Шотландиядағы Каирнгорм тау жолының архитектурасы

Кіріспе

Шотландияның Хайленд аймағындағы сәулеттік құрылым, Ұлыбритания.

2001 жылы ашылған Cairngorm Mountain темір жолы Ұлыбританиядағы ең биік темір жол болып табылады. Екі километрлік фуникулер Ұлыбританияның жетінші ең биік тауы – Кейн Гормның солтүстік беткейлеріне көтеріледі және Кейнгорм тау шаңғы курортына қызмет көрсетеді. Маршрут және шаңғы аймағы Шотландияның Таулы аймағындағы Авимор қаласының жанында орналасқан, Ұлыбританиядағы ең үлкен Ұлттық табиғи қорық – Кэрнгормс ұлттық паркінің аумағында жатыр. Бұл Doppelmayr 120 SSB фуникулерлік темір жолы. Оның иесі Highlands and Islands Enterprise компаниясы, ал 2014 жылдың шілдесіне дейін Cairngorm Mountain Limited компаниясы басқарды, содан кейін Natural Retreats UK жалға алды. 2018 жылдан бері оны Cairngorm Mountain (Scotland) Limited компаниясы басқарып келеді. Темір жол 2018 жылдың қазан айында құрылымдық мәселелерге байланысты жабылды; 2023 жылдың қаңтарында қайта ашылды, бірақ 2023 жылдың тамызында қайтадан жабылды.

Құрылыс

Cairngorm Mountain Railway құрылысы 1999 жылы басталды және ол 2001 жылдың 24 желтоқсанында ашылды (White Lady Chairlift ашылғанынан кейін қырық жыл өткен соң, ол оның орнын басты). Құрылысқа себеп, креслолифт аймақтағы күшті желге тым сезімтал болды. Жол кең өлшемді. Ең жоғары жылдамдық шаңғы маусымында және жылдың қалған уақытында қолданылады. Осы жылдамдықпен сапар қыста 4 минут, ал жазда 9 минутқа созылады (орталық стансадағы тоқтауларды ескермегенде). Бір рельстік желі орталық стансаның үстінде ғана өтпелі айналымға ие. Көтерілу кезінде максималды еңіс 23° (1:2.5, немесе 40 пайыздық көлбеу). Темір жол Coire Cas ауданындағы базалық стансадан басталады, онда мейрамхана, дүкен, билет кассасы, жалдау пункті, рейнджерлер кеңсесі және Disability Sport UK кеңсесі орналасқан. Шотландиялық шаңғы клубының орталық стансаға жақын ғимараты бар. Биік маусымда 150,000–160,000 спортпен айналыспайтын келуші, сондай-ақ қысқы маусымда жыл сайын 50,000–120,000 спортшы келуі мүмкін. CML жаз айларында күніне 1,000 келушіге қызмет көрсетеді. Темір жол Aviemore қаласынан 8 миль (13 км) қашықтықта орналасқан, оған B970 және C38 тас жолдары арқылы Glenmore-ға дейін жете аласыз. Glenmore-дан қар қақпалары арқылы және Coire na Ciste маңынан бір бағытты жүйе арқылы маршрут жүреді. Базалық станса теңіз деңгейінен шамамен биіктікте, орталық станса шамамен және жоғарғы Ptarmigan стансасы шамамен орналасқан. Фникулерлік темір жолдың жалпы ұзындығы , осы аралықта маршрут көтеріледі. Маршруттың көп бөлігі бір рельстік, ортасында қысқа өтпелі айналым бар. Жүйенің әр вагонында 120-ға дейін тұрған жолаушы тасымалдана алады. Пойыз дөңгелек креслода отыратындар үшін толық қолжетімді, ал базалық және Ptarmigan стансаларында барлық деңгейлерге лифттер бар. Желдің бағытына, жылдамдығына және ауа райына байланысты пойыздар жел кезінде жұмыс істей алады. Пойыз жоғарғы стансаға жақындағанда, ол төбеге жасырылған жоғарғы платформаға дейін жететін ұзындығы бар кесілген және жабық туннельге кіреді. Фникулерлік темір жол бір вагонды электр моторлары арқылы "тартып", екінші вагон бір уақытта төмен түседі. Жүйе екі стационарлық 500 кВт сериялық электр моторлары, беріліс қорабы және вагон жылдамдығын стансаға жақындағанда немесе одан шыққанда басқаруға мүмкіндік беретін электр жиілігін арттыра және ток пен кернеуді өзгерте алатын "мұқият бастау және жұмсақ тоқтату" басқару жүйесімен басқарылады. Арқанның тартылуын сақтау үшін екі вагонға гидравликалық түрде жұмыс істейтін "қарсы" арқан қосылған. Екі вагон арқанмен және қарсы арқанмен тұрақты байланыста болады және ешқашан дербес жұмыс істей алмайды. Фникулерлік темір жол жүйесі әдетте Ptarmigan ғимаратындағы басқару бөлмесінен басқарылады, бірақ оны базалық стансаның басқару бөлмесінен немесе әрбір вагоннан басқаруға болады. Желіде компьютерлік басқару, аспаптар, байланыс және қауіпсіздік жүйелері орнатылған, олар резервтік жүйелермен жабдықталған, сондай-ақ вагондарды жылжыту үшін резервтік генераторлар мен қолмен басқару жүйелері бар. Шаңғы маусымында шаңғышылар белгіленген шаңғы аймағында қалуға шақырылады, альпинистер мен тау жүргіншілеріне темір жолды тау басына көтерілу үшін пайдалануға рұқсат етілмейді. Темір жол операторлары Шотландияның табиғи мұрасымен (SNH) бірлесіп, тау ортасының осал аймақтарын қорғау үшін ресми келушілерді басқару жоспарын іске асыруға келісті. Бұл дегеніміз, қорғау мақсатында жазғы маусымда Ptarmigan ғимаратынан тауларға кіруге тыйым салынған. Алайда, өз күштерімен тауға көтерілген жаяу жүргіншілер базаға қайту үшін Ptarmigan ғимаратынан төмен түсетін билет сатып ала алады. Жазғы уақытта орталық стансада тоқтаулар немесе шығулар жоқ. 2018 жылдың 29 қарашасында темір жолдың әкімшілікке берілгені туралы хабарланды. Әкімшілердің бірі Блэр Милн компанияның 2018 жылдың қазан айында ұзақ жабылудан кейін "қалыпты түрде шығынға ұшырағанын" айтты. 2013 жылдан бері бұрынғы иесі болған Natural Retreats компаниясы баспасөз хабарламасында компанияның әлі де "потенциалы" бар екенін мәлімдеді. Алайда, бұл үміт іске аспады және компания 2 миллион фунт стерлинг берешек болып қалды.

Construction of the Cairngorm Mountain Railway started in 1999 and it opened on 24 December 2001 (forty years after the opening of the White Lady Chairlift, which it replaced). The construction was initiated because the chairlift was too sensitive to the strong winds in the area. The track is a broad gauge of The maximum operating speed is during the ski season and the rest of the year. At these speeds, the trip takes about four minutes in winter and nine minutes during the summer (calculated without middle station stops). The single track line has a passing loop just above the middle station. During ascent, the maximum gradient is 23° (1 in 2.5, or 40 per cent inclination). The railway starts at the Base Station in the Coire Cas area, where there is a restaurant, shop, ticket office, hire shop, rangers' office and Disability Sport UK office. The Scottish Ski Club has a building close to the middle station. At peak times there can be 150,000–160,000 non winter sports visitors, combined with a further 50,000–120,000 annual sports visitors during the winter. CML can expect to cater to 1,000 visitors per day in the summer months. The railway is 8 mile (13 km) from Aviemore and can be reached travelling along the B970 and C38 roads to Glenmore. From Glenmore, a route is taken through the snow gates and via a one way system past Coire na Ciste for approximately The Base Station is at an altitude of approximately above sea level, the middle station is at approximately and the top Ptarmigan Station is at approximately
The total length of the funicular railway track is , during which the route rises by Most of the route is single track, with a short passing loop near half way. Up to 120 standing passengers can be carried in each of the system's two carriages. The train is fully accessible for wheelchair users and both the Base Station and Ptarmigan Station have lift access to all levels. Depending on wind direction, wind speed trend and weather forecast, the trains can operate in winds of As the train approaches the top station it enters a long cut and cover tunnel taking it up to the top platform hidden in the hillside. The funicular railway operates by 'hauling' up one carriage using electric motors to pull the haul rope as the other carriage descends at the same time. The system is powered by two stationary in series 500 kW electric motors, a gear box and a 'soft start soft stop' control system which can increase the electrical frequency and vary the current and voltage to control the carriage speeds as they approach or leave a station. A hydraulically operated 'counter' rope is connected to both carriages to maintain haul rope tension. The two carriages are permanently connected by the haul rope and the counter rope and can never operate independently. The funicular railway system is normally operated from a staffed control room within the Ptarmigan building, but can also be operated from the Base station control room or from each railway carriage. There are dedicated sophisticated computer control, instrumentation, communication and safety systems for the railway which have a range of back up systems and there are also standby generators and manual back up systems for moving the carriages. During the ski season, skiers are asked to stay within the designated ski area and climbers and hill walkers are not allowed to use the railway to travel uphill. The railway operators have agreed, in conjunction with Scottish Natural Heritage (SNH), to operate a formal visitor management plan to protect fragile areas of the mountain environment. This means that for conservation reasons, the public is not allowed to access the mountains during the summer season from Ptarmigan building. However, walkers who have climbed the hill themselves may purchase a downhill ticket at the Ptarmigan building for travelling back down to Base. There are no middle station stops or exits during the summer. On 29 November 2018, it was announced that the railway had been placed into administration. Blair Milne, one of the administrators, cited that the company had become "unsustainably loss making" after an extended closure in October 2018. Natural Retreats, the previous owners since 2013, released a press statement saying the firm still had "potential". That hope did not come to fruition and the company owed £2m.

Жабылу

2019 жылдың жазындағы хабарламалар бойынша, Cairngorm Mountain Railway фуникулері "денсаулық және қауіпсіздік мәселелеріне" немесе "құрылымдық ақауларға" байланысты жабылды. Ол кезде инженерлік сараптама жүргізіліп жатты, сол кездегі иесі, Шотландия үкіметінің Highlands and Islands Enterprise компаниясы, сондай-ақ Cairngorm Mountain шаңғы курортының иесі, өзгерістердің "іске асырылуы және қаржылық тұрғыдан қолжетімді" екенін анықтау қажеттігін айтты. SE Group кеңесшілерінің соңғы қорытындылары 2019 жылдың шілде айында жарияланды, бірақ сол кезде қалай әрекет ету керектігі туралы шешім қабылданбаған еді.

Қайта қалпына келтіру және жабу

2020 жылдың 14 қазанында Шотландия үкіметі 20 миллион фунт стерлингтік жобаның бір бөлігі ретінде фуникулерлік темір жолын қайта іске қосуға 16 миллионнан астам фунт стерлинг жұмсалатынын хабарлады. Инженерлік жұмыстар бағдарламасы 2020 жылдың қараша айының басында басталды. Жұмыстар 2022 жылдың соңында аяқталды және темір жол 2023 жылдың 26 қаңтарында қызметін қайта бастады. Бірақ ол 2023 жылдың тамызында қайтадан жабылды.