықтағы жарықтарды байқады. Белсенділікті қадағалап отырған ғалымдар, оның "өте кішкентай" мұз асты жанасуынан туындағаны туралы болжамды визуалды немесе сейсмикалық деректермен растамады.
In 2011, geologic activity led many to speculate that a very small subglacial eruption had taken place. On 8 and 9 July, another spike in harmonic tremors occurred, as a small eruption of Katla took place. Cracks formed on the glacier, as well as a cauldron. Icelandic media reported a small subglacial eruption might have started. On the morning of 9 July, a glacier flood was reported in the river Múlakvísl, and also later in the river Skálm. The bridge across Múlakvísl was destroyed as well as other parts of the road, Route 1, on the Icelandic ring road. Helicopter pilots flying over the glacier also reported cracks in the glacier. Scientists monitoring the activity said speculation that it was caused by a "very small" subglacial eruption lacked confirmation by visual or seismic evidence.