Кіріспе

Дивертименто /d/,/v/ɜːr/t/,/'m/ɛ/n/oʊ/ (divertiˈmento; итальян тілінен divertire – "көңіл көтеру") – музыкалық жанр, оның көптеген үлгілері 18-шы ғасырға жатады. Дивертиментоның мінезі көбінесе жеңіл және көңілді (әдетте әлеуметтік шараларда орындалғандықтан) болады және әдетте шағын ансамбль үшін жазылады. Бұл термин солист немесе камералық ансамбль үшін жасалған түрлі-түрлі зайырлы (діни емес) аспаптық туындыларды сипаттау үшін қолданылады. Көбінесе бұл музыкалық ойын-сауық түрі, бірақ оны басқа, маңыздырақ жанрға да қатыстыруға болады. 1780 жылдан кейін бұл термин көбінесе ресми емес немесе жеңіл туындыларды білдіреді.

Жанр

Жеке жанр ретінде, оның нақты бір түрі жоқ сияқты, бірақ 18 ғасырдың екінші жартысындағы дивертименттердің көпшілігі би сюитасының үлгісіне (театрлық дивертименттің "балет" түрінен туындаған) немесе сол ғасырдың басқа камералық музыка жанрларының пішінін алады (тағылымды аспаптық театрлық дивертименттің жалғасы ретінде). Дивертиментке ұқсас музыканы сипаттайтын көптеген басқа терминдер де бар, олардың ішінде серенада, кассация, нотурно, Nachtmusik; шамамен 1780 жылдан кейін дивертимент осы жеңіл, "кешкі ас кезінде" және көбінесе ашық ауада орындалатын музыканы білдіретін ең көп қолданылатын термин болды. Дивертименттер бірден тоғызға дейін бөлімдерден тұрады, тіпті он үш бөлімнен тұратын мысал да бар. "Дивертимент" атауын алғаш рет қолданған басылым 1681 жылы Венецияда Карло Гроссидің "Il divertimento de' grandi: musiche da camera, ò per servizio di tavola" еңбегі болды, ал дивертименттің "дастарқанға арналған музыка" ретіндегі мағынасы кейінгі дәуірлерде де сақталды, себебі бұл жеңіл музыка көбінесе банкеттер мен басқа да қоғамдық шараларды сүйемелдеу үшін пайдаланылды.

Мысалдар

Вольфганг Амадей Моцарт әр түрлі дивертименділер жазғанымен белгілі, кейде тіпті кішкентай симфония (немесе, дәлірек айтқанда: симфония) түрінде, мысалы, K. 136, K. 137 және K. 138 Зальцбург симфониялары. Одан да ерекшесі – оның алты бөлімнен тұратын скрипкалық триосы, Ми-бемоль тонындағы Дивертименто, K. 563, ол скрипкалық квартеттері мен квинтеттерімен бірдей деңгейдегі маңызды туынды. Дивертимендердің басқа авторларына Леопольд Моцарт, Карл Штамиц, Йозеф Гайдн және Луиджи Боккерини кіреді. Игорь Стравинский Чайковскийдің музыкасына негіделген балетінен дивертименто жасады, ал Хоакин Родриго 1982 жылғы виолончель концертін "Concierto como un divertimento" ("Дивертименто тәрізді концерт") деп атады. Роберт Давин флейта, кларнет, фагот және аккордеон үшін камералық музыка ансамбліне арналған Дивертименто да жазды.