Кіріспе

Бутырская түрмесі, көбінесе Бутырка деп аталады, Ресейдің орталық Мәскеудегі Тверской ауданында орналасқан түрме. Ресей империясы кезінде ол негізгі транзит түрмесі болып қызмет еткен. Кеңес Одағы дәуірінде (1917–1991) көптеген саяси тұтқындар мұнда ұсталды. Бутырка Мәскеудегі ең ірі тергеу изоляторы болып табылады. Адамдар тығыздығы мәселесі әлі де шешілмей тұр.

Тарих

Бутырка түрмесі туралы алғашқы мәліметтер 17 ғасырға дейін жетеді. Қазіргі ғимарат 1879 жылы Бутырск қақпасының (Бутырская застава, немесе Butyrskaya zastava) жанында, Екатерина I тұсында сәулетші Матвей Казаков салған түрме бекінісі орнында салынды. Ескі бекіністің мұнараларында Петр I билігі кезінде бүлікші Стрельцылер, ал кейін Польшадағы 1863 жылғы қаңтар көтерілісіне қатысқан жүздеген адамдар түрмеге қамалған. 1883 жылы «Народная Воля» ұйымының мүшелері, сондай-ақ 1885 жылғы Морозов ереуіліне қатысушылар Бутырка түрмесінде тұтқындалды. Бутырка түрмесі қатыгездігімен танымал болды. Түрме басшылығы тұтқындар наразылық білдірген кезде зорлық-зомбылыққа жүгінетін. Оның танымал тұтқындарының арасында ықпалды революциялық ақын Владимир Маяковский, орыс революционері Николай Бауман және КГБ-нің негізін қалаушы Феликс Дзержинский болды. Ақпан революциясы кезінде Мәскеу жұмысшылары Бутырка түрмесіндегі барлық саяси тұтқындарды босатты. Қазан революциясынан кейін Бутырка саяси тұтқындарды ұстауға және Гулагқа жіберілгендерді ауыстыру лагері ретінде қызмет етті. Ұлы тазалау кезінде Бутыркада бір уақытта жиырма мыңға жуық тұтқын қамалды. Мыңдаған саяси тұтқындар тергеуден кейін атып тасталды. Кейіннен саяси тұтқындардың арасында жазушылар Александр Солженицын мен Евгения Гинцбург болды.

Тұрғын үй жағдайы

Варлам Шаламов бір әңгімесінде Бутырканың жазда тым ыстық екенін айтады; Эдуард Лимонов "Полиция фургонындағы өлім" драмасында осымен келіседі. Оның сөзіне қарағанда, Кеңес режимі құлағаннан кейін, тығыздық нақты мәселеге айналды; он адамға есептелген камераларда жүзден астам тұтқын бар. Бұл адамдардың көпшілігі Кавказдан келген, саяси жағынан сенімсіз адамдар. Жұқпалы аурулар да проблема болғандықтан, күзетшілер камераларды ЖИТС немесе туберкулезбен ауырған адамдармен толықтыруға тырысады; бірақ бұл проблеманы тоқтатуға көмектеспейді, себебі көптеген тұтқындар есірткі қолданады және камерада көбінесе бір ғана шприц болады. Сонымен қатар, тұтқындар тығыз полиция фургондарында сотқа жеткізіледі, осылай дені сау тұтқындар туберкулез жұқтыру қаупіне ұшырайды.