Кіріспе

Қару түрі

Кватерстафф (көпше түрі кватерстаффтар немесе кватерстафтар), сондай-ақ қысқа таяқ немесе жай ғана таяқ – бұл дәстүрлі еуропалық садақ-сиырға, ол әсіресе Англияда ерте замана кезеңінде кең таралған. Бұл термин әдетте ұзын, кейде бір немесе екі ұшында металл ұшы, бекіткіш немесе тікесі бар қатты ағаштан жасалған білікке қатысты қолданылады. "Қысқа таяқ" термині оны ұзындығы 8 метрден асатын шұңқырға негізделген "ұзын таяқпен" салыстырады. Таяқтың биіктігі пайдаланушының бойымен шамалас болуы керек, сонымен қатар олардың қолы басынан тік қойылғанда (шамамен) сол биіктікте болуы тиіс.

Этимология

"Квартирный штаб" атауы алғаш рет 16 ғасырдың ортасында кездеседі. "Төртінші" деген сөз, мүмкін, өндіріс тәсіліне қатысты, себебі штаб төрттен бөлінген қатты ағаштан жасалған (кәдімгі кесілген ағаштан немесе ағаш бұтағынан жасалған нашар сапалы штабқа қарағанда). Ағылшын ұзын садақтары дәстүрлі түрде шомыр немесе еменнен жасалған, олар төрт бөлікке бөлінетін. Егер ұзын садақ қолданылмаса, "квартирный штаб" таяқ ретінде де қару ретінде қолданылуы мүмкін еді. "Британ энциклопедиясында" штабты ұстау тәсілінен аты шыққан болуы мүмкін деген болжам бар, оң қол төменгі ұшынан төрттен бір бөлік қашықтықта ұстайды. Бұл түсінік 19 ғасырдың оқулықтарында осындай ұстанымдарға себеп болған болса да, бәлкім, ол халықтық этимологиядан туындаған. "Оксфорд ағылшын сөздігі" штабтың жасалу тәсіліне қатысты "төртінші" сөзінің шығу тегін растау үшін 1590 жылға жатқан ерте дерекке сілтеме жасайды: "Альдерсгейттен өтіп бара жатқанда, мен сияқты толық қаруланған күйде, иығымда төрттен бір бөлігі Аш штабы болды". Джордж Сильвер, екі кітап жазған (1599, 1605) ағылшын фехтовальщигі, оның ішінде штабпен күресуге арналған ұзақ бөлімдер бар, "квартирный штаб" терминін қолданбайды, оның орнына оны "қысқа штаб" деп атайды ("ұзын штабқа" қарама-қарсы). Жозеф Светнам 1615 жылы жазғанда "квартирный штаб" пен "ұзын штаб" арасындағы ұзындық айырмасын көрсетеді.

Тарих

Ең көне сақталған ағылшын еңбегі, таяқпен шайқас туралы техникалық ақпарат беретін, 15 ғасырға дейін жетеді – ол "екі қол таяқтың соққылары" деген қысқа тізім, ол сол қолжазбадағы бұрынғы "екі қолды қылыштың соққылары" терминологиясын бөліседі. Джордж Сильвер (1599) қысқа таяқпен шайқас техникаларын түсіндіреді және басқа да ұзақ сапты қарулардың, екі қолды қылыштың қолданысы да осы әдіске негізделгенін айтады. Бұл тақырыпта кейінірек жазған авторлардың арасында Джозеф Свентам, Закари Уайлд және Дональд МакБэйн болды. Сильвер мен Свентам, таяқтың барлық қол қаруларының арасында ең жақсы, тіпті ең кереметі деп келісті. 16 ғасырда Лондондағы қорғаныс шеберлері төрт ширеулі таяқты қару ретінде пайдаланды. Ричард Пик 1625 жылы, ал Закари Уайлд 1711 жылы оны ағылшынның ұлттық қаруы деп атады. 18 ғасырға қарай бұл қару көбінесе гладиаторлық бәйгелермен байланысты болды. Қарулы күрес, бокс және крикеттен алынған қорғаныш жабдықтарымен, бамбук немесе еменнен жасалған таяқтарды қолдана отырып, төрт ширеулі таяқтың өңделген түрі 19 ғасырдың соңында Лондондағы кейбір фехтовальдық мектептерде және Альдершот әскери оқу мектебінде спорт түрі ретінде қайта жаңғыртылды. Томас Маккарти, Аллансон Винн және Филипс Вулли бұл стильдегі еңбектерді жариялады. 19 ғасырдың соңындағы стильге негізделген бейресми дәстүр (немесе кейде қайта жаңғырулар сериясы) Англияда 20 ғасырдың басы мен ортасында сақталды, әсіресе әскери және фехтовальдық көрмелермен, сондай-ақ скаут қозғалысымен байланысты болды.

Тарихи тәжірибе

Паулюс Гектор Мейр өзінің 16-ғасырдың ортасындағы жекпе-жек өнері жөніндегі жинағында, Ренессанс дәуіріндегі неміс фехтование мектебіндегі таяқпен күресу техникаларын егжей-тегжейлі сипаттайды. Қарақ ұстаудың дұрыс тәсіліне қатысты әртүрлі пікірлер бар. Сильвердің және Паулюс Гектор Мейрдің 16-18 ғасырлардағы жазбаларына сәйкес, қарақ артқы қолмен таяқтың ұшынан бір қол ені қашықтықта, ал екінші қолмен таяқтың ортасына дейін ұсталады. Бұл, мүмкін, Майрдің жинағында қарақтан (quarterstaves) сауытталған қаруларға (polearms) көшу техникасының өзгеруіне байланысты. Олардың арасында төменгі қорғаныс орталық қорғаныс болып саналады. Соққылар негізінен тікелей немесе бұрыштармен төменнен беріледі. Аяқтарға жасалған соққыларды тойтару үшін аяқты соққының жолынан шығару немесе таяқтың бір ұшын жерге тіреп, соққыға ұшырау қаупі бар алдыңғы қолды босату қажет еді. Шабуылдар (Уайлд оларды "жеткізу" деп атаған) көбінесе алдыңғы қолды босатумен және алдыңғы аяқпен фехтованиедегідей қадаммен жасалып, артқы қолды мүмкіндігінше алға созу арқылы орындалатын. Ұзақ шабуылдар артқы аяқпен бірге артқы қолмен толық қадаммен жасалды. Соққы берген кезде, соққының соңында артқы аяқ пен аяқтың алдыңғы аяқ пен қарудың ұшымен бір сызықта болуы үшін айналдыру керек деп ұсынылды. Артқы аяқтың осы айналуын қорғану кезінде де қолдану керек. Үш автордың ішінде ерекшелігі – Свеннам соққыға қарағанда итеруді артық көреді. Сильвер мен Уайлд соққы мен итеруді бірдей тиімді шабуылдар деп сипаттайды.

Пайдаланылған әдебиеттер

Күміс, 1599 ж. «Қорғаныс парадокстары». Томас А. Маккарти, «Шыбықпен ұрыс: Практикалық нұсқаулық». Лондон: В. Свон Сонненшайн және компаниясы, 1883. Аллансон Винн, Р. Г. және К. Филлипс Вулли, «Кең қылыш және бір қолды ұрыс, сондай-ақ төртінші қызметкер, найза, тоқпақ, шилла, таяқ, қолшатыр және өзін-өзі қорғауға арналған басқа қарулар туралы тараулары бар; Төртінші қызметкер». Лондон: Джордж Белл және ұлдары. Бірінші басылым, 1898 жыл. Авторы белгісіз, «Бойскауттардың төртінші қызметкері». 1914–1920 жылдар. Тони Вольф, «Төртінші қызметкердің еркектік өнері: Виктория дәуіріндегі жекпе-жек спортының бастауы». Фрэнк Докерти, «Төртінші қызметкердің қысқаша тарихы». Джордж Сильвер, «Қорғаныс парадокстары». Лондон: Эдвард Блоунт, 1599 жыл. Джозеф Свеннам, «Асыл және лайықты қорғаныс ғылымының мектебі». Лондон: Николас Окре, 1617 жыл. Зах Уайлд, «Ағылшын қорғанысының шебері немесе сәнді мырзаның қабілеті». Джон Уайт, 1711 жыл.