Жудай дінінің шариғаты

Кіріспе

Яһуди діни заңдары

Халаха (/h//ɑː/'/l//ɔː//x//ə/ hahLAWkhə; הֲלָכָה, ), сондай-ақ халаха, халаха және халохо (), Жазба және Ауызша Торадан туындаған яһуди діни заңдарының жиынтығы. Халаха Киелі кітаптағы міндеттемелерге (мицвот), одан кейінгі Талмуд және раввиндік заңдарға, сондай-ақ Шулхан Арух сияқты көптеген кітаптарда жинақталған әдет-ғұрыптар мен дәстүрлерге негізделген. Халаха көбінесе «яһуди заңы» деп аударылады, бірақ оның тура мағынасы «қалай әрекет ету керек» немесе «қалай жүру керек» болар еді. Бұл сөз «әрекет ету» (сондай-ақ «бару» немесе «жүру») мағынасын білдіретін түбірден шыққан. Халаха діни амалдар мен сенімдерге ғана емес, күнделікті өмірдің көптеген жақтарына да басшылық етеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Тора заңдарын кеңінен сақтау б.з.д. II ғасырында басталады. Яһуди диаспорасында халаха көптеген яһуди қауымдастықтары үшін азаматтық және діни заңды күшіне енгізудің құралы болды, себебі классикалық яһудилікте олардың арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Яһуди ағартушылығы (Хаскала) мен яһудилердің эмансипациясынан кейін кейбіреулер халаханы күнделікті өмірде кем міндетті деп қарастыра бастады, өйткені ол еврей Киелі кітабындағы авторитетті, канондық мәтінге қарағанда раввиндік түсіндірмелерге сүйенеді. Қазіргі Израиль заңына сәйкес, Израильдің отбасылық және жеке мәртебелік құқығының кейбір салалары раввиндік соттардың құзыретіне жатады, сондықтан олар халаха бойынша қарастырылады. Ашкеназдық, Мизрахи, Сефард, Йемендік, Эфиопиялық және тарихи оқшауланған басқа да яһуди қауымдастықтары арасында халахада шағын айырмашылықтар кездеседі.

Этимологиясы мен терминологиясы

Халаха сөзі еврейше халах түбірінен алынған, ол "жүру" немесе "бару" дегенді білдіреді. Сондықтан халаха сөзбе-сөз "заң" емес, "жүргізуге арналған жол" деп аударылады. Халаха сөзі раввиндік заң мәтіндерінің жиынтығын немесе діни заңдардың жалпы жүйесін білдіреді. Бұл термин сондай-ақ аккад тіліндегі илку деген сөзбен байланысты болуы мүмкін, ол мүлік салығын білдіреді және арамей тілінде халах деп аударылады, бір немесе бірнеше міндеттемелерді көрсетеді. Ол гипотетикалық қайта құрылған протосемит түбірінен *halak – "бару" деген мағынаны білдіреді, оның аккад, араб, арамей және угарит тілдерінде де ұрпақтары бар. Халаха жиі аггадамен ("әңгімелеу") – раббилердің түсіндірмелік, повестьтік, философиялық, мистикалық және басқа да "заңдық емес" мәтіндерінің әртүрлі жиынтығымен қарама-қайшы келеді. Халаханы бір ғана "ресми дауыс" емес, әртүрлі халахик органдар әзірлеп, қолданатындықтан, әртүрлі адамдар мен қауымдар халахик сұрақтарға әртүрлі жауаптар беруі мүмкін. Көптеген ерекшеліктер болмаса, даулар авторитеттік құрылымдар арқылы шешілмейді, себебі еврей диаспорасы кезінде яһудилерде бірыңғай сот иерархиясы немесе халаха бойынша апелляциялық қарау процесі болған жоқ. Кейбір ғалымдардың пікірінше, халаха және шариғат сөздері сөзбе-сөз "ілесуге тиісті жол" дегенді білдіреді. Фиқһ әдебиеті Талмудта дамыған раввиндік заңға параллель, ал фетвалар раввиндік жауаптарға ұқсас.

Тарихи талдау

Ережелердің ежелдігін оларды келтірген билік өкілдерінің мерзімімен ғана анықтауға болады; көбінесе, оларды алғаш рет жазылған «қайталаушыдан» (тана) ертерек деп мәлімдеуге болмайды. Дегенмен, Хиллелдің жеті өлшемі («өлшеу» және [жақсы] мінез-құлыққа қатысты) мен Исмаилдің он үш өлшемі оларды алғаш жеткізген Хиллелдің өзінен бұрынғы кезге жататындығы белгілі. Талмуд мидоттың (өлшемдердің) шығу тегі туралы мәлімет бермейді, бірақ Геонимдер («Даналар») оларды Синай заңы (Моисейге Синай тауында берілген заң) деп санаған. Мидоттарды алғаш рет Хиллелдің шәкірттері абстрактілі ережелер ретінде қалыптастырған секілді, бірақ оларды барлығы дерлік дұрыс және міндетті деп мойындаған жоқ. Әртүрлі мектептер оларды әртүрлі жолдармен түсіндіріп, өзгертіп, шектеген немесе кеңейткен. Раввин Акива мен раввин Исмаил және олардың шәкірттері осы ережелерді дамытуға немесе бекітуге ерекше үлес қосты. «Дегенмен, естен шығармау керек: Хиллель, Исмаил және [олардың замандасы] Элиезер бен Йосе өз заманында қолданылған түсіндіру ережелерінің толық тізімін жасауға тырыспады, керісінше, сол кезде қолданылған көптеген ережелерді өз жинақтарына енгізбеді». Акива грамматикалық және герменевтикалық ережелерге, ал Исмаил логикалық ережелерге көбірек назар аударды. Бір мектептің ережелері екінші мектепте жиі қабылданбады, себебі оларды құрудағы басшылық принциптері мүлдем өзгеше болды. Акиваның пікірінше, Тораның құдайлық тілі адам тілінен ерекшеленеді, себебі алғашқысында артық сөздер мен дыбыстар жоқ. Кейбір ғалымдар раббилік түсіндіру ережелері мен ежелгі грек мәдениетінің герменевтикасы арасындағы ұқсастықтарды байқады. Мысалы, Саул Либерман рабби Исмаилдің мидоттарының атаулары (мысалы, кал вахомер, «сала» сөзінің көне түрі мен «балшық» сөзінің үйлесімі – «сала мен балшық», бұл нақты [балшық кірпіш жасау құралдары]) грек терминдерінің еврей тіліне аудармасы екенін, бірақ осы мидоттардың әдістері грек тілінде тумағанын айтады.

The antiquity of the rules can be determined only by the dates of the authorities who quote them; in general, they cannot safely be declared older than the tanna ("repeater") to whom they are first ascribed. It is certain, however, that the seven middot ("measurements", and referring to [good] behavior) of Hillel and the thirteen of Ishmael are earlier than the time of Hillel himself, who was the first to transmit them. The Talmud gives no information concerning the origin of the middot, although the Geonim ("Sages") regarded them as Sinaitic (Law given to Moses at Sinai). The middot seem to have been first laid down as abstract rules by the teachers of Hillel, though they were not immediately recognized by all as valid and binding. Different schools interpreted and modified them, restricted or expanded them, in various ways. Rabbi Akiva and rabbi Ishmael and their scholars especially contributed to the development or establishment of these rules. "It must be borne in mind, however, that neither Hillel, Ishmael, nor [a contemporary of theirs named] Eliezer ben Jose sought to give a complete enumeration of the rules of interpretation current in his day, but that they omitted from their collections many rules which were then followed." Akiva devoted his attention particularly to the grammatical and exegetical rules, while Ishmael developed the logical. The rules laid down by one school were frequently rejected by another because the principles that guided them in their respective formulations were essentially different. According to Akiva, the divine language of the Torah is distinguished from the speech of men by the fact that in the former no word or sound is superfluous. Some scholars have observed a similarity between these rabbinic rules of interpretation and the hermeneutics of ancient Hellenistic culture. For example, Saul Lieberman argues that the names of rabbi Ishmael's middot (e. g., kal vahomer, a combination of the archaic form of the word for "straw" and the word for "clay" – "straw and clay", referring to the obvious [means of making a mud brick]) are Hebrew translations of Greek terms, although the methods of those middot are not Greek in origin.

Бүгінгі көріністер

Православтық иудаизм халаханы – Торада (Мұсаның бес кітабында), раввиндік заңдарда, раввиндік шешімдерде және дәстүрлерде жазылған құдайлық заң деп санайды. Яһуди заңына көптеген қосымшалар мен түсіндірмелер енгізген раввиндер оны тек Синай тауында Мұсаға осы мақсатта берілген ережелерге сәйкес жасады, қараңыз Православтық иудаизм, Яһуди заңдары мен дәстүрі туралы сенімдер. Консервативті иудаизм халаханың нормативті және міндетті екенін, ал Синай Торасына негізделген адамдар мен Құдайдың арасындағы серіктестік ретінде дамығанын айтады. Консервативті көзқарастар әртүрлі, бірақ жалпы сенім бойынша халаха – әр дәуірдегі раввиндердің түсіндіруіне жататын, үнемі дамитын үдеріс. Консервативті иудаизм, Сенімдер. Реконструкционистік иудаизм халаханың нормативті және міндетті екенін, сонымен қатар оның дамитын тұжырымдама екеніне және дәстүрлі халахикалық жүйенің қазіргі еврейлердің көпшілігі үшін мағыналы және қабылданатын мінез-құлық кодексін құра алмайтынына сенеді. Реконструкционизмнің негізін қалаушы Мордехай Каплан «яһудилердің заңсыз өмір сүруі мағынасыз» деді, ал Капланның негізін қалаушыларының бірі болған «Яһуди қайта жаңғыру қоғамының» қағидаларында былай делінген: «Біз Талмудқа негізделген халаханы яһуди өмірінің нормасы ретінде қабылдаймыз, сонымен бірге қазіргі заманғы өмірдің нақты жағдайлары мен рухани қажеттіліктеріне сәйкес яһуди заңын түсіндіру және дамыту үшін ондағы әдісті пайдаланамыз». Реформалық иудаизм Тора мен раввиндік заңның қалай қалыптасқаны туралы қазіргі көзқарастар раввиндік яһуди заңдарының жиынтығы бүгінгі еврейлер үшін енді нормативті емес (міндетті емес) екенін көрсетеді. «Традиционалистер» қанатындағылар халаха жеке бастау нүктесін білдіреді деп санайды, әр яһуди Тораны, Талмудты және басқа яһуди еңбектерін өздері түсіндіруге міндетті, ал осы түсіндіру әр адам үшін жеке өсиеттер жасайды. Реформаның либералды және классикалық қанатындағылар осы күні мен дәуірде көптеген яһуди діни рәсімдері енді қажет емес деп санайды, ал көптеген яһуди заңдарын орындау кері нәтиже береді деп есептейді. Олар иудаизм этикалық монотеизм кезеңіне енгенін, ал яһуди заңдары діни эволюцияның ерте кезеңінің қалдықтары ғана екенін, оларды ұстанудың қажеті жоқ деп санайды. Православтық және консервативті иудаизм мұны қате, тіпті еретикалық деп санайды. Гуманистік яһудилер Тораны ата-бабалары жазған тарихи, саяси және әлеуметтанулық мәтін ретінде бағалайды. Олар «Тораның ескі болғаны үшін ғана оның әрбір сөзі шындыққа, тіпті моральдық тұрғыдан дұрыс екеніне» сенбейді. Торамен келіспейді және күмән келтіреді. Гуманистік яһудилер тек Тора ғана емес, бүкіл яһуди тәжірибесін яһуди мінез-құлқы мен этикалық құндылықтарының көзі ретінде зерттеу керек деп санайды. Кейбір яһудилер басқа ұлттарға халаханың жеті Нұх заңы деп аталатын, сонымен қатар Ноах заңы деп аталатын кіші жиынтығы бойынша міндетті деп санайды. Бұл – Талмудта айтылғандай, Құдай «Нұхтың ұрпақтарына» – яғни бүкіл адамзатқа берген өсиеттер.

Orthodox Judaism holds that halakha is the divine law as laid out in the Torah (five books of Moses), rabbinical laws, rabbinical decrees, and customs combined. The rabbis, who made many additions and interpretations of Jewish Law, did so only in accordance with regulations they believe were given for this purpose to Moses on Mount Sinai, see See Orthodox Judaism, Beliefs about Jewish law and tradition. Conservative Judaism holds that halakha is normative and binding, and is developed as a partnership between people and God based on Sinaitic Torah. While there are a wide variety of Conservative views, a common belief is that halakha is, and has always been, an evolving process subject to interpretation by rabbis in every time period. See Conservative Judaism, Beliefs. Reconstructionist Judaism holds that halakha is normative and binding, while also believing that it is an evolving concept and that the traditional halakhic system is incapable of producing a code of conduct that is meaningful for, and acceptable to, the vast majority of contemporary Jews. Reconstructionist founder Mordecai Kaplan believed that "Jewish life [is] meaningless without Jewish law. ", and one of the planks of the Society for the Jewish Renascence, of which Kaplan was one of the founders, stated: "We accept the halakha, which is rooted in the Talmud, as the norm of Jewish life, availing ourselves, at the same time, of the method implicit therein to interpret and develop the body of Jewish Law in accordance with the actual conditions and spiritual needs of modern life." Reform Judaism holds that modern views of how the Torah and rabbinic law developed imply that the body of rabbinic Jewish law is no longer normative (seen as binding) on Jews today. Those in the "traditionalist" wing believe that the halakha represents a personal starting point, holding that each Jew is obligated to interpret the Torah, Talmud and other Jewish works for themselves, and this interpretation will create separate commandments for each person. Those in the liberal and classical wings of Reform believe that in this day and era, most Jewish religious rituals are no longer necessary, and many hold that following most Jewish laws is actually counter productive. They propose that Judaism has entered a phase of ethical monotheism, and that the laws of Judaism are only remnants of an earlier stage of religious evolution, and need not be followed. This is considered wrong, and even heretical, by Orthodox and Conservative Judaism. Humanistic Jews value the Torah as a historical, political, and sociological text written by their ancestors. They do not believe "that every word of the Torah is true, or even morally correct, just because the Torah is old". The Torah is both disagreed with and questioned. Humanistic Jews believe that the entire Jewish experience, and not only the Torah, should be studied as a source for Jewish behavior and ethical values. Some Jews believe that gentiles are bound by a subset of halakha called the Seven Laws of Noah, also referred to as the Noahide Laws. They are a set of imperatives which, according to the Talmud, were given by God to the "children of Noah" – that is, all of humanity.

Икемділік

Ішкі қатаңдығына қарамастан, халахта Торада тікелей айтылмаған қазіргі заманғы мәселелерге шешім табуда белгілі бір икемділікке ие. Раввиндік иудаизмнің бастапқы кезеңдерінен бастап, халахикалық ізденістер «өткен мен қазіргі арасындағы үзіліссіздік сезімін, өмір салты мен сенімдерінің қазіргі уақытта кітаптар мен дәстүрлерде ұсынылған қасиетті үлгілер мен сенімдерге сәйкес келетініне деген сенімділік» қамтамасыз етті. Майкл Бергердің «Раббиндік билік» атты кітабын талдаған еврей ғалымы Джеффри Рубенштейннің пікірінше, раввиндердің билігі «раббилердің жеке немесе институционалдық билігінен емес, қоғамның өз дауларын шешу және заңдарын түсіндіру үшін белгілі бір сот жүйесін мойындауы сияқты, осы билікті мойындау туралы ұжымдық шешімінен туындайды». Осы келісімге сәйкес, раввиндер өздерінің қазіргі қоғамдарын өткен дәстүрлермен және үлгілермен байланыстыруға міндетті. Қазіргі заманғы мәселелер туғанда, раввиндер жауап табу үшін халахикалық процедурадан өтеді. Классикалық тәсілдер заманауи технологияға қатысты жаңа үкімдерге жол берді. Мысалы, мұндай үкімдердің кейбіреуі яхудилерге демалыс күндері электр энергиясын дұрыс пайдалану туралы нұсқау береді. Көп жағдайда, заңның нақты жағдайға қолданылуы туралы ескерту ретінде «жергілікті раввинмен немесе посекпен кеңесіңіз» делінеді. Бұл раввиндерге белгілі бір жергілікті билік береді; алайда, күрделірек мәселелер жоғары дәрежедегі раввиндерге жіберіледі, олар міндетті болатын тешува – жауап жасайды. Шындығында, раввиндер үнемі әртүрлі пікірлер білдіреді және халаханың ең таза мағынасын сақтау үшін бір-бірінің жұмысын үнемі қарап отырады. Жалпы алғанда, бұл процесс раввиндерге дәстүрлі яһуди заңдарын қазіргі өмірмен байланыста ұстауға мүмкіндік береді. Әрине, икемділік деңгейі иудаизмнің бағытына байланысты: реформалық бағыт ең икемді, консервативтік бағыт орташа, ал ортодоксалдық бағыт әлдеқайда қатаң және тұрақсыз. Дегенмен, қазіргі сыншылар халаханың «құдайлық» билігіне күмән келтіретін қозғалыстардың пайда болуымен бірге, дәстүрлі яхудилердің заңдарды ғана емес, сонымен қатар басқа да әдет-ғұрыптар мен мінез-құлықтарын өзгертуге бұрынғы раввиндік иудаизмге қарағанда көбірек тартыншақтық танытатынын айыптайды, бұл 19 ғасырда реформа пайда болғанға дейін болған.

Despite its internal rigidity, halakha has a degree of flexibility in finding solutions to modern problems that are not explicitly mentioned in the Torah. From the very beginnings of Rabbinic Judaism, halakhic inquiry allowed for a "sense of continuity between past and present, a self evident trust that their pattern of life and belief now conformed to the sacred patterns and beliefs presented by scripture and tradition". According to an analysis by Jewish scholar Jeffrey Rubenstein of Michael Berger's book Rabbinic Authority, the authority that rabbis hold "derives not from the institutional or personal authority of the sages but from a communal decision to recognize that authority, much as a community recognizes a certain judicial system to resolve its disputes and interpret its laws." Given this covenantal relationship, rabbis are charged with connecting their contemporary community with the traditions and precedents of the past. When presented with contemporary issues, rabbis go through a halakhic process to find an answer. The classical approach has permitted new rulings regarding modern technology. For example, some of these rulings guide Jewish observers about the proper use of electricity on the Sabbath and holidays. Often, as to the applicability of the law in any given situation, the proviso is to "consult your local rabbi or posek". This notion lends rabbis a certain degree of local authority; however, for more complex questions the issue is passed on to higher rabbis who will then issue a teshuva, which is a responsa that is binding. Indeed, rabbis will continuously issue different opinions and will constantly review each other's work so as to maintain the truest sense of halakha. Overall, this process allows rabbis to maintain connection of traditional Jewish law to modern life. Of course, the degree of flexibility depends on the sect of Judaism, with Reform being the most flexible, Conservative somewhat in the middle, and Orthodox being much more stringent and rigid. Modern critics, however, have charged that with the rise of movements that challenge the "divine" authority of halakha, traditional Jews have greater reluctance to change, not only the laws themselves but also other customs and habits, than traditional Rabbinical Judaism did prior to the advent of Reform in the 19th century.

Православтық иудаизм

Православтық яһудилер халаханың Құдайдың аян еткен еркінің негізін құрайтын діни жүйе екеніне сенеді. Православтық иудаизм раввиндердің еврей заңына қатысты көптеген шешімдер мен жарлықтар қабылдағанын мойындайды, бірақ олар мұны тек Мұсаның Синай тауында алған ережелерге сәйкес жасады (қараңыз). Бұл ережелер Екінші ғибадатхана қирағаннан кейін көп ұзамай ауызша таратылды. Кейін олар Мишнаға жазылды және Талмудта, сондай-ақ тарих бойындағы түсіндірмелерде түсіндірілді, бұл процесс бүгінге дейін жалғасуда. Православтық иудаизм кейінгі түсіндірмелердің ең жоғары дәлдікпен және сақтықпен жасалғанына сенімді. Еврей заңдарының ең көп таралған кодекстері Мишне Тора және Шулхан Арух деп аталады. Православтық иудаизмде өзгерістерге рұқсат етудің жағдайлары мен шегі туралы түрлі пікірлер бар. Хареди яһудилері тіпті минхагимдердің (дәстүрлердің) сақталуын қажет деп санайды және қолданыстағы прецеденттерді қайта қарастыруға болмайды. Қазіргі православиелік билік шектеулі дәрежеде дәстүрлерді өзгертуге және кейбір прецеденттерді қайта қарауға көбірек бейім. Православтық көзқарасқа қарамастан, халаха Синайда берілген, Православтық ой (әсіресе қазіргі православиелік ой) пікірталасқа шақырады, келіспеушілікке мүмкіндік береді және раввиндерді қазіргі заманғы қажеттіліктерге негізделген шешімдер қабылдауға ынталандырады. Раввин Моше Файнштейн өзінің респонса жинағының кіріспесінде, мәтіндерді мұқият зерттеген раввин халахикалық шешім беруге міндетті екенін айтады. Бұл шешім, тіпті ол аспанға сәйкес шынайы ілім болмаса да, нағыз ілім деп есептеледі. Мысалы, раввин Йозеф Б. Соловейчик халахикалық шешім қабылдаушының міндеті – халаханы, ол идеалдық әлемде бар, адамдардың өмірлік тәжірибесіне қолдану деп санайды. Клуж қаласының бас раввині Моше Шмуэль Гласнер (неміс тілінде Клаузенберг немесе идиш тілінде קלויזנבורג) Ауызша Тораның мақсатты түрде ауызша дәстүр болғанын, бұл халаханы әр кезеңге шығармашылық түрде қолдануға және тіпті халаханың дамуына мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Ол былай деп жазады: "Осылайша, шындықты дұрыс бағалайтын әркім, Таураттың [дұрыс] түсіндірілуінің ауызша таратылу себебінің және жазуға тыйым салынғанының мақсаты – оны өзгермейтін ету емес және әр ұрпақтың даналарының қолындағы Киелі жазбаларды өз түсініктеріне сәйкес түсіндіруге кедеріс келтірмеу екенін түсінеді. Тек осылай ғана Тораның мәңгілігін дұрыс түсінуге болады, өйткені ұрпақтардың өзгеруі, олардың пікірлері, жағдайы және материалдық және рухани жағдайы олардың заңдарында, жарлықтарында және жақсартуларында өзгерістерді қажет етеді."

Orthodox Jews believe that halakha is a religious system whose core represents the revealed will of God. Although Orthodox Judaism acknowledges that rabbis have made many decisions and decrees regarding Jewish Law where the written Torah itself is nonspecific, they did so only in accordance with regulations received by Moses on Mount Sinai (see ). These regulations were transmitted orally until shortly after the destruction of the Second Temple. They were then recorded in the Mishnah, and explained in the Talmud and commentaries throughout history up until the present day. Orthodox Judaism believes that subsequent interpretations have been derived with the utmost accuracy and care. The most widely accepted codes of Jewish law are known as Mishneh Torah and the Shulchan Aruch. Orthodox Judaism has a range of opinions on the circumstances and extent to which change is permissible. Haredi Jews generally hold that even minhagim (customs) must be retained, and existing precedents cannot be reconsidered. Modern Orthodox authorities are more inclined to permit limited changes in customs and some reconsideration of precedent. Despite the Orthodox views that halakha was given at Sinai, Orthodox thought (and especially modern Orthodox thought) encourages debate, allows for disagreement, and encourages rabbis to enact decisions based on contemporary needs. Rabbi Moshe Feinstein says in his introduction to his collection of responsa that a rabbi who studies the texts carefully is required to provide a halakhic decision. That decision is considered to be a true teaching, even if it is not the true teaching in according to the heavens. For instance, Rabbi Joseph B. Soloveitchik believes that the job of a halakhic decisor is to apply halakha − which exists in an ideal realm−to people's lived experiences. Moshe Shmuel Glasner, the chief rabbi of Cluj (Klausenberg in German or קלויזנבורג in Yiddish) stated that the Oral Torah was an oral tradition by design, to allow for the creative application of halakha to each time period, and even enabling halakha to evolve. He writes:

Thus, whoever has due regard for the truth will conclude that the reason the [proper] interpretation of the Torah was transmitted orally and forbidden to be written down was not to make [the Torah] unchanging and not to tie the hands of the sages of every generation from interpreting Scripture according to their understanding. Only in this way can the eternity of Torah be understood [properly], for the changes in the generations and their opinions, situation and material and moral condition requires changes in their laws, decrees and improvements.

Консервативті иудаизм

Консервативті иудаизмнің пікірінше, Тора сөздік мағынада Құдайдың сөзі емес. Дегенмен, Тора адамзаттың Құдайдың аянды түсінуін жазған дерек ретінде сақталады, сондықтан оның діни құқығы күшінде. Сондықтан халаха әлі де міндетті болып саналады. Консервативті яһудилер еврей заңдарының уақыт өте келе қалай өзгергенін білу үшін тарихи зерттеудің қазіргі заманғы әдістерін пайдаланады және кейбір жағдайларда қазіргі уақытта еврей заңдарын өзгертуге дайын. Консервативті және ортодоксалдық көзқарастар арасындағы маңызды практикалық айырмашылық – консервативті иудаизмнің раббинаттың өкілеттігі тек бұрынғы шешімдерді ертерек көздерге сүйене отырып қайта қараумен ғана шектелмейді, бірақ Еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитетіне (CJLS) заманауи талаптарға немесе этикалық көзқарастарға қайшы келетін жағдайларда, теккана (жарлық) арқылы Киелі кітаптағы және таниттік тыйымдарды жоюға құқық берілген. CJLS бұл құқықты бірнеше рет пайдаланды, ең танымал мысалы – «көлік туралы тешува», онда егер біреу демалыс күні кез келген синагогқа жаяу бара алмаса және оның діни міндеттемелері соншалықты әлсіз болса, синагогқа бармау оны одан толығымен бас тартуға итермелесе, раввин оған сонда барып қайтуға рұқсат бере алады; сондай-ақ, жақында мамзер мәртебесі туралы куәліктерді қабылдауға тыйым салатын шешім қабылданды, себебі мұндай мәртебені енгізу әдепсіздік болып есептелді. CJLS сонымен қатар, Талмудтағы Кавод Хабриот тұжырымы адамның қадір-қасиетіне орай раввиндік жарлықтарды (тар шешімдерден өзгеше) алып тастауға мүмкіндік береді деп санайды және 2006 жылғы желтоқсандағы пікірінде гомосексуалистік мінез-құлыққа қатысты барлық раввиндік тыйымдарды алып тастау үшін осы қағиданы қолданды (пікірде тек еркектер арасындағы анальдық жыныстық қатынас ғана Құдай тарапынан тыйым салынған және оған тыйым салынды деп айтылды). Консервативті иудаизм сонымен қатар әйелдердің иудаизмдегі рөлін өзгертіп, әйелдерді минянда санауға, әйелдерге Торадан оқуға және әйелдерді раввин ретінде бекітуге рұқсат берді. Халахикалық түсіндіруге консервативті көзқарас CJLS-тің рабби Эли Каплан Шпицтің мамзердің библиялық санатын «қолданылмайтын» деп жариялаған жауабын қабылдауында көрінеді. CJLS жауаптың «дәстүріміздің кеңейіп жатқан баяны арқылы біз үйренетін мораль» Мұса заңын қолдануды анықтайды деген пікірін қабылдады. Каплан Шпиц мамзерге салған жазаның раббинаттың қасақана әрекетсіздігіне байланысты екі мың жылға жуық уақыттан бері тиімсіз болғанын айтады. Одан әрі, раввиндердің Тауратта жазылған жазаны ұзақ уақыт бойы адалсыздық деп санағанын және ешқандай соттың мамзерут туралы куәлікті тыңдауға келіспеуі керек деген қорытындыға келгенін айтты.

The view held by Conservative Judaism is that the Torah is not the word of God in a literal sense. However, the Torah is still held as mankind's record of its understanding of God's revelation, and thus still has divine authority. Therefore, halakha is still seen as binding. Conservative Jews use modern methods of historical study to learn how Jewish law has changed over time, and are, in some cases, willing to change Jewish law in the present. A key practical difference between Conservative and Orthodox approaches is that Conservative Judaism holds that its rabbinical body's powers are not limited to reconsidering later precedents based on earlier sources, but the Committee on Jewish Law and Standards (CJLS) is empowered to override Biblical and Taanitic prohibitions by takkanah (decree) when perceived to be inconsistent with modern requirements or views of ethics. The CJLS has used this power on a number of occasions, most famously in the "driving teshuva", which says that if someone is unable to walk to any synagogue on the Sabbath, and their commitment to observance is so loose that not attending synagogue may lead them to drop it altogether, their rabbi may give them a dispensation to drive there and back; and more recently in its decision prohibiting the taking of evidence on mamzer status on the grounds that implementing such a status is immoral. The CJLS has also held that the Talmudic concept of Kavod HaBriyot permits lifting rabbinic decrees (as distinct from carving narrow exceptions) on grounds of human dignity, and used this principle in a December 2006 opinion lifting all rabbinic prohibitions on homosexual conduct (the opinion held that only male male anal sex was forbidden by the Bible and that this remained prohibited). Conservative Judaism also made a number of changes to the role of women in Judaism including counting women in a minyan, permitting women to chant from the Torah, and ordaining women as rabbis. The Conservative approach to halakhic interpretation can be seen in the CJLS's acceptance of Rabbi Elie Kaplan Spitz's responsum decreeing the biblical category of mamzer as "inoperative." The CJLS adopted the responsum's view that the "morality which we learn through the larger, unfolding narrative of our tradition" informs the application of Mosaic law. Kaplan Spitz argues that the punishment of the mamzer has been effectively inoperative for nearly two thousand years due to deliberate rabbinic inaction. Further he suggested that the rabbis have long regarded the punishment declared by the Torah as immoral, and came to the conclusion that no court should agree to hear testimony on mamzerut.