Белус – ежелгі Ассирия патшасы, Вавилон құдайы Бель Мардуктың эухемеризациясы. Нинус патшаның әкесі ретінде грек тарихында кездеседі. Ассирия тарихы, мифология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Белус немесе Белос классикалық грек немесе классикалық латын мәтіндерінде (және содан кейінгі оларға негізделген материалдарда) ассириялық контексте бірінші немесе екінші ежелгі және тарихи мифтік ассириялық патшаны көрсетеді, осы патшаның бір бөлігі кем дегенде вавилондық құдай Бель Мардуктың эухемеризациясы болып табылады. Бұл ассириялық Белусты эухемеризацияланған вавилондық Белустан көп жағдайда ажыратудың қажеті жоқ, бірақ кейбір жылнама жазушылар олардың арасында ерекшелік жасайды.
Belus or Belos in classical Greek or classical Latin texts (and later material based on them) in an Assyrian context refers to one or another purportedly ancient and historically mythical Assyrian king, such king in part at least a euhemerization of the Babylonian god Bel Marduk. It is likely that this Assyrian Belus should mostly not be distinguished from the euhemerized Babylonian Belus, but some chronographers make a distinction between them.
Нинустың әкесі
Бел көбінесе Ниннің әкесі ретінде танылады, ал Нин көбінесе бірінші танымал Ассирия патшасы ретінде еске алынады. Ктесий Ниннің тегі туралы ешқандай мәлімет бермейді. Бірақ Геродоттың өзінде Лидияның Гераклид әулетінің арғы тегінде Белустың ұлы Нинус кездеседі, бірақ бұл жерде Белус ерекше және таңғажайып түрде Гераклдың немересі деп көрсетілген. Толығырақ ақпарат алу үшін Лидиядағы Омфале#Гераклдің ұлдары бөлімін қараңыз. Басқа жағдайларда Бел – бұл тұманды, арғы текті тұлға. Александр Гислоптың «Екі Вавилон» кітабында ол бастапқыда патша Нинус І-нің әкесі болған басып алушы екені айтылады, ал Нинус қайтыс болғаннан кейін оның әйелі Семирамида Нинусты Күн құдайы, Кушты (Белді) Құдай деп, өзін ана құдайы, ал ұлы Таммузды махаббат құдайы деп жариялай бастады. Бұл күйеуінің өлімінен кейін халқын тиімді басқару және жаңа туған ұлының регенті ретінде билік ету үшін жасалған.
Belus most commonly appears as the father of Ninus, who otherwise mostly appears as the first known Assyrian king. Ctesias provides no information about Ninus' parentage. But already in Herodotus there is a Ninus son of Belus among the ancestors of the Heraclid dynasty of Lydia, though here Belus is strangely and uniquely made a grandson of Heracles. See Omphale#Sons of Heracles in Lydia for discussion. Belus elsewhere is a vague, ancestral figure. It was suggested in The Two Babylons by Alexander Hislop that he was originally a conqueror who fathered king Ninus the first, and that after Ninus' death his wife Semiramis began to claim Ninus as a Sun god, Cush (Belus) as the Lord God, herself as the mother goddess and her son Tammuz as the god of love, in an effort to control her subjects better after the death of her husband, and to allow her to rule as her newborn son's regent.
Басқа атаулар
Адонис туралы аңыздың кейбір нұсқалары Адонисті Теиас немесе Тиас – Ассирия патшасы, Белустың ұлы деп көрсетеді. Овидийдің "Метаморфозалар" (4.212f) Персияның Ахеменидтік қалаларын билеген Орхамус патшаны ежелгі Белустың негізін қалаушысынан жетінші буын деп сипаттайды. Бірақ Орхамус және оның қыздары Левкото мен Клития туралы басқа ешқандай қолжетімді деректерде айтылмаған. Нонн өзінің "Дионисиадасында" (18.5f) Дионисқа қонақ болады дейтін Ассирия патшасы Стафил мен оның ұлы Ботрис туралы айтады, бұл кейіпкерлер басқа жерде белгілі емес. Стафил өзінің Белустың немересі екенін мәлімдейді.
Some versions of the tale of Adonis make Adonis the son of Theias or Thias the King of Assyria, who is the son of Belus. Ovid's Metamorphoses (4.212f) speaks of King Orchamus who ruled the Achaemenid cities of Persia as the 7th in line from ancient Belus the founder. But no other extant sources mention either Orchamus or his daughters Leucothoe and Clytie. Nonnus in his Dionysiaca (18.5f) brings in King Staphylus of Assyria and his son Botrys who entertain Dionysus, characters unknown elsewhere. Staphylus claims to be grandson of Belus.
Бауырлас
Диодор Сицилий (6.5.1) Пикус атты рим құдайын (әдетте Сатурнның ұлы) Италия патшасы ретінде көрсетеді және оны Нинустың бауыры (соның салдарынан, мүмкін Белустың ұлы) дейді.
Diodorus Siculus (6.5.1) introduces the Roman god Picus (normally son of Saturn) as a king of Italy and calls him brother of Ninus (and therefore perhaps son of Belus).
Титаномахия
Пикус пен Нинус арасындағы ерекше байланыс Иоанн Никиудің хроникасында (6.2f) кездеседі, онда Кронос Ассирия мен Парсының алғашқы патшасы болғаны, ол Рия есімді ассириялық әйелге үйленгені айтылады. Олардың екі ұлы болды: Пикус (оны сондай-ақ Зевс деп те атады) және Нинус, ол Ниневия қаласын құрды. Крон Италияға көшіп кетті, бірақ оның балаларын жегендігі үшін ұлы Зевс Пикус оны өлтірді. Содан кейін Зевс өзінің қарындасынан Белусқа әке болды. Зевс Пикустың жоғалуынан кейін (көрініп тұрғандай, Италия мен Ассирияны билеген), Зевс Пикустың ұлы Белус Ассирия тағына отырды (кейін Фаун, ол басқа жерлерде әрқашан Пикустың ұлы, Италияда билік етеді, содан кейін Мысырға көшіп, Гермес Трисмегистке айналады, ол Гефесттің әкесі). Белус қайтыс болғаннан кейін, оның інісі Нинус патша болды, содан кейін ол бұрын Рия деп аталған анасына үйленді, бірақ енді оны Семирамида деп таныстырды. Осыдан бастап парсылар анасымен, әпкесімен немесе қызымен үйленуге ешқандай қарсылық танытпады, сондықтан бұл әдет сақталған деп түсіндіріледі. Родос қаласының Касторы жазған бір үзінді тек Кесариялық Евсевийдің армян тіліндегі аудармасында сақталған. Кастор Белустың өлгеннен кейін құдай саналғанын, бірақ оның қанша жыл патшалық құрғанын білмейтінін айтады.
The odd connection between Picus and Ninus appears in John of Nikiû's Chronicle (6.2f) which relates that Cronus was the first king of Assyria and Persia, that he married an Assyrian woman named Rhea. They had two sons, Picus (who was also called Zeus), and Ninus who founded the city of Ninus (Nineveh). Cronus removed to Italy but was then slain by his son Zeus Picus because he devoured his children. Then Zeus became the father of Belus by his own sister. After the disappearance of Zeus Picus (who apparently reigned over both Italy and Assyria), Belus son of Zeus Picus succeeded to the throne in Assyria (later Faunus who is elsewhere always the son of Picus reigns in Italy before moving to Egypt and turning into Hermes Trismegistus father of Hephaestus). Upon the death of Belus, his uncle Ninus became king and then married his own mother who was previously called Rhea but is now reintroduced under the name of Semiramis. It is explained that from that time on this custom was maintained so that Persians allegedly thought nothing of taking a mother or sister or daughter as a wife. A fragment by Castor of Rhodes, preserved only in the Armenian translation of Eusebius of Caesarea, makes Belus king of Assyria at the time when Zeus and the other gods fought first the Titans and then the Giants. Castor says Belus was considered a god after his death, but that he does not know how many years Belus reigned.
Кейінгі есептер
Кейінгі тарихшылар мен жылнама жазушылар мұндай әңгімелерді еске алмайды. Олар Белусты тіпті атамайды немесе оны Нинус әкесі деп мойындайды. Сондай-ақ, Киелі кітаптағы Нымродтың Белуспен бір адам болғандығы, Белустың әкесі болғандығы немесе Белустың алысқан атасы болғандығы туралы пікір таластың тууына себеп болады.
Later historians and chronographers make no mention of such stories. They either do not mention Belus at all or accept him as father of Ninus. They also dispute as to whether the Biblical Nimrod was the same as Belus, the father of Belus or a more distant ancestor of Belus.