Орта ғасырдағы "Термагант" кейіпі және сөзінің тарихы
Termagant
Орта ғасырдағы "Термагант" – христиандардың мұсылман құдайы деп санаған есім. Бүгінде бұл сөз қатыгез, талапкер әйелді білдіреді. Этимологиясы белгісіз, түркі тілдерінен келген болуы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Орта ғасырдағы еуропалық термин және кейіпкер
Medieval European term and character
Орта ғасырларда Термагант немесе Тервагант еуропалық христиандардың мұсылмандар құдай деп санайтын құдайдың аты болған. Бұл сөз қазіргі ағылшын тілінде зорлық-зомбылыққа бейім, үстем, толқулы, ұрысқақ, даулы әйелді білдіреді; еркек мінезді, жабайы, ашкөз. Термагант атауының шығу тегі белгісіз және мұсылмандық сенім мен тәжірибесінің нақты бір қырынан туындаған сияқты емес, тіпті ең қиялындағы бұрмалаулардың өзінде де. 19 ғасырда Уолтер Уильям Скит бұл атаудың бастапқыда "Триваганте" болғанын, яғни "үш рет саяхаттаушы" дегенді білдіргенін, оның себебі – исламдағы айдың жарты ай бейнесін қолдану екенін болжады. Джозеф Т. Шипли оның итальяндық Тривигантеден пайда болғанын және Гермес Трисмегисттен шыққан "мақтансақ" деген мағынаны білдіретін сөзбен шатасқанын айтады. Балама ретінде, Александр Гиештор бұл атауды славян құдайы Триглавтан шығарғанын, одан кейін оның атауы француз тілінде сөйлейтін елдерге тарағанын көрсетеді.
In the Middle Ages, Termagant or Tervagant was the name given to a god which European Christians believed Muslims worshipped. The word is also used in modern English to mean a violent, overbearing, turbulent, brawling, quarrelsome woman; a virago, shrew, vixen. The origin of the name Termagant is unknown, and does not seem to derive from any actual aspect of Muslim belief or practice, however wildly distorted. In the 19th century, Walter William Skeat speculated that the name was originally "Trivagante", meaning "thrice wandering", a reference to the moon, because of the Islamic use of crescent moon imagery. Joseph T. Shipley argues that it evolved from the Italian Trivigante and became confused with , meaning "boaster," derived from Hermes Trismegistus. Alternately, Aleksander Gieysztor derives the name from the Slavic deity Triglav, with the name having spread west into French speaking lands.
"Термагант" - қаскөй және қыңыр әйел
Театр салтының нәтижесінде, Шекспир заманында бұл термин зорбалдық танытатын адамды білдіретін болды. Генрих IV, 1-бөлімде «сол қызғылт термагант шотландтық» деген сіңтас бар. Гамлетте басты кейіпкер актерлер туралы: «Мен мұндай адамды Термагантты тым жақсы ойнағаны үшін жазалар едім, тіпті Иродтан да асып түсетіндей». Ирод, Термагант сияқты, ортағасырлық драманың кейіпкері болды және ол да ызамен сөйлеуімен танымал еді. Бомонт пен Флетчердің «Патша және патшасыз» пьесасында: «Бұл қасиеттіні солдат сияқты, ал солдатты Термагант сияқты ант етуге мәжбүр етеді» деген сөз бар. Көптеген жағдайларда Термаганттың ұзын көйлекте бейнеленуіне және Шекспир заманында әйел рөлін ер адамдар ойнайтынын ескерсек, ағылшын көрермендері бұл кейіпкер әйел екендігіне, немесе кемінде еркекке ұқсайтын әйел екендігіне қате түсінікке келді. Соның салдарынан «термагант» деген есім, ұрысқақ, сөкпелі мінезді әйелге жиі қолданыла бастады, және ол мәні бүгінгі күнге дейін сақталған. Бұл 17 ғасырдың соңында толыққанды қалыптасқан қолданыс еді. Томас Шэдвеллдің «Альсатияның қожасы» (1688) пьесасында басқа кейіпкерлерден кек алуға келген миссис Термагант есімді кейіпкер бар, ол «ашулы, қастық, кекшіл әйел; оны үнемі мазалап, барлық жоспарларын қиындатады; оны зұлымдығымен қуалайды, тіпті өміріне қол жұмсауға дейін» деп сипатталады. Артур Мерфидің «Жабын жасаушы» (1758) пьесасында да «Термагант» деп аталатын әйел кейіпкері бар. Вашингтон Ирвингтің «Рип Ван Винкл» (1819) повесінде Дам Ван Винкл «термагант әйел» деп сипатталады. «Вираго», «балық сатушы әйел» және «қызыр» сөздері осы мағынада «термагант» сөзінің синонимі болып табылады. «Вестворлдтың» 2-ші маусымында майор Крэддок Долоресті термагант деп атайды. Бұл термин кейде ер адамдарға да қолданылады. 2008 жылы австралиялық саясаткер Ким Бизли қарсыласы Тони Эбботты термагант деп атады.
As a result of the theatrical tradition, by Shakespeare's day the term had come to refer to a bullying person. Henry IV, part 1 contains a reference to "that hot termagant Scot". In Hamlet, the hero says of ham actors that "I would have such a fellow whipped for o'er doing Termagant, it out Herods Herod". Herod, like Termagant, was also a character from medieval drama who was famous for ranting. Beaumont and Fletcher's play, A King and No King, contains the line "This would make a saint swear like a soldier, and a soldier like Termagant." Mainly because of Termagant's depiction in long gowns, and given that female roles were routinely played by male actors in Shakespearean times, English audiences got the mistaken notion that the character was female, or at least that he resembled a mannish woman. As a result, the name "termagant" came increasingly to be applied to a woman with a quarrelsome, scolding quality, a sense that it retains today. This was a well established usage by the late 17th century. Thomas Shadwell's play The Squire of Alsatia (1688) contains a character called Mrs Termagant who is out for revenge on one of the other characters, and is described as a "furious, malicious, and revengeful woman; perpetually plaguing him, and crossing him in all his designs; pursuing him continually with her malice, even to the attempting of his life." Arthur Murphy's play The Upholsterer (1758) also contains a female character called "Termagant". In Washington Irving's "Rip Van Winkle" (1819), Dame Van Winkle is described as a "termagant wife". "Virago", "fishwife" and "shrew" are near synonyms for "termagant" in this sense. In season 2 of Westworld, Major Craddock calls Dolores a termagant. The term is still sometimes used of men. In 2008, the Australian politician Kim Beazley labelled opponent Tony Abbott a termagant.