Луггер – бұл луг жадынасымен жабдықталған қайық. Франция, Англия, Ирландия және Шотландия жағалауларында кеңінен қолданылған, әртүрлі өлшемдегі кемелер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Желкенді кеме түрі
Type of sailing vessel
Луггер – бір немесе бірнеше мачтасында луг желкенін пайдаланатын желкенді кеме. Луггерлер, әсіресе Франция, Англия, Ирландия және Шотландия жағалауларында жұмыс кемелері ретінде кеңінен қолданылған. Луггерлердің мөлшері мен дизайны әртүрлі болды. Көптегендері палубасыз, ашық қайықтар болды, олардың кейбіреулері жағажайға тікелей түсіріліп жұмыс істеді (мысалы, Гастингс немесе Дил). Ал басқалары толық палубасы бар кемелер болды (Зулу және көптеген басқа да желкенді дрейфтерлер осыған жатады). Кейбір үлкендері жоғары қосымша желкендермен жабдырылған.
A lugger is a sailing vessel defined by its rig, using the lug sail on all of its one or more masts. Luggers were widely used as working craft, particularly off the coasts of France, England, Ireland and Scotland. Luggers varied extensively in size and design. Many were undecked, open boats, some of which operated from beach landings (such as Hastings or Deal). Others were fully decked craft (typified by the Zulu and many other sailing drifters). Some larger examples might carry lug topsails.
Тарих
Лугагер – әдетте екі немесе үш мачталы кеме, әр мачтаға луг желкендері орнатылады. Кейбір лугагерлерде жаға немесе стаксель желкендері де болуы мүмкін. Сирек жағдайларда, кейбір лугагерлер, әсіресе "chasse marée" кемелері, луг топсейльдерін қолданады. Луг желкені – желкеннің жоғарғы жиегіне бекітілетін асимметриялы төртбұрышты желкен. Мачтаға бекітілуі үшін парель немесе травелер (мачтаның айналасына кигізілетін металл сақинадан, гитотқа арналған ілмек пен желкендегі стропқа бекітілетін ілмектен тұрады) қолданылады. Суға түсірілетін луг желкенінің тағы (алдыңғы төменгі бұрышы) мачта алдында белгілі бір қашықтықта бекітіледі, ал тұрған луг желкенінің тағы көбінесе мачта табанына жақын орналасады. Суға түсірілетін луг желкенінің гитоты әдетте ауа райы жағынан бекітіледі, бұл мачтаның басқа жағдайда тұрақталмауына мүмкіндік береді. Көбінесе алдыңғы желкен суға түсірілетін, ал артқы желкен тұрған типте болады. Мұндай жүйе көптеген дәстүрлі британдық балық аулау кемелерінде, мысалы, фифиде кездеседі, бірақ екі мачтада суға түсірілетін немесе екі немесе үш мачтада тұрған луг желкендерінің мысалдары да бар (мысалы, chasse marée).
A lugger is usually a two or three masted vessel, setting lug sails on each mast. A jib or staysail may be set on some luggers. More rarely, lug topsails are used by some luggers — notably the chasse marée. A lug sail is an asymmetric quadrilateral sail that fastens to a yard (spar) along the head (top edge) of the sail. The yard is held to the mast either by a parrel or by a traveller (consisting of a metal ring that goes round the mast and has an eye for the halyard and a hook which fastens to a strop on the yard). A dipping lug sail is fastened at the tack (front lower corner) some distance in front of the mast, often at the A standing lug's tack is fastened near the foot of the mast. The halyard for a dipping lug is usually made fast to the weather gunwale, thereby allowing the mast to be otherwise unstayed. A common arrangement is to have a dipping lug foresail and a standing lug mizzen. This arrangement is found on many traditional British fishing vessels, such as the fifie, but there are examples of dipping lugs on two masts or standing lugs on two or three masts (as in the chasse marée).
Құрылғы
Тұрақты тұтқаны буммен немесе онысыз қолдануға болады; көптеген жұмыс кемелері жұмыс істеу үшін көбірек орын қалдыру үшін бумсыз болды. Суға батыру тұтқасы ешқашан бумды пайдаланбайды. Суға батыру тұтқасын бағытты өзгертетін кезде мачтаның леeward (жел соқпайтын) жағына жылжыту қажет, осылайша желкен жаңа бағытта жақсы аэродинамикалық пішінге ие болады. Мұны істеудің бірнеше тәсілі бар, олардың бірі - желкенді жай ғана төмендету, ауланы және желкенді мачтаның екінші жағына жылжыту және қайта көтеру. Барлық әдістер уақытты және еңбекті қажет етеді. Тұрақты тұтқаны бағытты өзгертетін кезде өзгертудің қажеті жоқ, себебі ол желкенді мачтаға қысып тұрып, жақсы орналаса береді. Кейбір пайдаланушылар (мысалы, Корольдік теңіз флотының Монтегю кит аулау кемесі) тұрақты тұтқаның ауласын да батыруға болады (жел желкенді толтырмаған сәтте, желпекке өткір және уақтылы төмен қарай тартылыс жасау арқылы). Керісінше, көптеген балықшылар қай бағытта жүзуге ниеттенсе де, тұрақты тұтқаны әрқашан мачтаның бір жағында көтеруге тырысады.
A standing lug may be used with or without a boom; most working craft were boomless to allow more working space. The dipping lug never uses a boom. A dipping lug has to be moved to the leeward side of the mast when going about, so that the sail can take a good aerodynamic shape on the new tack. There are several methods of doing this, one of which is to simply lower the sail, manhandle the yard and sail to the other side of the mast and re hoist. All the various methods are time and labour consuming. A standing lug can be left unaltered when tacking as it still sets reasonably well with the sail pressed against the mast. Some users (such as in the Royal Navy Montagu whaler) would still dip the yard of a standing lug (with a sharp, well timed downward pull on the leech at the moment when the wind is not filling the sail). Conversely many fishermen would always hoist a standing lug on the same side of the mast regardless of which tack they expected to be sailing on.
Өнер көрсету
Тік желкенмен жүзудің тиімділігі желкеннің дұрыс тартылу деңгейіне байланысты. Бұл құрылымның маңызды бөлігі – желкеннің кернеуін желдің әртүрлі бағыттарына қарай реттеуге арналған тартқыш жүйе (tack tackle). Теңдестірілген (немесе балансталған) желкенде мачта алдындағы бам (boom) ауламен (yard) шамамен бірдей қашықтықта орналасқан. Бұл көбінесе шағын қайықтарда қолданылады. Жел қай бағыттан соқса да, желкен мачтаның бір жағында қалады. Желкенді дұрыс орнату үшін бамнан мачта табанына жақын жерге төмен тартқыш (downhaul) орнатылады және оның реттелуі өте маңызды. Лугерлер 18 ғасырдың ортасынан бастап контрабандаға кеңінен қолданылды; олардың жылдам корпустары мен қуатты жабдықтары қызметтегі кез келген баж салынатын кемеден озатынуға мүмкіндік берді. Француздық үш мачталы лугерлер жекешелікпен және жалпы саудамен де айналысты. 1840 жылдан бастап контрабанда азайғаннан кейін, британдық үш мачталы лугерлердің бас мачтасы көбінесе алынып тасталды, ал үлкен желкендер алдыңғы және корма мачталарына орнатылды. Бұл балық аулау торларын пайдалануға қолайлы кеңірек орын берді.
Sailing performance with a standing lug relies on the right amount of luff tension. An essential component of this rig is the tack tackle, a purchase with which luff tension is adjusted for various points of sail. The balanced (or balance) lug has a boom that projects in front of the mast roughly the same distance as the yard. This is generally used in dinghies. The sail is left on the same side of the mast regardless of the wind direction. A downhaul is set up from the boom to a point close to the heel of the mast and its adjustment is critical to getting this sort of sail to set correctly. Luggers were used extensively for smuggling from the middle of the 18th century onwards; their fast hulls and powerful rigs regularly allowed them to outpace any Revenue vessel in service. The French three masted luggers also served as privateers and in general trade. As smuggling declined from about 1840, the mainmast of British three masted luggers tended to be discarded, with larger sails being set on the fore and mizzen. This gave more clear space in which to work fishing nets.