Заң ғылымында эскіру – ұзақ мерзімді қолданылбау салдарынан заңдардың күшін жоюы. Ескірген заңдарды жоюдың құқықтық жолы. Құқықтық принциптерді біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құқықтық ұғым
Legal concept
Заңда, desuetude (/dɪˈsjuːɪtjuːd/, /’dɛswɪtjuːd/; ) – заңдардың, осыған ұқсас заңнамалардың немесе құқықтық принциптердің ұзақ мерзім бойы қолданылмауы немесе уақыт өтуі салдарынан күшін жоюына себеп болатын құқықтық ілім. Бұл заңдар ескірген кезде жойылмайтын жағдайларда пайда болады. Заңдық тұрғыдан, егер заң ұзақ уақыт бойы қолданылмаса, ол жарамсыз болып саналады, яғни соттар оның бұзушыларын жазалауға көнбейді. Конституцияға немесе құқықтар хартасына (Канадада 1982 жылдан бері) немесе заңға сәйкес қабылданған ережелер мен басқа да өкілеттік/бағынысты заңнамаға (Австралияда 1990 жылдардың басынан бері) мерзімділік шарттарын енгізу саясаты осы jus commune ілімінің заңдық түсіндірмесі ретінде қарастырылуы мүмкін.
In law, desuetude (/d//ɪ/'/sj//uː//ɪ//tj//uː//d//, /'/d//ɛ//s//w//ɪ// /; , ) is a doctrine that causes statutes, similar legislation, or legal principles to lapse and become unenforceable by a long habit of non enforcement or lapse of time. It is what happens to laws that are not repealed when they become obsolete. It is the legal doctrine that long and continued non use of a law renders it invalid, at least in the sense that courts will no longer tolerate punishing its transgressors. The policy of inserting sunset clauses into a constitution or charter of rights (as in Canada since 1982) or into regulations and other delegated/subordinate legislation made under an act (as in Australia since the early 1990s) can be regarded as a statutory codification of this jus commune doctrine.
Англия құқығы
Дезуитуд туралы ілім жалпы құқық жүйесінде әлсіреген. Бұл ілім орта ғасырлардан бастап құлдырады, сол кезде тіркелген заң жобасының қағидасы бар деген қарсы пікір кеңінен таралды: корольдің келісімі анық немесе орнықты заңды жою үшін қажет болды; оның екінші тармағы да осыған ұқсас, кейінгі актілер мен басқа да заңнамалар қайшылық туған жағдайда басымдыққа ие. 1689 жылғы Құқықтар туралы конституциялық Билль парламенттің атқарушы билікке және оған тікелей қайшы келетін сот шешімдеріне жоғарылығын нақтылады. 1818 жылы Англия Корольдік соты «Ашфорд Торнтонға қарсы» ісінде сотталушыға ортақ құқық бойынша қолжетімді болған жағдайда, сот айқасының мүмкіндігі сақталғанын анықтады. Парламент мұндай өлім салған айқастың заңсыз екенін дереу қабылдады; бұл мәселенің жақтаушылары мен сарапшылары моральды, соның ішінде қоғамдық мүдделерді қорғауды атап өтті. Сол сияқты, тұрғын үй мүлігіне қатысты заң және мүліктің иеленуі туралы заң, заңнамалық реформалар арқылы күшті өзгерістер енгізілгенге дейін, соттың наразылығына қарамастан, көп өзгермеді.
The doctrine of desuetude has been diluted in the common law tradition. The doctrine went into decline from the Middle Ages, when the counter notion became prevalent that enrolled bill rule existed: the king's assent was required to nullify a clear or settled law; its second limb is similar, stating later Acts and other legislation are to be preferred when conflicting. The non preparatory, constitutional Bill of Rights 1689 clarified the fact of Parliamentary supremacy over the executive and any directly conflicting case law. In 1818, the English court of King's Bench held in the case of Ashford v Thornton that trial by combat remained available at a defendant's option in a case where it was available under the common law. Parliament hastily enacted that such mortal combat was illegal; promotors and commentators cited morality including promoting the public good. Similarly the law of residential property distress and of attainder of estates had been little weakened despite widespread judicial displeasure before substantial, required reform via legislation.
Шотландия құқығы
Бұл ілім Шотландияда, азаматтық құқық дәстүріне жататын елде бар, онда ол заңды жоюдың сирек түрі ретінде қолданылуы мүмкін. Шотландияда қолданылмауы – ескіргенімен бірдей емес. Қолданылмай қалуға заңның орындалуын қарама-қайшы ететін басқа да анықталатын шаралар ілесуі керек: осылайша ұзақ уақыт өткен соң, кері әдет пайда болғандай көрінуі; және заңға қайшы келетін кері практиканың қалыптасуы. Шотландиядағы қолданылуына қатысты лорд Маккей «Браун Эдинбург магистраттарына қарсы» ісінде былай деді:
The doctrine exists in Scotland, being of the civil law tradition, where it can operate as a rare form of repeal. In Scotland, non use is not the same as desuetude. Disuse must be accompanied by other identifiable provisions that would make the enforcement of the statute inconsistent: neglect over such a period of time that it would appear that a contrary custom had developed; and that a contrary practice had developed which is inconsistent with the law. Regarding the Scottish application, Lord McKay stated in Brown vs. Magistrates of Edinburgh: