Кіріспе

Белус немесе Белос классикалық грек немесе классикалық латын мәтіндерінде (және содан кейінгі оларға негізделген материалдарда) ассириялық контексте бірінші немесе екінші ежелгі және тарихи мифтік ассириялық патшаны көрсетеді, осы патшаның бір бөлігі кем дегенде вавилондық құдай Бель Мардуктың эухемеризациясы болып табылады. Бұл ассириялық Белусты эухемеризацияланған вавилондық Белустан көп жағдайда ажыратудың қажеті жоқ, бірақ кейбір жылнама жазушылар олардың арасында ерекшелік жасайды.

Нинустың әкесі

Бел көбінесе Ниннің әкесі ретінде танылады, ал Нин көбінесе бірінші танымал Ассирия патшасы ретінде еске алынады. Ктесий Ниннің тегі туралы ешқандай мәлімет бермейді. Бірақ Геродоттың өзінде Лидияның Гераклид әулетінің арғы тегінде Белустың ұлы Нинус кездеседі, бірақ бұл жерде Белус ерекше және таңғажайып түрде Гераклдың немересі деп көрсетілген. Толығырақ ақпарат алу үшін Лидиядағы Омфале#Гераклдің ұлдары бөлімін қараңыз. Басқа жағдайларда Бел – бұл тұманды, арғы текті тұлға. Александр Гислоптың «Екі Вавилон» кітабында ол бастапқыда патша Нинус І-нің әкесі болған басып алушы екені айтылады, ал Нинус қайтыс болғаннан кейін оның әйелі Семирамида Нинусты Күн құдайы, Кушты (Белді) Құдай деп, өзін ана құдайы, ал ұлы Таммузды махаббат құдайы деп жариялай бастады. Бұл күйеуінің өлімінен кейін халқын тиімді басқару және жаңа туған ұлының регенті ретінде билік ету үшін жасалған.

Басқа атаулар

Адонис туралы аңыздың кейбір нұсқалары Адонисті Теиас немесе Тиас – Ассирия патшасы, Белустың ұлы деп көрсетеді. Овидийдің "Метаморфозалар" (4.212f) Персияның Ахеменидтік қалаларын билеген Орхамус патшаны ежелгі Белустың негізін қалаушысынан жетінші буын деп сипаттайды. Бірақ Орхамус және оның қыздары Левкото мен Клития туралы басқа ешқандай қолжетімді деректерде айтылмаған. Нонн өзінің "Дионисиадасында" (18.5f) Дионисқа қонақ болады дейтін Ассирия патшасы Стафил мен оның ұлы Ботрис туралы айтады, бұл кейіпкерлер басқа жерде белгілі емес. Стафил өзінің Белустың немересі екенін мәлімдейді.

Бауырлас

Диодор Сицилий (6.5.1) Пикус атты рим құдайын (әдетте Сатурнның ұлы) Италия патшасы ретінде көрсетеді және оны Нинустың бауыры (соның салдарынан, мүмкін Белустың ұлы) дейді.

Титаномахия

Пикус пен Нинус арасындағы ерекше байланыс Иоанн Никиудің хроникасында (6.2f) кездеседі, онда Кронос Ассирия мен Парсының алғашқы патшасы болғаны, ол Рия есімді ассириялық әйелге үйленгені айтылады. Олардың екі ұлы болды: Пикус (оны сондай-ақ Зевс деп те атады) және Нинус, ол Ниневия қаласын құрды. Крон Италияға көшіп кетті, бірақ оның балаларын жегендігі үшін ұлы Зевс Пикус оны өлтірді. Содан кейін Зевс өзінің қарындасынан Белусқа әке болды. Зевс Пикустың жоғалуынан кейін (көрініп тұрғандай, Италия мен Ассирияны билеген), Зевс Пикустың ұлы Белус Ассирия тағына отырды (кейін Фаун, ол басқа жерлерде әрқашан Пикустың ұлы, Италияда билік етеді, содан кейін Мысырға көшіп, Гермес Трисмегистке айналады, ол Гефесттің әкесі). Белус қайтыс болғаннан кейін, оның інісі Нинус патша болды, содан кейін ол бұрын Рия деп аталған анасына үйленді, бірақ енді оны Семирамида деп таныстырды. Осыдан бастап парсылар анасымен, әпкесімен немесе қызымен үйленуге ешқандай қарсылық танытпады, сондықтан бұл әдет сақталған деп түсіндіріледі. Родос қаласының Касторы жазған бір үзінді тек Кесариялық Евсевийдің армян тіліндегі аудармасында сақталған. Кастор Белустың өлгеннен кейін құдай саналғанын, бірақ оның қанша жыл патшалық құрғанын білмейтінін айтады.

Кейінгі есептер

Кейінгі тарихшылар мен жылнама жазушылар мұндай әңгімелерді еске алмайды. Олар Белусты тіпті атамайды немесе оны Нинус әкесі деп мойындайды. Сондай-ақ, Киелі кітаптағы Нымродтың Белуспен бір адам болғандығы, Белустың әкесі болғандығы немесе Белустың алысқан атасы болғандығы туралы пікір таластың тууына себеп болады.