Кіріспе

Италиялық ғарышкер (1964 жылы туған)

Бригадир Роберто Виттори, OMRI (15 қазан 1964 жылы Витербода туған) – Италия Әуе күштерінің офицері және ЕКА ғарышкері. 1989 жылы Италия Аэронавтика академиясын бітіргеннен кейін Виттори Италия Әуе күштерінде қызмет етті. Одан кейін ол АҚШ-та сынақ ұшқышы болып оқыды. 1998 жылы Виттори ЕКА-ның Еуропалық астронавттар корпусына қабылданып, қатысты. Осыдан бері ол үш ғарыш сапарына қатысты: ХҒС-қа «Союз ТМ 34/33» және «Союз ТМА 6/5» такси рейстері, сондай-ақ 2011 жылы американдық ғарыш шаттлы бағдарламасының соңғы миссиясы болған STS 134 миссиясы. Ол шаттлмен ұшқан соңғы американдық емес адам.

Мансап

Виттори 1989 жылы Италия Әуе күштері академиясын бітіріп, АҚШ-та оқыды. Италия Әуе күштерінде "Торнадо" ұшағын ұшқаннан кейін, ол 1995 жылы Мэриленд штатының Патуксент Ривердегі АҚШ Теңіз сынақ пилоттары мектебін бітірді, онда ол тобының үздігі атанды. Виттори EF2000 жаңа еуропалық ұшағын әзірлеу бойынша жоба пилоты ретінде Италияның сынақ орталығында қызмет етті. 1991 жылдан 1994 жылға дейін Виттори Италияның Пьяченца қаласында 155-ші топ, 50-ші эскадрильяда Tornado GR1 ұшағын ұшқан. Осы кезеңде ол күндізгі/түнгі жағдайда ауада жанармай құюға және формация жетекшісі болуға қабілетті екенін дәлелдеді. Ол 40-тан астам түрлі ұшақта 1700 сағаттан астам ұшқан, соның ішінде F 104, F 18, AMX, M 2000, G 222 және P 180 ұшақтары бар. 1998 жылдың тамызында Еуропалық астронавттар корпусына қабылдану үшін ЕҚА-ның іріктеуінен өткеннен кейін, ол Техас штатының Хьюстон қаласындағы Джонсон ғарыш орталығына келді. Оқу және бағалау кезеңінен кейін Виттори NASA астронавттар кеңсесіндегі түрлі техникалық міндеттерді орындады.

Союз ТМ-34

2002 жылдың 25 сәуірінен 5 мамырына дейін Виттори Ресейдің Росавиакосмос, Италияның Ғарыш агенттігі (ASI) және Еуропалық ғарыш агенттігі (ЕКА) арасындағы келісім бойынша Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) "Союз TM-34" такси рейсіне қатысты. ХҒС-да болған кезінде ол төрт еуропалық ғылыми экспериментті қадағалаған тұрақты экипажбен бірге жұмыс істеді. Миссия сәтті түрде станцияға жаңа "өмір сақтайтын кемені" жеткізді, оны экипаж бортындағы төтенше жағдайларда пайдалануға болады. Виттори "Союз TM-33" көлігімен Жерге оралды.

Союз ТМА-6

2005 жылдың 15 сәуірінде Виттори Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) екінші рейс жасап, 24 сәуірде «Союз ТМА 5» капсуласында Жерге оралды. Ол ХҒС-ке екі рет барған алғашқы еуропалық астронавт атанды және ғарышкерлердің жоғарғы аяқ-қолдарының шаршауын, сондай-ақ ғарышта қолданылуы мүмкін шөптесін өсімдіктердің тұқымдарын өсіру бойынша тәжірибелер жүргізді. Астронавт өзімен бірге суретші Джордж Пузенковтың «Жалғыз Мона Лиза» (1:1) атты суретін алып, оны Халықаралық ғарыш станциясында суретке түсірді. Бұл – Пузенковтың «Мона Лиза саяхаттары» жобасының соңғы жалғасы, оны жүзеге асыру қиындықтарға толы болды. Ресми органдар идеяны теориялық тұрғыдан жақсы деп тапқанмен, жобаның іске аспауына қатысты жаңа себептерді үнемі келтіріп отырды. Тек Джордж Пузенков Ресейдегі Италияның сол кездегі елшісі Джанфранко Факко Бонеттиге хат жазғаннан кейін ғана идеяны жүзеге асыру мүмкіндігі туды. Леонардо да Винчи өмірінде де маңызды болған ғылым мен өнер арасындағы байланыс осы саяхат арқылы «жанға сіңді». Бұл шара үшін Пузенковтың суреті жақтауынан алынып, оралып жіберілді. 2005 жылдың 25 сәуірінде Виттори суретті өзімен бірге Жерге қайтарды.

STS-134

Виттори 2011 жылы НАСА-ның STS 134 ғарыш миссиясының миссия маманы болды. Шаттлда ұшқан соңғы АҚШ-тан басқа ғарышкер ол.

Жеке өмір

Витторидің 3 ұлы бар. 2015 жылы Вашингтон қаласында тұрғанда Виттори Рейган ұлттық әуежайынан DC-нің 3-ауданы үстінен өтетін ұшу жолдарын басқа бағыттарға өзгертуге дерлік жеке күш салды. WAMU хабарлағандай, 2015 жылы әуежайлар басқармасына Рейган ұлттық әуежайына қатысты келіп түскен 8 760 шағымның 6 852-сі Вашингтон қаласының Фоксхолл ауданындағы (Витториге тиесілі) бір үйден болған.