Кіріспе

Американдық судья Мешех Уир (16 маусым 1713 – 14 қаңтар 1786) – американдық фермер, заңгер және мемлекет қайраткері, Нью-Гэмпшир штатының Сибрук және Хэмптон Фолс қалаларынан шыққан. Ол Нью-Гэмпширдің тұңғыш президенті болды. 1784 жылға дейін губернатор лауазымы "Нью-Гэмпширдің президенті" деп аталатын. Ол сондай-ақ "Нью-Гэмпширдің әкесі" деп те аталады. Нью-Гэмпшир провинциясының алғашқы президенті Джон Катт болды.

Отбасылық өмір

Мешех Диакон Натаниел Уир мен оның екінші әйелі Мэри Уэйттің ұлы ретінде Нью-Гэмпшир штатының сол кездегі Үшінші ауданында дүниеге келді. Үйдің орны қазір Сибрук қаласында, бірақ нақты үй 1900 жылдардың басында өртенді. Уир 1713 жылғы 21 маусымда қазіргі Хэмптон-Фолс қаласында крещениеден өтті. Ол 14 баланың ең кішісі болды. Оның бауырлары (крещение күні бойынша ретімен) Элизабет, Абигейл, Мехитабель, Сусанна және Натан еді. 1735 жылы Гарвард колледжін бітірді. Ол бастапқыда Конгрегациялық миссионер болып жұмыс істеуді жоспарлаған, бірақ 1738 жылы Элизабет Шоуға үйленгеннен кейін бұл жоспарлары өзгерді. Әйелімен бірге сатып алған жерді жақсартуды ниеттенген, бірақ әйелінің қайтысы осы жоспарды тоқтатты. 1746 жылы Мехитабель Уэйнрайтқа қайта үйленді. Осы кезеңде ол заңды оқуға кірісті, әкесі мен атасы қалдырған кітаптармен бастады, олар провинциялық сотта бұрынғы төрешілер болған. Уир тұрған үй 1737 жылы Самуэль Шоу салған, қазір ол Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Кейіннен бұл жерге Джордж Вашингтон, Лафайет графы және Джеймс Монро келді. Уир қайтыс болғаннан кейін көп жыл өткен соң үйдің артқы жартысы өртенді, ал алдыңғы жартысы сақталды. Ол әлі де Хэмптон-Фолста, Уирдің құрметіне аталған саябақтың жанында және қалалық Линкольн Акерман мектебінің қарсысында тұр.

Саяси өмір

Уирдің саяси мансабы 1739 жылы қалалық төреші болғаннан бастау алды. Келесі 35 жыл бойы ол түрлі саяси лауазымдарда қызмет етті, оның ішінде қалалық кеңес мүшесі және Хэмптон-Фоллстың Ассамблеядағы өкілі болды. Ол үш рет Өкілдер палатасының спикері және сегіз жыл бойы оның хатшысы қызметін атқарды. 1754 жылы Олбэни конгресінде Нью-Гэмпширдің делегаты болды. 1772 жылдың қыркүйегінде Уир, Колониялардағы британдық билікке қарсы алғашқы қарсылық актісі болған «Қарағай төңкерісі» (Pine Tree Riot) ісіне қатысқандардың сотында төрт судьяның бірі болды. Сотталушылар кінәлі деп танылғанмен (патшалыққа тиесілі ақ қарағайды жинауға қарсы заңдарды орындаған шерифке шабуыл жасағаны үшін), сот белгілеген шағын айыптар басқа да осындай әрекеттерге, соның ішінде Бостон шай партиясына да демеу бергені саналды. 1776 жылдың 5 қаңтарында Нью-Гэмпшир ресми конституцияны қабылдаған алғашқы американдық штат атанды. Уир осы құжатты әзірлеуге белсенді қатысты, ол келесі сегіз жыл бойы немесе 1784 жылы екінші, тұрақтырақ конституция қабылдалғанға дейін үкіметтің негізгі құралы болды. Бұл конституция бойынша атқарушы билік құрылмады, ал заң шығарушы билік жоғары тұрды. Іс жүзінде атқарушы билік сегіз немесе он заң шығарушы басшыдан тұратын Қауіпсіздік комитетіне жүктелді. Бұл комитет заң шығарушы орган отырыста болмаған кезде үкімет атынан әрекет етуге толық құқылы болды. Біраз уақыттан кейін Уир Қауіпсіздік комитетінің төрағасы болып сайланды және Революция бойы осы қызметте болды. Нью-Гэмпширдің алғашқы «Губернаторы» болғаннан басқа, Уир 1776 жылдан 1782 жылға дейін штаттың жоғарғы сотының – «Жоғарғы сот төрелігінің» бас судьясы болды. Ол сондай-ақ заң шығарушы органның жоғарғы палатасының бөлігі болған Кеңестің төрағасы қызметін де атқарды. Ол Америка революциясы кезінде осы лауазымды сақтап қалды. 1782 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Уир төрағалық еткен Қауіпсіздік комитеті өте қызықты мемлекеттік институт болды. Ол мемлекеттік деңгейде де, жергілікті деңгейде де (ауылдық қауіпсіздік комитеттерінің желісі арқылы) жұмыс істеді және заң шығарушы орган отырыста болмаған кезде дербес заңға ие болды. Оның міндеттеріне штат ішіндегі әскери істерді бақылау және үйлестіру, жалдамалы әскерлерді жинау және жабдықтау, штаттық милицияны реттеу, соғыс тұтқындарын күзету, Портсмут портына кемелердің кіруін және шығуын бақылау, каперлер мен алынған олжаларды реттеу, лоялистерді қадағалау, сауда мен ақша айналымын реттеу (жалған ақша жасаудың алдын алуды қоса алғанда) және бағаларды бақылау кірді.

Ескерткіштер

Нью-Гэмпшир штатының Уир қаласы (бұрын Хейл қаласы немесе Роби қаласы деп аталған) 1764 жылы қаланың алғашқы кеңсе хатшысы қызметін атқарғаны үшін оның құрметіне қайта аталды. Хэмптон-Фолс қаласында, оның үйінің тікелей жанында 2000 жылдардың басында салынған саябақ оның есімімен аталады. Уирдің қабірі жол бойындағы шағын зиратта, шамамен сегізден бір мильдей қашықтықта орналасқан.