Кіріспе

Ницца шартына түзету енгізу Ирландия еркін мемлекетінің конституциялық түзетуі

2002 жылғы Конституциялық актінің жиырма алтыншы түзетуі (бұрынғы 2003 жылғы №32 заң жобасы) – Ирландия Конституциясына енгізілген, мемлекетке Ницца шартын ратификациялауға рұқсат берген түзету. Ол 2002 жылдың 19 қазанында өткен референдумда мақұлданды (кейде «екінші Ницца референдумы» деп аталады) және сол жылдың 7 қарашасында заңға қол қойылды. Бұл түзету 2001 жылы өткен бірінші Ницца референдумында қабылданбаған Ницца шартын бекітуге жасалған бұрынғы сәтсіз әрекеттің нәтижесі болды.

Өмірбаян

Ницца шарты 2001 жылдың ақпан айында Еуропалық Одақ мүше мемлекеттері тарапынан қол қойылды, ол Еуропалық Одақ шарттарына өзгеріс енгізді. Жоғарғы соттың Кроттиға қарсы Ан Таоиших (1987) ісі бойынша шешімінде, Ирландияда ратификация жасау үшін Конституцияға түзету енгізу қажет болды. 2001 жылдың маусым айында Ницца шартын ратификациялауға жол ашатын Конституцияға енгізілген түзету референдумда қабылданбады. «Жоқ» деп дауыс бергендердің бірі оны қабылдамауды талап еткен себебі, ол Ирландияның бейтараптығына әсер етеді деп санайтын. Ницца шарты екінші рет дауысқа салынғанда, конституциялық түзету мәтіні ортақ қорғанысқа қатысуды алып тастады. Ницца шартында мүше мемлекеттер қабылдағаннан кейін белгілі бір уақыттан соң қолдануға болатын бірқатар міндетті емес дискрециялық ережелер қарастырылған. 2002 жылдың маусым айында Ирландия үкіметі мен Еуропалық кеңес Ницца шарты бойынша Севилья декларациясын бірлесіп жасады, екінші дауыс беруге дейін ортақ мүдделерге қайтадан бекінді. Жиырма алтыншы түзету Республикаға осы мүмкіндіктерді пайдалануды таңдауға рұқсат берді, егер оның шешімі Оирехтас тарапынан мақұлданса.

Мәтінге өзгерістер

29.4-бапқа мынадай тармақшалар қосылсын: 29.4-баптың қазіргі 7° және 8° тармақшалары сәйкесінше 10° және 11° тармақшалар болып қайта нөмірленсін.

Орайхаттардағы талқылау

Конституцияға жиырма алтыншы түзету туралы заң жобасын 2002 жылғы 4 қыркүйекте Сыртқы істер министрі Брайан Коуэн, Таоиши Берти Ахерн басқаратын Фианна Файл – Прогрессивті демократтар коалициялық үкіметі атынан Дайл Эйренде ұсынды. 11 қыркүйекте ол Дайлде соңғы кезеңдерден өтті, онда Fine Gael және Еңбек партиясы да қолдау көрсетті, ал Синн Фэйн, Жасыл партия, Социалистік партия және бірқатар тәуелсіз депутаттар (TD) қарсы болды. 13 қыркүйекте Сенад Эйренде соңғы кезеңдерден өтті және 19 қазанда референдумға жіберілді.

Науқан

Қоршаған орта және жергілікті басқару министрі Ноэль Демпси референдум комиссиясын құрды. Оған бұрынғы Бас судья Томас Финлей төрағалық етті. Комиссияның міндеті – ұсыныстың мәнін және түзету туралы заң жобасындағы мәтінін түсіндіретін бір немесе бірнеше мәлімдеме дайындау болды.

Нәтиже

+Нәтижесі сайлау округі Сайлаушылар саны Қатысуы (%) Дауыстар Дауыстардың үлесі ± Иә 2001 Иә Жоқ Иә Жоқ Карлоу–Килкенни 94,668 49.9% 31,402 15,546 66.9% 33.1% +19.1% Каван–Монаган 86,865 50.5% 27,262 16,370 62.5% 37.5% +14.4% Клэр 77,519 47.1% 24,839 11,484 68.4% 31.6% +19.6% Корк Шығысы 71,175 50.0% 21,960 13,504 62.0% 38.0% +18.4% Корк Солтүстік Орталығы 76,671 47.0% 19,751 16,146 55.1% 44.9% +14.2% Корк Солтүстік Батысы 52,513 55.3% 18,552 10,360 64.2% 35.8% +19.0% Корк Оңтүстік Орталығы 88,246 52.0% 28,506 17,282 62.3% 37.7% +16.0% Корк Оңтүстік Батысы 51,531 52.6% 16,694 10,243 62.0% 38.0% +14.6% Донегал Солтүстік Шығысы 56,794 39.3% 11,647 10,555 52.5% 47.5% +12.6% Донегал Оңтүстік Батысы 53,443 41.8% 12,227 10,022 55.0% 45.0% +15.3% Дублин Орталығы 60,152 48.0% 16,460 12,305 57.3% 42.7% +17.3% Дублин Батысы 54,337 44.9% 14,716 9,657 60.4% 39.6% Дублин Солтүстігі 70,799 52.8% 24,839 12,532 66.5% 33.5% +18.5% Дублин Солтүстік Орталығы 64,599 56.6% 22,763 13,676 62.5% 37.5% +19.5% Дублин Солтүстік Шығысы 51,198 51.6% 15,953 10,414 60.6% 39.4% +17.0% Дублин Солтүстік Батысы 47,043 47.2% 11,961 10,176 54.1% 45.9% +12.2% Дублин Оңтүстігі 90,876 56.4% 37,096 14,133 72.5% 27.5% +20.6% Дублин Оңтүстік Орталығы 84,372 47.0% 21,454 18,048 54.4% 45.6% +10.2% Дублин Оңтүстік Шығысы 56,839 51.5% 19,720 9,407 67.8% 32.2% +18.5% Дублин Оңтүстік Батысы 67,215 46.6% 17,820 13,516 56.9% 43.1% +18.4% Дублин Батысы 51,651 49.7% 15,935 9,724 62.2% 37.8% +18.1% Дюн Лаогхайр 88,490 56.6% 36,695 13,375 73.3% 26.7% +19.7% Голвей Шығысы 72,283 47.5% 22,202 11,986 65.0% 35.0% +17.6% Голвей Батысы 79,460 45.2% 21,649 14,146 60.5% 39.5% +18.5% Керри Солтүстігі 54,137 46.3% 13,887 11,097 55.6% 44.4% +16.1% Керри Оңтүстігі 49,527 50.1% 14,958 9,766 60.5% 39.5% +15.5% Килдар Солтүстігі 57,540 50.5% 19,868 9,080 68.7% 31.3% +19.3% Килдар Оңтүстігі 56,147 46.4% 17,123 8,808 66.1% 33.9% +18.3% Лауис–Оффали 93,648 49.2% 30,120 15,742 65.7% 34.3% +17.0% Лимерик Шығысы 79,005 49.3% 23,876 14,921 61.6% 38.4% +15.0% Лимерик Батысы 52,636 50.2% 16,581 9,701 63.1% 36.9% +13.7% Лонгфорд–Роскоммон 68,485 50.9% 21,549 13,153 62.1% 37.9% +14.7% Лаут 80,663 47.7% 22,739 15,513 59.5% 40.5% +12.8% Майо 91,805 46.1% 24,647 17,510 58.5% 41.5% +14.2% Мит 107,309 46.7% 32,712 17,374 65.4% 34.6% +17.3% Слайго–Лейтрим 67,759 49.3% 20,981 12,214 63.3% 36.7% +18.4% Типперари Солтүстігі 57,211 51.3% 19,705 9,484 67.6% 32.4% +18.1% Типперари Оңтүстігі 54,272 51.5% 18,167 9,602 65.5% 34.5% +16.9% Уотерфорд 72,772 50.5% 23,291 13,297 63.7% 36.3% +15.4% Уэстмитт 52,897 48.4% 16,235 9,249 63.8% 36.2% +18.7% Уэксфорд 92,603 48.8% 28,065 16,937 62.4% 37.6% +13.6% Уиклоу 86,763 53.9% 29,710 16,832 63.9% 36.1% +17.6% Барлығы 2,923,918 49.5% 906,317 534,887 62.9% 37.1% +16.8%

Нөмірлеу туралы ескерту

Жиырма алтыншы түзету қабылданған түзетулер тізімінде жиырма үшінші түзетуден кейін тікелей келеді. Бұл себебі Конституцияға енгізілген 24-ші және 25-ші түзетутер референдумда мақұлданбады, сондай-ақ үкімет осы сандарды қайта пайдаланбауға шешім қабылдады. Сандар бұрын да қайта қолданылған, мысалы, 1959 және 1968 жылдары Ирландия Конституциясының үшінші түзетуі қабылданғанға дейін «үшінші түзету» деп аталған ұсыныстар қабылданбады.