69-типтің дамуы

Қытай-Кеңес Одағының жарылуынан кейін Кеңес Одағы Қытайдың қару-жарақ өнеркәсібіне техникалық мамандар мен көмегін кері тартып алды. Бұл Қытайдың ішкі танкілерді дамытуын айтарлықтай тежеді. 1960 жылдан кейін Қытай Халық Азаттық Армиясының (ҚХАА) танк корпусы мен Машина жасаудың бесінші министрлігі Қытайдың алғашқы отандық танкісін жасауға кірісті. 1969 жылғы Қытай-Кеңес шекаралық қақтығысы кезінде ҚХАА КСРО-ның Т-62 негізгі тізімдегі танкін (MBT) жаулап алды. Жауланған танк зерттелді және оның кейбір құраулары, мысалы, кеңестік Luna IR (инфрақызыл) іздеу шамдары, көшіріліп, 69-үлгі прототипіне енгізілді. Шамамен он жылдық дамытутан кейін, Қытайдың алғашқы отандық түрде жасалған және өндірілген танкысы ҚХАА-ның құрлық әскеріне 1969 орташа танк немесе қысқаша 69-танк ретінде қабылданып алынды.

Орындау және тістерді шығару проблемалары

Осы жетістіктерге қарамастан, танктерді пайдалану кезінде туындаған көптеген техникалық мәселелерге байланысты 69-типті танктердің алғашқы партиясы зауытқа қайтарылды. 1974 жылдың наурыз айына дейін барлығы 100 танк өндірілді. Танктерді әзірлеумен айналысқан тиісті бөлімдердің жеткілікті тәжірибесі мен білімі болмады, ал тым жоғары талаптар көп уақытты босқа кетірді. Бұл барлық модификациялар 69 QM типті деп аталды. 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде Ирактың 69-типті бөлімшелері Т-72 негізгі шайқас танкілерімен жабдықталған элиталық Республикалық гвардия бөлімшелерінен жақсырақ күрескені туралы хабарлар тарады. Мүмкін, Саддам Республикалық гвардиясына күштерін сақтап қалуды бұйырған, ал қалған армияны, 69-типті танктермен жабдықталған, майданға жіберген. 2003 жылы Иракқа жасалған шабуыл туралы ұрыс есептерінде 2003 жылдың наурыз айында Насирияны қорғаған Ирак армиясының бөлімшелері 69 QM танктерін қолданғаны айтылады, олардың көпшілігі артиллериялық нысандар ретінде пайдаланылды. Олар АҚШ армиясының 507-ші техникалық қызмет көрсету компаниясы мен 1-ші батальонның 2-ші теңіз жаяу әскерінің «Чарли» ротасына қарсы жасалған шабуылдарда маңызды рөл атқарды, AH-1 «Кобра» тікұшақтары ирактық танктерді жоймас бұрын. Екі 69-типті танк 507-ші компанияның кем дегенде төрт көлігін жойды, соның ішінде танктердің бірімен қағысқан ауыр жүк көлігі де болды. Сондай-ақ, бірнеше ғимараттың артында жасырылған шамамен төрт 69-типті танктың теңізшілердің «Чарли» ротасына жанама оқпен шабуыл жасап, бірнеше AAV машиналарын істен шығарғаны туралы куәліктер бар. Көптеген жауынгерлік қабілеті жоқ 59/69-типті танктер алдау немесе кедергі ретінде орналастырылды. 2001 жылы 9631-ші шекаралық пост үшін болған шайқаста Мьянма армиясының 69-типті танктері Тайланд Корольдік армиясының M60A3 танктерімен де қақтығысқа түсті, бірақ екі тараптан да техника жоғалғаны туралы мәлімет жоқ.

Үлгілер

69 типті – 59 типті корпустың негізінде жасалған прототип, жаңа 580 а.к. дизельді қозғалтқышпен, 69 типті 100 мм тегіс ұңғылы пушкамен, ИК іздеу шаммен және лазерлік қашықтық өлшегішпен жабдықталған. 69 I типті – Т-62 ТМТ-дан алынған кейбір технологияларды, мысалы Luna ИК іздеу жүйесі мен жақсартылған ЯОҚ қорғанысын қамтитын отандық нұсқа. I белгісі (мысалы, 59 I тип, 69 I тип) отандық нұсқаны көрсетеді. 2 белгісі экспортқа арналған нұсқаны көрсетеді. 69 IIB/C типті – 69 II типті танкының қосымша байланыс жабдықтарымен және қосалқы қуат блогы бар басқару нұсқасы. Ұзын радио антеннасы және артында кабельдер мен далалық телефон сақтауға арналған екі қорапшасы бар. 653 типті ARV – 69 типті ТМТ шассиіне негізделген броньды құтқару машинасы. 653 типті ARV мұнарасыз жасалған, бірақ корпустың алдыңғы бөлігінде дозер пышағын басқаратын және гидравликалық жетекті кранды қамтитын қуатты құрылыммен жабдықталған. Кран 70 тоннаға дейін жүк көтере алады.

Ирак

69 типті QM – Ирак армиясында T 55B деп те аталады. 69 II типті стандартты 100 мм-лік қанатынды негізгі пулеметпен, алдыңғы бөлігіне қосымша броньмен күшейтілген броньмен, бақылау мачтасымен және кейбір бөлімдерде 60 мм минометпен жабдықталған. Командалық машиналар көбінесе Enigma T 55-ке ұқсас, аралық кеңістіктері бар қосымша бронь блоктарымен жабдықталған. 1986–1988 жылдары өндірілген. 69 QM1 типті – 69 II типті НАТО стандарты бойынша 105 мм-лік қанатынды пулемет және лазерлік қашықтық өлшегішпен жаңартылған. 1984–1988 жылдары өндірілген. 69 QM2 типті – 69 II типті Варшава шарты стандарты бойынша 125 мм (L80) тегіс қанатынды негізгі пулемет және лазерлік қашықтық өлшегішпен жаңартылған. 1986–1991 жылдары өндірілген.

Мьянма

Мьянма армиясында 69 типті 50 және 69 типті 2 80 дана МБТ бар. Барлығы 2019 жылдың мамыр айында украиндық жабдықпен 69II(Mod) стандартына дейін жаңартылды.

Әскери емес қолдану

Қытайдың өрт сөндіру танкісін жасау үшін 69/79 типті танктың азаматтық түрі қолданылды. Қазіргі таңда Қытайда осындай машинаны тек үш өрт сөндіру бригадасы ғана сатып алған.

Бұрынғы операторлар

: 1983-1988 жылдар аралығында Қытайдан шамамен 1500 дана 69 I және 69 II типті танктар жеткізілді. 2002 жылы шамамен 200-ге жуығы қолданыста болды. Тайланд Корольдік армиясы: 53 дана 69 II және 5 дана 563 типті танктар 1987-1989 жылдары Тайланд армиясының қарулануына қосылды және 2004 жылы қызметтен шығарылды. Бірақ 5 Т-69 танкысы жаңартылып, қарсы күштер ретінде әлі де пайдаланылуда.