Кіріспе

Британдық коммерциялық емес археологиялық ұйым

Египет зерттеу қоғамы (EES) – британдық коммерциялық емес ұйым. Қоғам 1882 жылы Амелия Эдвардс пен Реджинальд Стюарт Пул Египет және Судан аймақтарында зерттеулер мен қазба жұмыстарын жүргізу мақсатымен құрылды. Мақсат – қазба жұмыстарының нәтижелерін зерттеп, талдау және ғылыми қауым үшін ақпаратты жариялау болды. EES көптеген маңызды египеттік қазба және нысандарда жұмыс істеді. Олардың жаңалықтарына Хатор қасиеттісінің ғибадатханасы, Дейр-эль-Бахриден сиыр мүсіні, Хатешепсут патшайымының жерлену храмы және Амарнадан Нефертитинің мүсін үлгісі кіреді. Қоғам ежелгі Египет әлемін зерттеуге маңызды үлес қосты. Қоғамның кеңсесі Лондон қаласында орналасқан және ағылшын заңдарына сәйкес тіркелген қайырымдылық ұйымы болып табылады.

Тарих

1873 жылы ағылшын жазушысы Амелия Эдвардс Еуропада суық, ылғалды ауа-райына тап болғанда Мысыр жерлеріне сапар шекті. Ол бірнеше досымен бірге Нил өзенімен Каирден Абу-Симбелге дейін жол жүрді. Ол осы саяхаттағы оқиғалар мен жаңалықтарды жазып алып, 1876 жылы «Нил өзенімен мың миль» деген атпен жариялады. Кітап 19 ғасырғы Мысырды және ол кезде көп зерттелмеген ежелгі ескерткіштерді сипаттауымен танымал болды. Эдвардстың сипаттамалары әлемнің қазіргі және ежелгі Мысырға деген көзқарасын өзгертіп, ғылыми қоғам мен бүкіл әлемнің назарын аударды. Осы қызығушылықтың артуы нәтижесінде кітап бестселлерге айналып, Эдвардсты Ежелгі Мысырды зерттеуді жалғастыруға итермеледі. 1882 жылы Амелия Эдвардс пен Британдық мұражайдың монеталар мен медальдар бөлімінің қызметкері Реджинальд Стюарт Пул, Дельта аймағындағы қазба жұмыстарын қаржыландыру мақсатында «Египеттік зерттеулер қоры» құруға шешім қабылдады, себебі бұл аймаққа сирек сапар жасалатын еді.

Үшінші қазба

Үшінші қазба кезінде және Қор құрылғаннан бері өткен үшінші жылда қоғам Эдуард Навилл, Флиндерс Петри және Фрэнсис Льюэллин Гриффитті Мысырға жіберуге мүмкіндік алды. Осы кезеңде және одан кейінгі бірнеше жыл бойы Қор көптеген археологиялық жағдайларды тауып әкелді, бұл ежелгі Мысыр туралы білімді дамытуға ықпал етті. Аталған орындардың ішінде бекітілген лагерь, Телл Дафана және Бастет храмы бар.

Баспаханалар мен базалар

Бүгінде ЕЭС өзінің жылдық басылымын, «Journal of Egyptian Archaeology» журналын жариялауды жалғастыруда, онда қоғамның барлық мүшелері оқи алатын қоғамның жаңа жаңалықтары мен табылған деректері толыққанды сипатталады. Сонымен қатар, олар «Египет археологиясы» атты жаңалықтар бюлетенін жылдың екі реті жариялайды. Египеттік зерттеулер қоғамы 1969 жылдан бері Лондон қаласының Доути Мьюс (Doughty Mews), WC1N мекенжайында орналасқан.

2019 жылғы ұрлық оқиғасы

2019 жылдың қазан айында Египет зерттеу қоғамының өкілдері Оксфорд профессоры Дирк Оббинктың "кем дегенде 11 көне Киелі кітап фрагменттерін Грин отбасына сатқанын және ұрлағанын" мәлімдеді. Грин отбасы Вашингтонда Киелі кітап мұражайы мен қайырымдылық ұйымын басқаратын «Хобби Лобби» компаниясының иелері болып табылады. Киелі кітап мұражайы бұл фрагменттерді Египет зерттеу қоғамына және Оксфорд университетіне қайтарып беретінін хабарлады.