Кіріспе

Фелл жүйесі – екі жүріс рельстерінде ғана адгезиямен жұмыс істеуге тым тік болатын темір жолдар үшін жасалған алғашқы үшінші рельстік жүйе. Ол қосымша сүйреу және тежеу, немесе тек тежеуді қамтамасыз ету үшін екі жүріс рельсінің арасына орналасқан көтеріңкі орталық рельсті пайдаланды. Пойыздар серіппелердің көмегімен көлденең түрде орталық рельске басқыш дөңгелектер арқылы итеріліп, кабинадан басқарылатын, сондай-ақ қалыпты жүріс дөңгелектерімен қозғалатын. Іс жүзінде, жүріс дөңгелектеріне тозуды азайту үшін бос жүруге рұқсат етілуі мүмкін еді, бірақ орталық тежегіштік аяқ киімдерін жиі ауыстыру қажет болды. Мысалы, Монт-Сени өткелінің темір жолында локомотивтердің аяқ киімдері әр сапардан кейін ауыстырылатын. Арнайы жасалған немесе бейімделген Фелл локомотивтері мен тежегіш вагондарына қосымша тежегіш аяқ киімдер орнатылды, ал сүйреу үшін прототиптік локомотив көлденең дөңгелектерді қуаттандыратын қосалқы қозғалтқышқа ие болды.

Фелл темір жолдарының тізімі

Келесі теміржолдар Фелл жүйесін қолданды. Олардың ішінде қазірге дейін жұмыс істеп тұрған жалғыз электрлендірілген Мэн аралындағы Snaefell Mountain Railway бар, ол кейде орталық рельсті тек тежеу үшін пайдаланады; барлық вагондар қазір реостаттық тежегішпен жабдықталған, ол барлық қалыпты тежеу қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Фелл жүйесінің жалғыз сақталған локомотиві, Жаңа Зеландия теміржолы H 199, Федерстон, Жаңа Зеландиядағы Фелл локомотивтері мұражайында, Римутака көлігінің бұрынғы орнының жанында сақтаулы.

Бразилия

Эстрада де Ферро Кантагало (Кантагало темір жолы) Нитерой қаласынан Нова Фрибурго қаласына дейін 1873 жылы ашылды. Бразилиядағы алғашқы тау темір жолы, 1100 мм енді құраған, Монт-Сенис өткелі темір жолынан алынған кейбір жабдықтарды пайдаланды және 1960 жылға дейін жұмыс істеді.

Мэн аралы

Снейфелл тау темір жолы 1895 жылы ашылды. Ол электрлік пойыз вагондарын пайдаланады, бұрылуға арналған Fell рельсімен жабдықталған.

Италия

Франция: Монт-Сенис асуы темір жолы.

Жаңартулар

2006 жылдың желтоқсанында Snaefell Mountain Railway темір жолына Қытайда жасалған 10 километрлік жаңа Fell рельсі рельстер төсеу мақсатында 2006 және 2007 жылдар арасында жеткізілуі күтілді (Railway Magazine, 2007 жылғы ақпан).

Ескерту

Бұл кітапта Фелл тау темір жолы жүйесі, Монт-Кенис асуы темір жолы және Кантагалло темір жолына арналған бөлімдер бар.