Жыртқыш сынап (Hg(CNO)₂), жарылғыш зат. Ол ұрықшалар мен детонаторларда бастауыш ретінде қолданылады. Тарихы, қауіпсіздігі және қолданылуы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сынап(II) фулминаты, немесе Hg(CNO)₂ – бастапқы жарылғыш зат. Ол үйкеліске, жылуға және соққыға өте сезімтал және негізінен соққылы қаптар мен детонаторларда басқа жарылғыш заттарды іске қосу үшін қолданылады. Сынап(II) цианаты, химиялық формуласы бірдей болғанымен, атомдық құрылымы басқа; цианат және фулминат аниондары изомерлер болып табылады. Алғаш рет 1820 жылдары кішкентай мыс қаптардың құрамында бастапқы зат ретінде қолданылған сынап фулминаты, тез арада қара ұнтақ зарядтарын тұтандыру құралы ретінде кремний тастарды ығыстырды. Кейін, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың көп бөлігінде, сынап фулминаты өздігінен жабылатын мылтық және тапанша патрондарының капсулаларында кеңінен қолданылды; ол 20 ғасырдың басына дейін оқ-дәрілерді атқылаудың жалғыз практикалық детонаторы болды. Бұл қосылыстың кристалдық құрылымы тек 2007 жылы анықталды. Күміс фулминатын да осыған ұқсас тәсілмен дайындауға болады, бірақ бұл тұз сынап фулминатынан тіпті тұрақсыз; ол тіпті судың астында да жарылуы мүмкін және өз салмағының әсерінен жарылатындықтан, көп мөлшерде жинақтау мүмкін емес.
Mercury(II) fulminate, or Hg(CNO)2, is a primary explosive. It is highly sensitive to friction, heat and shock and is mainly used as a trigger for other explosives in percussion caps and detonators. Mercury(II) cyanate, though its chemical formula is identical, has a different atomic arrangement; the cyanate and fulminate anions are isomers. First used as a priming composition in small copper caps beginning in the 1820s, mercury fulminate quickly replaced flints as a means to ignite black powder charges in muzzle loading firearms. Later, during the late 19th century and most of the 20th century, mercury fulminate became widely used in primers for self contained rifle and pistol ammunition; it was the only practical detonator for firing projectiles until the early 20th century. The crystal structure of this compound was determined only in 2007. Silver fulminate can be prepared in a similar way, but this salt is even more unstable than mercury fulminate; it can explode even under water and is impossible to accumulate in large amounts because it detonates under its own weight.
Танымал мәдениетте
"Брекинг Бад" телесериалының "Ақылға сыймас ештеңе" атты эпизодында Уолтер Уайт мет-король Туко Саламанканың кеңсесінде қорқыту мақсатымен жарылыс жасау үшін "химияда шамалы өзгеріс енгізу арқылы" фулминацияланған сынапты пайдаланады. Сериалдағы бұл заттың және оның әсерінің көрсетілуінің дәлдігі күмәнді: көрсетілгендей, кристаллдардың өзі жарылмай тұрып қолға тигізуге тым үлкен болып келеді, ал Уолт кристаллды жерге лақтырғанда болған жарылыс кеңсеге қиратушылық келтірсе де, ішіндегі адамдарға ешқандай зиян тигізбейді. Бірақ, Уайттың "химияда шамалы өзгеріс енгізу" дегені не екені және бұл өзгеріс кристаллдың жарылғыш қасиеттеріне қалай әсер еткені түсіндірілмейді.
In the episode "Crazy Handful of Nothin' of the television series Breaking Bad, Walter White uses fulminated mercury "with a little tweak of chemistry" to create an explosion in meth kingpin Tuco Salamanca's office as an intimidation tactic. The depiction of the substance and its effects in the show is questionable in accuracy; the crystals themselves, as shown, would be too large to survive handling without exploding, and when Walt throws a crystal at the ground the resulting explosion ruins the office but leaves the occupants unharmed; however, it is not explained what White means by a tweak of chemistry or how that may have affected the crystal's explosive properties.