Кіріспе

Қапшықты адамдар (мешочники, meshochniks, немесе "қапшықты адамдар") – орыс және басқа да славян тілдерінде жеке пайдалану немесе табыс табу үшін сауда жасаған, үлкен қаптарымен танылатын адамдарды білдіретін термин. Олардың кейбіреулері шағын сауда немесе жеке тұтыну үшін азық-түлік сатып алу үшін ауылға саяхаттайтын қала тұрғындары болды, көбінесе ақша жүйесінің құлдырауына байланысты фермерлерден материалдық тауарларға айырбастаушылар. Басқалары ауылдан келгендер, керісінше, осы саудамен айналысқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, қапшықты адамдар экономикалық және саяси құлдырау салдарынан пайда болды, бұл қалаларда азық-түлік таратпасының ұйымдастырылған жүйесін тоқтатты. Бұл құбылыс Ресей революциясы кезінде және одан кейін көп ұзамай кеңінен таралды. Сонымен қатар, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Шығыс Еуропа мен Германияда да өркендеді. Ресей азамат соғысы кезінде экономиканың қирауы және продразвёрстка (мемлекеттік азық-түлік тартып алу) саясатымен жүрген соғыстық коммунизм кезеңінде, ауылдан келген мешочниктер пайдакүнемдер деп есептеліп, Чека тарапынан қуғынға түсті. Мешочниктер құбылысы 1980 жылдардың соңында КСРО-да басқа деңгейде қайта жанданды. КСРО-да шетелге саяхаттау шектеулері алынғаннан кейін, кеңес халқы шетелге барып, арзанға сатып алынған кеңес тауарларын КСРО-да (және посткеңестік мемлекеттерде) тапшы немесе мүлдем жоқ тауарларға айырбастады. Олар "Маятник саудагерлері" деп аталды. Маятник саудасы КСРО құлағаннан кейін де жалғасты. Әдебиетте қапшықты адамдар туралы, мысалы, Ремарктың "Кереу жол" және Карел Чапектің "Абсолют бостандықта" романдарынан кездеседі.