Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кошерлік сертификаттау белгісі
Kosher certification mark
Хекшер немесе хекшер (/h//ɛ//x//ʃ//ər/; "алдын ала мақұлдау"; көпше түрі: хекшерим) – еврей діни заңдарының талаптарына сай келетін тауарларды (көбінесе тағамдарды) құзырлылықпен растайтын раввиндік өнім сертификаты.
A hechsher or hekhsher (/h//ɛ//x//ʃ//ər/; "prior approval"; plural: hechsherim) is a rabbinical product certification, qualifying items (usually foods) that conform to the requirements of Jewish religious law.
Нысандар
Хекшер – коммерциялық орында немесе бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарнамада көрсетілген, тұтынушыға өнімнің кошер екенін хабарлайтын, басылып, қол қойылған сертификат болуы мүмкін. Мұндай сертификаттарда әдетте хекшерді ұсынған раввиндік соттың аты, кәсіпорынның немесе өнімнің атауы, шығарылған күні, жарамдылық мерзімі және сертификатты ұсынған раввиннің мөрі болады. Бұл кошер деп сертификатталған тауарлардың жеке сауда қаптамасындағы сертификаттау белгісі де болуы мүмкін. Бұл белгі әдетте оны ұсынған раввиндік соттың қарапайым мөртаңбасы немесе эмблемасы болып табылады. Қазіргі заманғы хекшерлерде жасау қиын күрделі голограммалар мен мөрлер қолданылады.
A hechsher may be a printed and signed certificate displayed at a commercial venue or on a media advertisement advising the consumer that the subjected product is kosher. Such certificates usually display the name of the rabbinical court issuing the hechsher, the name of the business or product, date of issue, expiry date and stamp of rabbi who issued the certificate. It may also be a certification marking on individual retail packaging of items which have been certified as Kosher. This marking is usually a basic stamp or emblem indicating the issuing rabbinical court. Modern hechsherim display sophisticated holograms and seals which are hard to forge.
Түрлері
Хекшер әдетте тағам өнімдеріне беріледі, сонымен қатар тағамдармен жанасатын тағам емес заттарға да беріледі, мысалы, тазалау құралдары мен бір рет қолданылатын ыдыс-аяқтарға, оның құрамында жануарлардан алынған қоспалар немесе басқа да халахикалық түрде тыйым салынған заттар жоқ екенін куәландырады. Кашрут диеталық заңдары Тораның бұйрықтарында көрсетілгендей, жеуге рұқсат етілген және тыйым салынған тағамдарды анықтайды. Дінге берілген яһудилер көбінесе тек рұқсат етілген тағамдарды ғана жейді. Яһуди тұтынушыларына көмектесу үшін раввиндік билік өздерінің хекшерлерін жасайды және реттейді. Әдетте, православие раввиндері машгихим (еркек түріндегі машгиах немесе әйел түріндегі машгиха, "қадағалаушы") лауазымдарын иеленеді. Бұл олардың кошер тағам өндірісіндегі өнімдер мен процестерді қадағалауын білдіреді, талап етілетін стандарттарға сәйкес келуін қамтамасыз етеді. Машгихимдер өндірушіге өнімнің қаптамасына тек қана кошер ингредиенттері бар екені және халаха бойынша өндірілгені анықталған жағдайда ғана хекшер қоюға рұқсат береді. Раввин өнімде ет (көбінесе "Ет" деп белгіленеді), сүт өнімдері (D немесе Dairy), ет және сүт өнімдерінің екеуі де жоқ (Pareve) екенін, өнімнің Құрбан айт мейрамына сәйкес кошер екенін (себебі онда хамец жоқ - P), өнімнің Паш Исраэль (кем дегенде бір бөлігі яһуди пісірген нан) екенін, холов Исраэль (сүттің өндірілуі яһудидің қадағалауымен немесе оның бақылауында жүргізілген) немесе өнімнің йошон (мағынасы "ескі": барлық астықтар алдыңғы Құрбан айт мейрамынан бұрын тамырланған) екенін көрсететін қосымша сөздерді не әріптерді хекшерден кейін қоюы мүмкін. Раввиндер діни аксессуарларға, мысалы, тефилин, мезузот және цицит сияқты заттарға да хекшер береді, олар нақты халахикалық рәсімдер мен талаптарға сәйкес өндірілуі керек. Дінге қатысты қолданылатын басқа да заттар, мысалы, Төрт Түр, халахикалық талаптарға сәйкес екенін куәландыратын хекшермен жабдықталады. Израильде барлық түрдегі өндірушілер өнімдеріне немесе коммерциялық жарнамаларына хекшер белгісін қою арқылы өндірістің сенбі күні жүргізілмегенін куәландырады.
A hechsher is typically issued for food products, and is also issued on non food items which come in contact with foods, such as cleaning agents and disposable cutlery, certifying that its ingredients do not contain any animal extracts or other halakhically prohibited substances. The dietary laws of kashrut specify food items that may be eaten and others that are prohibited as set out in the commandments of the Torah. Observant Jews will generally only eat permitted foods. To assist Jewish consumers, rabbinic authorities produce and regulate their own hechsherim. It is usually Orthodox rabbis who assume the jobs of mashgichim (singular masculine mashgiach or singular feminine mashgicha, "supervisor"). This means that they will "supervise" the products and processes that manufacture kosher food to ensure compliance with the required standards. The mashgichim allow the manufacturer to apply a hechsher to the packaging of the product only if it is found to contain only kosher ingredients and produced following halakha. The rabbi may also apply additional words or letters after the hechsher to denote whether the product contains meat (often denoted "Meat"), dairy (D or Dairy), neither meat nor dairy (Pareve), whether the product is Kosher for Passover because it contains no chametz (P), whether the product is Pas Yisroel (bread baked at least in part by a Jew), cholov yisroel (milk whose extraction was done by or under the supervision of a Jew), or whether the product is yoshon (lit. "old": all grain contents took root before the previous Passover). It is also common for rabbis to issue a hechsher on religious accessories, such as tefillin, mezuzot and tzitzit, which must be produced according to specific halakhic procedures and requirements. Other items which are used for religious practice such as Four Species bear a hechsher testifying that they confirm to halakhic requirements. In Israel, it is common for manufacturers of all kinds to display a hechsher on products or in commercial advertisements, certifying that their production was not done during the Shabbat.
Тюльдер
Вавилон Талмуды кашрут мөрінің алғашқы мысалын келтіреді: еврей ғибадатханасында менораниң жарықтандырылуы үшін қолданылатын зәйтүн майы салынған құмыралардағы Коэн Гадол мөрі. «LMLK мөрлері» (иврит әріптерімен למלך, LMLK-қа тең) патша Езекияның тұсында (шамамен б.з.д. 700 жыл) Иерусалим мен оның төңірегіндегі үлкен сақтау ыдыстарының тұтқаларына соғылған. Лахиште Сеннахиримнің талқандауының астынан қазылған бірнеше толық ыдыстар табылған. Нақты мөрлердің ешқайсысы табылған жоқ, бірақ кем дегенде 21 түрлі мөрден жасалған 2000-ға жуық мөрдің іздері жарияланған. Тамақты кашрут белгісімен таңбалау практикасы 6-шы ғасырға дейін соқталады. 2011 жылы Израильдің Акра қаласының жанындағы қазба жұмыстары кезінде осы кезеңге жататын менора бейнесі бар саз мөр табылды. Археологтардың сөзіне қарағанда, жергілікті яһудилер нан пісірген кезде қамырға менораның бейнесін басып, тұтынушылардың оның кашрутын тексеруіне мүмкіндік берген. Нью-Йорк қаласында 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында шохет (кошер союшы) сойған малдың етін, оның кошер екенін куәландыратын мөрмен, кошер емес ет сататын қасаптарға сатқан. 1796 жылы қалалық кеңес яһуди емес Николас Смарттың ет сатуға рұқсатын жеті аптаға тоқтатқан. 1805 жылы тағы бір яһуди емес қасап, Кейлеб Ванденбургтің де қасапшылық лицензиясы уақытша тоқтатылды, себебі 1803 жылдан бері Нью-Йоркте шохет болып жұмыс істеген Яков Абрахамс, Ванденбургтің кошер деп мөрлеген етін тексеріп, ол еттің шыққан малын сойған жоқ екенін куәландырды.
The Babylonian Talmud cites an early example of a kashrut seal: the seal of the Kohen Gadol on jugs containing olive oil used in the Jewish Temple for the lighting of the Menorah. 'LMLK seals' (bearing the Hebrew letters למלך, equivalent to LMLK) were stamped on the handles of large storage jars mostly in and around Jerusalem during the reign of King Hezekiah (circa 700 BC), based on several complete jars found in situ buried under a destruction layer caused by Sennacherib at Lachish. None of the original seals have been found, but about 2,000 impressions (also referred to as stamps) made by at least 21 seal types have been published. The practice of marking food as a sign of kashrut can be dated back as far as the 6th century CE. A clay stamp bearing a Menorah image from this period was discovered in an excavation near Acre, Israel in 2011. According to archeologists, local Jews stamped their dough with Menorah impressions while preparing bread, in order for consumers to verify its kashrut. In New York City in the late 18th and early 19th centuries a shochet (kosher slaughterer) sold meat from the animals he slaughtered, with a seal affixed certifying it was kosher, to butchers who also sold non kosher meat. In 1796 the city's Common Council suspended the butcher license of a non Jewish butcher, Nicholas Smart, for seven weeks for selling non kosher meat with a counterfeit seal. In 1805 another non Jewish butcher, Caleb Vandenburg, also had his butcher license temporarily suspended after Jacob Abrahams, who had been the shochet in New York since 1803, inspected meat to which Vandenburg had affixed a seal saying it was kosher and testified that he had not slaughtered the animal the meat came from.
Сертификаттау
Каирдегі Генизада табылған 11 ғасырдағы рабби сотының куәлігі, Иерусалимдік қараит саудагері Ефет б. Мешулам сатқан ірімшіктердің "раббилік заңға сәйкес" кошер екенін куәландырды. Құжатта ірімшіктің Зәйтүн тауындағы раввиндік тәжірибелерге сәйкес фабрикада өндірілгені түсіндіріледі. Куәлікте: "Бұл ірімшіктер кошер, және раббаниттік яхудилерге оларды сатып алуға болады. Біз оған ресми түрде сатып алғаннан және қасиетті Тораға берген антты куәлік еткеннен кейін ғана рұқсат береміз" делінген.
An 11th century certificate found in the Cairo Geniza written by a rabbinical court, testified the kosher status "according to rabbinic law" of the cheeses being sold by a Karaite grocer, Yefet b. Meshullam of Jerusalem. The document explains that the cheese was produced in a factory on the Mount of Olives that followed rabbinic practice. The certificate reads: "The cheeses are kosher and it is appropriate for Rabbanite Jews to purchase them. We grant this permission only after having made a formal purchase from him and having witnessed an oath he took on the holy Torah."
Арнайы органдар
Америкада ең танымал хекшерлік символдардың бірі – "OU", Православиелік Кошер Одағынан, әлемдегі ең ірі кошерлік сертификаттау агенттігі, Православиелік Одақтың қолдауымен. 2010 жылға қарай, ол 80 елдегі 8000 өндіріс орнында 400 000-нан астам өнімді қадағалайды. Ұлыбританияда Еуропадағы ең ірі хекшер символы – Лондонда орналасқан Лондон Бет Динінің "KLBD" символы. Манчестер Бет-Динінің "MK" символы да көптеген халықаралық брендтер тізіміне енген, жаһандық деңгейде танылған символ болып табылады. Басқа хекшерлер: Бруклинде (Нью-Йорк) орналасқан OK Kosher Certification, Мэриленд штатындағы Балтимордағы Star K, Колорадо, Нью-Йорк және Израильде кеңселері бар EarthKosher Kosher Certification Agency, Оңтүстік Африкада қолданылатын Йоханнесбург және Кейптаун Бет-Диндерінің логотипі, Монреальде (Квебек, Канада) орналасқан MK Va'ad Ha'ir және Австралиядағы Сиднейдегі Kashrut Authority. Агенттіктердің ең көп саны АҚШ-та. Kashrus Magazine бүкіл әлемдегі дерлік барлық кошерлік қадағалау агенттіктері туралы екі жылдық нұсқаулық жариялайды; оның 2019 жылғы Кошерлік қадағалау нұсқаулығында (көрсеткішін қоса 226 бет) 1427 агенттік тізімделген. Көлемі 32 беттік қосымша екі жылда бір рет жарық көреді. Соңғы қосымша 2021 жылдың қыркүйек айында жарияланып, тізімдегі агенттіктердің саны 1493-ке жетті.
In America, one of the best known hechsher symbols is the "OU" from Orthodox Union Kosher the world's largest kosher certification agency, under the auspices of the Orthodox Union. As of 2010, it supervises more than 400,000 products in 8,000 plants in 80 different countries. In Britain, the largest hechsher symbol in Europe, is the "KLBD" of the London Beth Din based in London. The "MK" symbol of the Manchester Beth Din is also a globally recognised symbol, listed by many international brands. Other hechsher include: OK Kosher Certification based in Brooklyn, New York, Star K based in Baltimore, Maryland, EarthKosher Kosher Certification Agency with offices in Colorado, New York and Israel, the logo of both the Johannesburg and Cape Town Beth Din used in South Africa, MK Va'ad Ha'ir based in Montreal, Quebec, Canada, and The Kashrut Authority based in Sydney, Australia. The largest number of agencies is in the USA. Kashrus Magazine publishes a bi annual guide to almost all kosher supervision agencies worldwide; its 2019 Kosher Supervision Guide (226 pages including an index) features 1,427 agencies. A bi annual supplement of some 32 pages is published in alternate years. The latest supplement was published in September 2021 and brought the number of agencies listed to 1,493.
Танымал мәдениетте
2006 жылы Scripps National Spelling Bee байқауында Сарин Хукс "hechsher" сөзін дұрыс жазған, бірақ оның жазуы қате деп есептелді. Бірнеше минуттан кейін төрешілер өздері басып шығарған "hechscher" сөзінің дұрыс еместігін түсінді және 7-сынып оқушысы Лукас Браун байқап, әкесіне хабарлаған арқасында Хукстың нәтижесі қайта жарамды деп танылды.
At the 2006 Scripps National Spelling Bee, contestant Saryn Hooks correctly spelled "hechsher", but her spelling was ruled incorrect. A few minutes later, the judges realized their printed spelling of "hechscher" was incorrect and reinstated Hooks, thanks to 7th grader Lucas Brown, who noticed the error and called it to the attention of his father.