Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтетін кітап. «Қыран қонды» кітабы – британдық жазушы Джек Хиггинстің туындысы, алғаш рет 1975 жылы жарық көрген. 1976 жылы осы атпен британдық фильм шығарылды.

Сюжет

Кітап жалған құжаттарды пайдалану тәсілін қолданады және Хиггинс ағылшын зиратындағы он үш неміс парашютисінің жасырын қабірін тапқан Хиггинстің әңгімесімен басталады. Кейіпкерлер 1943 жылдың қыркүйегінде Бенито Муссолиниді тарихи түрде құтқаруды талқылайды. Муссолини Италия үкіметімен қулатылғаннан кейін Отто Скорцени неміс тобын басқарып, Италиядан босатып, қашып кетті. Адольф Гитлер Генрих Гиммлердің ықпалымен Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилльді ұрлау жоспарын қарастырды. Абвер (неміс әскери барлауы) басшысы адмирал Вильгельм Канарис Черчилльді тұтқындап, Рейхке жеткізудің мүмкіндігін зерттеуге бұйрық алды. Канарис Гитлердің бұл мәселені тез ұмытатынын, ал Гиммлер ұмытпайтынын түсінеді. Гиммлер өзін беделсіз етуге тырысады деп қорқып, Канарис өзінің офицерлерінің бірі, полковник Радльге зерттеу жүргізуді бұйырады, бірақ бұл күш-жігердің бекер екенін сезінеді. Радль штабының бір офицері олардың шпионы, «Starling» кодолық атымен белгілі, қызықты ақпарат бергенін біледі. «Бұл ақпарат басқа уақытта, басқа жерде пайдасыз болар еді», - деді Радл. «Содан кейін синхрондық өз алаңдататын бетін көрсетеді». Черчилль Норфолк графтығындағы Студли Констебл ауылының жанындағы шағын үйінде демалыс күндерін өткізуге жоспарлаған, онда африкалық әйел және Абвердің ұзақ жылдар бойы қызмет еткен агенты Джоанна Грей тұрады. Ол Англияны жек көреді, өйткені британдық сарбаздар оны зорлап, қорлаған, ал күйеуі, қызы және ата-анасы Екінші Бур соғысында қаза тапқан. Оның баяндамаларының нәтижесінде Радль Черчилльді тұтқындап, Германияға тасымалдаудың егжей-тегжейлі жоспарын жасады. Радль жоспардың нақты мүмкіндіктері бар екеніне сенімді болғанымен, адмирал Канарис оған одан бас тартуды бұйырады. Бірақ Гиммлер бұл жоспардан хабардар болып, Радльді шақырады. Ол оған Канариске хабарламай-ақ, жалғастыруды бұйырады. Оған жауап ретінде Радль Солтүстік Ирландия арқылы Норфолкке Лиам Девлинді, испандық азаматтық соғыста Линкольн батальонында офицер болып қызмет еткен Ирландия Республикалық Армиясының мүшесін жеткізуді ұйымдастырады. Британ армиясының жарақат алған ардагері ретінде көрініс беріп, ол Грей ханыммен байланысады, ол оған Студли Грейндж иелігінде аңшы ретінде жұмысқа орналасады. Келесі оқиғаларды күтіп, Девлин ауылдан келген Моли Прайор деген қызға ғашық болады. Осы арада Радль операцияны жүзеге асыратын «коммандос стиліндегі» топтың мүшелерін таңдайды, оған бұрынғы Fallschirmjäger командирі, подполковник Курт Штайнер басшылық етеді. Штайнер Шығыс майданнан қайтып келе жатып, Польшадағы теміржол станциясында еврейлерді СС сарбаздары қоршап тұрғанда араласады. СС және Полицияның наразылығына қарамастан, ол олардың біреуін кепілге алып, жүкті пойызбен қашып кетуіне көмектеседі. Осы үшін ол әскери сотқа тартылып, оның ісін қолдаған адамдарымен бірге сотталады. Өлім жазасынан құтылу үшін Штайнер мен оның адамдарына Норманд аралдарындағы жазалау бөліміне ауысуға рұқсат беріледі. Бұл жерде олар Англия арналындағы одақтас кемелерге қарсы адам-торпедаларымен қауіпті шабуылдар жасауға мәжбүр болады. Радль Альдерниге барып, Штайнер мен оның аман қалған адамдарын жалдайды. Штайнердің әкесі, генерал Штайнер, неміс қарсыласына қатысы бар деген айыппен гестапомен азапталады. Бұл полковникке тапсырманы қабылдауына қосымша себеп болады. Радль Штайнер мен оның адамдарын Голландияның солтүстік-батыс жағалауындағы әуежайға көшіреді, онда олар қолданатын британдық қару-жарақ пен жабдықтармен танысады. Топ Норфолкке C-47 Dakota ұшағымен, одақтас әскерлерінің белгілерімен түсіріледі. Командостар өздерін еркін поляк парашютистері ретінде киеді, өйткені олардың көпшілігі ағылшын тілін білмейді; жоспар - Студли Констеблге кіріп, Черчилльді тұтқындап, жақын маңдағы жағалауда Е қайығымен кездесіп, қашу. Бұл айла-шарқтың бір бөлігі ретінде олар Sten, M1 Garand, Bren пішіндерімен және револьверлермен, сондай-ақ Browning Hi Powers-пен қаруланады, неміс қару-жарағын пайдаланбайды. Алғашында жоспар бәрі жақсы болып көрінеді. Бірақ Штайнердің бір сержанты ұңғымаға түсіп кеткен қызды құтқарады. Ол су дөңгелегімен өлтіріледі және оның неміс формасы (поляк формасының астында, тыңшы ретінде өлтірілуден қорғану үшін киіледі) бірнеше ауыл тұрғындары көреді. Миссияны жалғастыруға бел буған Штайнер жергілікті тұрғындарды жинап алуды ұйымдастырады, бірақ жергілікті дін қызметкерінің әпкесі, әкесі Веракердің қарындасы қашып, жақын маңдағы АҚШ Армиясының рейнджерлеріне хабарлайды. Полковник Роберт Шафто, тәжірибесі аз, бірақ даңқ іздейтін офицер, күштерін кепілді қайтаруға жинақтайды. Штабқа хабарламай, ол ақымақтық шабуылға бұйрық береді, онда көптеген американдықтар қаза табады. Полковник Грей ханымнан басына оқ тиіп өлгеннен кейін, майор Гарри Кейн, Шафтоның рейнджерлердегі орынбасары, екінші, сәтті шабуылды ұйымдастырады. Штайнер, оның оң қолы Риттер фон Нойманн және Девлин Молидің көмегімен қашады. Миссияны аяқтауға бел буған Штайнер Девлин мен Нойманнды өзінен бұрын қашуға рұқсат етеді және Черчилльге соңғы рет шабуыл жасауға шешім қабылдайды. Ол Черчилльге жетеді, бірақ тартынады, оққа түсіп, көз жұмғандай болады. (Дегенмен, Штайнер «Eagle Has Flown» атты жартылай жалғасында қайта пайда болады). Германияда Радльге жүрек талмасы ұстайды, бұл өлімге алып келеді деп есептеледі. Осы уақытта Гиммлер миссия сәтсіз аяқталғанын білгеннен кейін Радльді мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін қамауға бұйрық береді. Бұл оқиға пролог пен эпилогпен шеңберленген, Хиггинс басқа романдарының көпшілігінде қолданатын тәсіл. Автор Норфолк тарихын зерттеу кезінде әртүрлі тірі қалған кейіпкерлермен кездеседі деп есептеледі. Соңғы ашылу әкесі Веракерден келеді: ол Норфолкке барған кезде Черчилль Тегеран конференциясына жол тартқан. Штайнерге шабуыл жасаған «Черчилль» көрінетін адам болған, яғни Штайнер оны өлтіргенімен, үкіметке ешқандай әсер етпеген болар еді.

Кейіпкерлер

Лейтенант-полковник Курт Штайнер – Штайнер Норвегияға жасалған шабуылда, Альберт каналында, Крит шайқасында, Ленинградта, Сталинградта және Украинада болған ветеран. Лиам Девлин – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиямен байланысып, IRA үшін ақша мен қару-жарақ алған IRA мүшесі Фрэнк Райанның прототипі. Джоанна Грей – Студли Констебльде тұратын, нацистік көзқарастағы оңтүстік африкалық және Абвер агенті. Оның анасы мен қарындасы Бур соғысында британдық концлагерьде қайтыс болғандықтан, Ұлыбританияға қарсы тыңшылық етуге себеп болды. 1943 жылдың қараша айында америкалық рейнджер Джержи Круковский оны өлтірді. Молли Прайор – Девлинге ғашық болған және кейін онымен қарым-қатынас жасаған жергілікті қыз. (Фильмде бұл махаббат оқиғасының көп бөлігі көрсетілмейді.) Харви Престон – Штайнердің бөліміне сенімділік үшін қосылған СС британдық еркін корпусының офицері. Престон – теріс пиғылды, нацистік идеологияны қолдайтын және әскери қызметке дейін алаяқтық жасаған адам. Штайнер, Девлин және олардың әріптес-командалықтары оны жек көреді. Штайнер, Нойманн және Девлин қашқаннан кейін, Престон Студли Констебльдегі Рим-католик шіркеуінде психикалық ауруы бар жергілікті тұрғынмен өлтіріледі. Лейтенант Риттер фон Нойманн – Штайнердің бірінші орынбасары. Штабсфельдвебель Отто Брандт – 1943 жылдың қараша айында Студли Констебльдегі шайқаста қаза тапты. Фельдвебель Ханс Альтманн – 1943 жылдың қараша айында Студли Констебльдегі шайқаста қаза тапты. Гефрейтер Вернер Бригель – 1943 жылдың қараша айында Студли Констебльдегі шайқаста қаза тапты. Пол Кениг – Неміс "E" қайығының командирі. Капитан Питер Герике – Норфолк үстінде Штайнер мен оның әскерін түсірген Дуглас DC-3 ұшағының пилоты. Майор Гарри Кейн – АҚШ армиясының рейнджерлеріндегі Шафтоның басқарушы офицері.

Қабылдау

Бұл кітап тез арада бестселлерге айналды. 2010 жылға дейін 50 миллионнан астам данасы сатылды.

Бейімделу

Фильмге түсіру құқықтары сатып алынып, бейімделу жұмысы тездетілді. 1976 жылы Джон Стерджестің режиссерлік еткен соңғы британдық фильмі осы атпен шықты. Басты рөлдерді Майкл Кейн, Дональд Сазерленд, Дженни Агуттер және Роберт Дювалл сомдады. Фильмнің сәттілігі кітаптардың сатылымын да арттырды.

Жалғасы

Хиггинс "Бүркіт ұшты" атты жалғасын жазды, ол 1991 жылы жарық көрді. Оқиғасы да Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болды. Хиггинс Лиам Девлин кейіпкерін кейінгі бірнеше триллерлерінде пайдаланды. Ол қартайған және Шон Диллон мен Мартин Броснанға кеңесші болып табылады. Хиггинстің "Конфессионал" (1985) романында Девлин МИ-6-пен бірігіп, КГБ-ның бұрынғы агентінің Папа Иоанн Павел ІІ-ні өлтіруіне қарсы тұрады.