Кіріспе

Ресейлік ғарышкер (1960 жылы туған)

Михаил Владиславович Тюрин (Михаил Владиславович Тюрин; 2 наурыз 1960 жылы туған) – Халықаралық ғарыш станциясына бірнеше миссияға ұшқан және карьерасы барысында төрт рет ашық ғарышқа шыққан бұрынғы ресейлік ғарышкер. Ғарышкерлік қызметі үшін ол Ресей Федерациясының Батыры атағымен марапатталды.

Жеке деректер

Михаил Тюрин Мәскеудің сыртындағы Королев деген шағын қалада тұрады. Ол 1960 жылдың 2 наурызында Ресейдің (сол кездегі КСРО-ның бір бөлігі) Коломна қаласында (Мәскеуден шамамен 96 шақырым қашықтықта) дүниеге келді, оның ата-анасы әлі де сол жерде тұрады. Ол Татьяна Анатольевна Тюринаға үйленген. Олардың 1982 жылы туған Александра деген қызы бар. Бос уақытында ол желкенмен жүзуді ұнатады.

Білім

1984 жылы Мәскеу авиация институтын инженер мамандығы бойынша бітірді, механикалық ұшуға қатысты математикалық модельдер жасауға маманданған. Қазіргі уақытта ол өзінің ғылыми зерттеу саласында аспирантурада оқуын жалғастыруда.

Тәжірибе

Авиация институтын бітіргеннен кейін ол "Энергия" корпорациясында инженер болып жұмыс істей бастады. Оның жұмысының негізгі пәндері динамика, баллистика және бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу болды. Оның жеке ғылыми зерттеулері ғарышкерлерді ғарыш кемесінің қозғалысын қолмен басқаруға дайындаудың психологиялық жақтарымен байланысты.

Марапаттар

Тюрин Ресей Федерациясының Батыры медалімен марапатталды.

Ғарышкер мансабы

1994 жылы ол космонавттарды дайындауға іріктеліп алынды, ал 1998 жылы 3-ші экспедиция экипажының ұшу инженері болып дайындалуға кірісті. Ол сондай-ақ бірінші МКС миссиясының қосалқы экипаж мүшесі болды.

3-ші экспедиция

Тюрин Халықаралық ғарыш станциясында 3-ші экспедиция экипажының құрамында өмір сүрді және жұмыс істеді. Тюрин мен тағы алты экипаж мүшесін тасымалдаған "STS-105" миссиясы 2001 жылдың 10 тамызында Кеннеди ғарыш орталығынан (КҒО) ғарышқа ұшып кетті. Шаттл 12 тамызда 18:41 UTC уақыты бойынша ХҒС-ке қосылды. Тюрин станцияда 1-ші ұшу инженері ретінде шамамен 4 ай бойы жұмыс істеді. Ұзақ мерзімді миссия барысында 3-ші экспедиция экипажы 2001 жылғы Леонидтар метеорлық ағынының ерекше көрінісін көрді. Экспедиция 3 экипажының мүшелері – НАСА астронавты Фрэнк Кулбертсон, Тюрин және космонавт Владимир Дежуров, "Space Shuttle Endeavour" бортында Жерге оралды. "STS-108" миссиясы 4-ші экспедиция экипажын ХҒС-қа жеткізіп, 2001 жылдың 17 желтоқсанында КҒО-ға қонды.

14-ші экспедиция

Тюрин NASA астронавты Майкл Лопес Алегриамен және ғарышқа қатысушы Ануше Ансаримен бірге 2006 жылдың 18 қыркүйегінде сағат 04:08 UTC Байқоңыр ғарыш айлағынан "Союз TMA 9" ғарыш кемесімен Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) ұшып кетті. Ғарыш кемесі екі күндік автономды ұшудан кейін 20 қыркүйекте 05:21 UTC-де ISS-ке докталды. Тюрин "Союз" командирі болды, ал ISS-ке докталғаннан кейін олар стансадағы экипажбен алмасып, 14-ші экспедициялық экипаж болды. Тюрин Халықаралық ғарыш станциясында 215 күн ұшу инженері ретінде жұмыс істеді. Тюрин, Лопес Алегриа және ғарышқа қатысушы Чарльз Симонийді тасымалдаған "Союз ТМА 9" капсуласы 2007 жылдың 21 сәуірінде 12:30 UTC-де Қазақстанның Қарағанды қаласының оңтүстік-батысына қонды.

38/39 экспедициясы

Тюрин 2013 жылдың 7 қарашасында МКС-ке (Халықаралық ғарыш станциясына) қонған "Союз ТМА 11М" ұшағының командирі болды. Тюрин, американдық астронавт Рик Мастраккио және жапондық астронавт Коичи Вакатаны тасымалдайтын "Союз FG" зымыраны Байқоңыр ғарыш айлағынан Гринвич уақыты бойынша 04:14-те ұшып, алты сағаттан кейін МКС-ке (Халықаралық ғарыш станциясына) қосылды. "Союз ТМА 11М" экипажы 2014 жылғы Сочи Олимпиадасының шырағын алып барды. МКС-те болғаннан кейін Тюрин, Мастраккио және Ваката Федор Юрчихин, Карен Ньберг, Лука Пармитано, Олег Котов, Сергей Рязанский, Майкл Хопкинспен кездесті. Бұл 2009 жылдың қазан айынан бері алғаш рет станцияда тоғыз адам бірге қызмет етті, орбиталық станцияға ғарыш кемесі қосылмаған күйде. Ғарыш станциясында болған кезінде Тюрин жүрек-қан тамырлары және неврологиялық жүйелерді зерттеуге қатысты, бұл адам организмінің гравитацияның болмауына қалай бейімделетінін түсінуге бағытталған еді. Тюрин 188 күн ғарышта болғаннан кейін 2014 жылдың 14 мамырында Жерге оралды. Тюринды алып келген "Союз" экипажы Қазақстанның Жезқазған қаласының оңтүстік-шығысына UTC бойынша 01:57-де қонды.

Ғарышқа шығу

2010 жылдың маусымына дейін Тюрин төрт рет ғарышқа ұшып, төрт ғарыш серуеніне қатысты. Тюриннің төрт ғарыш серуеніне жұмсаған уақыты 17 сағат 14 минутты құрайды. Тюрин өзінің алғашқы үш ғарыш серуенін ХҒС-ке жасаған Экспедиция-3 миссиясы барысында орындады. 2001 жылдың 8 қазанында Тюрин мен Дежуров ресейлік ғарышкерлердің жүзінші ғарыш серуеніне қатысу үшін ХҒС-тен сыртқа шықты. Серуеннің басты мақсаты – Пирс док-модулін жабдықтау және осы жаңадан келген модуль мен Звезда модулі арасында қосылыстар жасау болды. Ғарышкерлер екі станция бөлімі арасында радиобайланыс жасауға мүмкіндік беретін кабель орнатты. Олар сондай-ақ жаңа модульге қол тіреулер мен сыртқы баспалдақ орнатты, ол ғарышкерлерге Пирс шлюзінен шығуға көмектеседі. Тюрин мен Дежуров станцияға «Стрела» жүк кранын орнатты. Серуен 4 сағат 58 минутқа созылып, 19:21 UTC-де аяқталды. 2001 жылдың 15 қазанында Тюрин өзінің екінші ғарыш серуенін жасады. «Орлан» скафандрлерін киіп, Тюрин мен Дежуров 13:20 UTC-де Пирс шлюзінен сыртқа шықты. Дежуров пен Тюрин кескіш құралды пайдаланып, «Прогресс» жүк кемесінің ХҒС-ке толыққанды қосылуына кедергі келтірген резеңке тығынды алып тастады. Екі ғарышкер бұрынғы жүк кемесінен қалған резеңкеленген тығын мен доктандыру интерфейсінің суретін де түсірді. Серуен 2 сағат 46 минутқа созылды. 2006 жылдың 22 қарашасында Тюрин өзінің төртінші ғарыш серуенін 23:17 UTC-де бастады. Серуен Тюриннің скафандрында салқындату жүйесінде туындаған мәселе салдарынан жоспарланған 20:00 UTC уақытынан кейінге қалдырылды. Тюрин скафандрден шығып, бүгілген шлангты түзетті. Серуен барысында Тюрин Пирс шлюзінің сыртынан гольф добын соқты. Бұл «экспериментті» Торонтодағы «Element 21» коммерциялық компаниясы демеледі, ол скандийден жасалған гольф таяқшаларын шығарады. Добтың салмағы бар болғаны 3 грамм, ал стандартты гольф добының салмағы 48 грамм. Осы салмақта, кездейсоқ соққан жағдайда станция компоненттеріне зақым келтіруі екіталай болды. Екі ғарышкердің келесі міндеті – 2006 жылдың 26 қазанында докталған «Прогресс М-58» ғарыш кемесіндегі «Курс» антеннасын тексеру болды. Тюрин мен Лопес Алегрия Звезда модулінің арт жағына барып, антеннаның суретін түсірді. Антенна әлі толықтай созылғандықтан, Тюрин бұранданы бұрап, антеннаны қайтаруға тырысты. Ресейлік ұшуды басқару орталығы да моторды іске қосып, оны кері қайтаруға тырысты. Екеуі де сәттілікке жете алмады және тапсырма тоқтатылды. Содан кейін олар пилотсыз еуропалық жүк тасымалдаушысы – Автоматтандырылған Трансферлік Көлікті станциямен байланыстыруға арналған WAL антеннасын орнын ауыстырды. Екі ғарышкер сондай-ақ Жердің төменгі орбитасындағы зарядталған және бейтарап бөлшектерді сипаттайтын BTN нейтрондық экспериментін орнатты. 23 қарашада сағат 04:55-те Тюрин мен Лопес Алегрия Пирс шлюзіне оралғанға дейін BTN-нен екі жылулық қақпақ тасталды. Серуен 5 сағат 38 минутқа созылды.