Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон адмиралы және саясаткері (1877–1964)
Japanese admiral and politician (1877–1964)
Кичисабуро Номура (野村 吉三郎) – Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінің адмиралы және Перл-Харборға шабуыл жасалған кезде АҚШ-тағы елші.
Kichisaburō Nomura (野村 吉三郎) was an admiral in the Imperial Japanese Navy and was the ambassador to the United States at the time of the attack on Pearl Harbor.
Ерте өмір және мансап
Номура Уакаяма префектурасының Уакаяма қаласында дүниеге келген. 1898 жылы Жапон императорлық теңіз академиясының 26-шы түлегі болды, 57 курсанттың арасында 2-орынды иеленді. Мичман ретінде «Хейи» корветі мен «Ясима» линкорында қызмет етті. 1900 жылдың 12 қаңтарында прапорщик, ал 1901 жылдың 1 қазанында лейтенант болды. 1901-1902 жылдары «Микаса» линкорында АҚШ-қа сапар жасады. 1903 жылдың 26 қыркүйегінде лейтенант болып тағайындалды және «Мая» канонерлік қайығы, «Конго» корветі және «Токива» крейсері сияқты көптеген кемелерде қызмет етті. Орыс-жапон соғысы кезінде «Сайен» (1904) және «Такачихо» крейсерлерінде бас навигатор болып қызмет етті. Соғыстан кейін «Хашидат» және «Читозе» крейсерлерінде бас штурман болды. 1908 жылдың наурыз айында Австрияға теңіз атташесі болып жіберілді. 1908 жылдың 25 қыркүйегінде лейтенант-командир болып, 1910 жылы Германияға теңіз атташесі болып тағайындалды. 1911 жылдың мамырында Жапонияға оралып, 1911 жылдың қыркүйегінде «Отова» крейсерінде аға офицер болды. 1912 жылдың маусымында оған бірқатар штабтық лауазымдар берілді және 1913 жылдың 1 желтоқсанында командир болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1914 жылдың 11 желтоқсанынан 1918 жылдың 1 маусымына дейін Номура АҚШ-та теңіз атташесі болды. АҚШ-та жүргенде 1917 жылдың 1 сәуірінде капитан болып жоғарылатылды. Номура Жапонияға оралғаннан кейін алғашқы командасын – «Якумо» крейсерін алды. Бірақ бір айдан кейін Жапон императорлық теңіз күштерінің Бас штабына ауыстырылып, Версаль бейбіт келісімі конференциясына Жапония делегациясына қосылды. Келіссөздер аяқталғаннан кейін 1921-1922 жылдардағы Вашингтон теңіз конференциясына қатысу үшін Вашингтонға оралды.
Nomura was born in Wakayama city, Wakayama Prefecture. He graduated from the 26th class of the Imperial Japanese Naval Academy in 1898, with a ranking of 2nd out of a class of 57 cadets. As a midshipman, he served on the corvette Hiei and battleship Yashima. He was promoted to ensign on January 12, 1900, and to sub lieutenant on October 1, 1901. As a crewman, he made a voyage to the United States on the battleship Mikasa from 1901 to 1902. Promoted to lieutenant on September 26, 1903, he served on a large number of ships, including the gunboat Maya, corvette Kongō, and cruiser Tokiwa. He served as chief navigator on the cruiser Saien (1904) and cruiser Takachiho during the Russo Japanese War. After the war, he was chief navigator on the cruisers Hashidate and Chitose. In March 1908, he was sent as naval attaché to Austria. He was promoted to lieutenant commander on September 25, 1908, and became naval attaché to Germany in 1910. He returned to Japan in May 1911 and became executive officer on the cruiser Otowa in September 1911. In June 1912, he was assigned a number of staff roles and was promoted to commander on December 1, 1913. During World War I, from 11 December 1914 until 1 June 1918, Nomura was naval attaché to the United States. While in the United States, he was promoted to captain on April 1, 1917. On Nomura's return to Japan, he received his first command, the cruiser Yakumo. However, only a month later, he was reassigned to the Imperial Japanese Navy General Staff, joining Japan's delegation to the Versailles Peace Treaty Conference. Following the conclusion of negotiations, he returned to Washington, DC, to participate in the Washington Naval Conference of 1921–1922.
Әмірші
1922 жылы 1 маусымда Номура контр-адмирал дәрежесіне көтерілді. Ол Әскери-теңіз күштері Бас штабының 3-ші бөлімінің бастығы, содан кейін 1-ші экспедициялық флоттың қолбасшысы, Білім беру бюросының директоры және Әскери-теңіз күштері Бас штабының вице-басшысы қызметтерін атқарды. 1926 жылы 1 желтоқсанда вице-адмирал болып тағайындалды. 1930 жылы 11 маусымда Номура Куре теңіз округінің бас қолбасшысы болды. 1930 жылы желтоқсанда Йокосука теңіз округінің бас қолбасшысы болды. 1932 жылы Бірінші Шанхай оқиғасы кезінде Номура Императорлық жапон Әскери-теңіз күштерінің үшінші флотының қолбасшысы болды және адмирал Ёсинори Ширакава басқаратын армияға көмек көрсетті. Бірнеше айдан кейін, 1932 жылы сәуірде Юн Бонг Гиль атты корей тәуелсіздік белсендісі Шанхайдың Хонкоу паркінде император Хирохитоның туған күнін тойлау кезінде Номураны қоса алғанда, жапон шенеуніктеріне бомба тастады. Ширакава шабуылда ауыр жарақат алып, келесі айда жарақаттан көз жұмды. Қытайдағы елші Шигемицу оң аяғынан айырылып, Номура бір көзінен көру қабілетін жоғалтты. Номура 1933 жылы 1 наурызда толық адмирал дәрежесіне көтерілді. 1933 жылдан 1937 жылға дейін Номура Жоғарғы соғыс кеңесінде Әскери кеңесші болып қызмет етті және 1937 жылы қатардағы қызметтен зейнетке шықты.
On June 1, 1922, Nomura was promoted to rear admiral. He served as chief of the 3rd section of the Navy General Staff, followed by Commander of the 1st Expeditionary Fleet, Director of the Education Bureau, and Vice Chief of the Navy General Staff. He was promoted to vice admiral on December 1, 1926. On June 11, 1930, Nomura became Commander in Chief of the Kure Naval District. He was Commander in Chief of the Yokosuka Naval District in December 1930. During the First Shanghai Incident in 1932, Nomura was commander of the Imperial Japanese Navy Third Fleet, supporting the Army, which was under the command of Admiral Yoshinori Shirakawa. A few months later in April 1932, a Korean independence activist named Yun Bong gil threw a bomb at Japanese dignitaries including Nomura while they were attending a celebration of Emperor Hirohito's birthday at Shanghai's Hongkou Park. Shirakawa was seriously wounded in the attack and died of his injuries the following month. Shigemitsu, the Ambassador to China, lost his right leg, and Nomura was blinded in one eye. Nomura was promoted to full admiral on March 1, 1933. From 1933 to 1937, Nomura served as Naval Councilor on the Supreme War Council, and retired from active service in 1937.
Дипломат
Отставкаға шыққаннан кейін Номура 1937 жылдан 1939 жылға дейін Гакушуин пэрлер мектебінің директоры болды. Ол 1939-1940 жылдары Нобуюки Абэ кабинетінде Жапонияның сыртқы істер министрі болып тағайындалды. 1940 жылы 27 қарашада Номура 1939 жылдың наурыз айынан бері қызмет етіп келген Кенсуке Хоринучидің орнына АҚШ-қа елші болып жіберілді. Әскери-теңіз күштерінің көмекші хатшысы ретінде Вашингтондағы жылдарынан Номураны білетін Рузвельт, адал адам ретінде сыйлаған әріптес теңізшінің тағайындалуын құптады. 1941 жылдың көп бөлігінде Номура Жапония мен АҚШ арасындағы соғыстың алдын алу үшін АҚШ Мемлекеттік хатшысы Корделл Халлмен келіссөздер жүргізді. Номура Жапонияның Қытаймен қақтығысын, Жапонияның Француз Индокитайын оккупациялауын және АҚШ-тың Жапонияға қарсы мұнай эмбаргосын қоса алғандағы мәселелерді шешуге тырысты. Номураның американдықтарға мағыналы жеңілдіктер ұсыну туралы басшыларына қайта-қайта айтқан өтініштері үкіметі тарапынан қабылданбады, ал Халл мен оның бастығы Рузвельт өзі де келісімге баруға құштар емес еді. 1941 жылы 15 қарашада Номураға Вашингтонға "арнайы елші" Сабуро Курусу қосылды. Зейнеткер адмирал, және шын мәнінде бүкіл Жапон сыртқы істер министрлігі, Жапон теңіз күштерінің Перл-Харборға шабуыл жасауға дайындалып жатқаны туралы хабарсыз қалды. Номура мен Курусу АҚШ-пен келіссөздерді тоқтату туралы радиохабарламаны шифрдан ашуға мәжбүр болды, бұл іс жүзінде соғыс жариялауды білдірді. Хабарлама Жапония уақыты бойынша 8 желтоқсан, дүйсенбі күні жіберілді, ал Вашингтон елшілігінің техникалық қызметкерлері демалыста болғандықтан, оны соңынан ғана алды. Номура шабуылдан кейін ғана хабарламаны жеткізе алмағанын мәлімдеді. Ол өзінің естеліктерінде Халлдың Номураның соғыстың алдын алуға шынайы тырысқанын мойындағанын жазды. Жапон консулдығы өздерінің шифрын шешуге күрескенде, Вашингтон оны бұзып, Халлдың Номураны Токионың уақытты сатып алу үшін пайдаланғанын білді. Барлық күш сарп етілді, бірақ Американы түсініп, оған құрметпен қараған Номура бейбітшілікке жетуге үміттенді және оның мүмкін екеніне сенді.
After his retirement, Nomura was principal of the Gakushūin Peer's school from 1937 to 1939. He was appointed Foreign Minister of Japan from 1939 to 1940 in the cabinet of Nobuyuki Abe. On November 27, 1940, Nomura was sent as ambassador to the United States, replacing Kensuke Horinouchi, who had served since March 1939. Roosevelt, who as Assistant Secretary of the Navy knew Nomura back in his Washington DC years, welcomed the appointment of the fellow Navy man whom he liked as an honest man. Throughout much of 1941, Nomura negotiated with United States Secretary of State Cordell Hull to prevent the war between Japan and the United States. Nomura attempted to resolve issues including the Japanese conflict with China, the Japanese occupation of French Indochina, and the US oil embargo against Japan. Nomura's repeated pleas to his superiors to offer the Americans meaningful concessions were rejected by his government, while Hull and his boss Roosevelt were far from yielding themselves. On November 15, 1941, Nomura was joined by a "special envoy" to Washington, Saburō Kurusu. The retired Admiral, and in fact the entire Japanese Foreign Office, was kept in the dark as to the Japanese Navy's impending attack upon Pearl Harbor. Nomura and Kurusu had to decode the radioed message of Japan's breaking off of the negotiations with the United States, which practically meant war. It was sent from Japan on Monday, December 8, Japan time, and received while the Washington embassy's technical support staff were still on their Sunday off. Nomura stated that was why he was unable to deliver the message until after the actual attack had taken place. In his memoirs, Hull credited Nomura for trying sincerely to prevent the war. While the Japanese Consulate struggled to decipher their own code, Washington had broken it and Hull knew how Nomura was being used by Tokyo as a convenient time buying ploy. All in vain, but Nomura, who understood America and respected it, always hoped for the breakthrough for peace and believed it was possible.
Кейінгі өмірі
1942 жылдың 20 тамызында Номура Жапонияға оралды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол үкіметке бейресми кеңесші ретінде қызметін жалғастырды және 1945 жылдың мамыр айында Тайна кеңесіне мүше болып тағайындалды. Соғыстан кейін, жақсы таныс және қадірленген Номура жаңа мансаптарға белім бұрды. Оны Американың Жапония жөніндегі кеңесінің мүшелері, соның ішінде Токиодағы АҚШ-тың бұрынғы елшісі Джозеф Грю жиі аралап, қолдау көрсетті. Олардың ескі досының жаңа демократиялық Жапонияда және АҚШ-Жапония қарым-қатынастарында маңызды рөл атқаратынына сенімді болды. Жапониядағы АҚШ күштерінің және Америка Кеңесінің жақын одақтасы премьер-министр Шигеру Йошида оны салқын соғыс кезінде Жапонияның қайта қарулануын зерттейтін комиссия мүшесі қызметіне шақырды. 1954 жылы Номура Кеңесшілер палатасына (жоғарғы палата) үміткер болып, көп дауыспен сайланды. Сондай-ақ, Вакаяма қаласының тумасы және Panasonic компаниясының негізін қалаушы Коносуке Мацушита оны Мацушитаға тиесілі Жапонияның Виктор компаниясы JVC-нің бас менеджері қызметіне алды. Номура АҚШ-тағы RCA компаниясымен бұрынғы байланысын жылдам қалпына келтірді. 1950 жылдардың соңында екі премьер-министр – Ичиро Хатояма мен Нобусуке Киши оны Қорғаныс агенттігін басқаруға лайықты кандидат деп санады, бірақ ол екі ұсыныстан да бас тарды және қарулы күштердің азаматтық бақылауда болуына сенетінін мәлімдеді. Номура сол кездеге дейін екі онжылдыққа жуық азаматтық қызметте болғанмен, көптеген адамдар оны бұрынғы Жапон императорлық теңіз күштерінің зейнеткер адмиралы деп есептеді. Номура 1960 жылы жоғарғы палатаға қайта сайланды және 1964 жылы қызмет барысында қайтыс болды.
On August 20, 1942, Nomura returned to Japan. He continued to serve in an unofficial capacity as an advisor to the government through World War II, and he was appointed to the Privy Council in May 1945. After the war, the well connected and well liked Nomura started new careers. He was frequently visited and supported by the members of American Council on Japan including the former US Ambassador to Tokyo, Joseph Grew, who were convinced that their amiable old friend still had an important role to play in newly democratic Japan and the new US Japan relationship. He was invited by Prime Minister Shigeru Yoshida, close ally of GHQ, the US Forces in Japan, and of the American Council, to serve as a committee member studying the rearmament of Japan during the Cold War. In 1954, Nomura ran for the House of Councillors (upper house) and was elected by a landslide. He was also recruited by Konosuke Matsushita, a fellow Wakayama city native and the founder of Panasonic, as a general manager for JVC, Victor Company of Japan, which was owned by Matsushita and Nomura quickly reestablished its former tie with RCA in US. In the late 1950s, he was considered to be a strong candidate to head the Defense Agency by two prime ministers, Ichirō Hatoyama and Nobusuke Kishi, however he declined both offers and expressed his belief in civilian control of armed forces. Nomura had been a civilian for nearly two decades by that time, but was still regarded by many as a retired admiral of the old Imperial Japanese Navy. Nomura was re elected to the upper house in 1960 and died in office in 1964.