Кіріспе

Латвиялық раввин Элияху Элиэзер Десслер (1892 – 31 желтоқсан 1953) – 20 ғасырдың православие раввині, Талмудты зерттеуші ғалым және еврей философы. Ол Израильдегі Поневеж иешивасының рухани кеңесшісі ("машгиах рухани") ретінде және оның шәкірттері оның өлімінен кейін жариялаған еңбектерінің жинақтары арқылы ең жақсы танымал.

Литва

Елияху Десслер өмір бойы Елияху Лейзер немесе Элия Лейзер деп белгілі болды, 1892 жылы (5652) Гомель қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Реувен Дов Десслер (1906 жылы) оны Келм ешивасының ең жас студенттерінің бірі етіп, сол кезде негізін қалаушының күйеу баласы раввин Цви Хирш Брауде басқарған оқу орнына жіберді. Рабби Десслер кейін Келм иешивасындағы оқу мен өзін-өзі жетілдіру туралы жылы лебіздер айтты. Бұл ешива ерекшелігімен көзге түсті, себебі шәкірттері діни біліммен қатар, дүниелік білім де алып, раввиндік лауазымдарға тағайындалмай, өздерінің күнкөрісін табуға мүмкіндік алды. Келмде Елияху жақсы оқыды және ағасы, раввин Хаим Озер Гродзинскийден семиха (рабиндік құқық) алды. Раввин Гродзинский 1939 жылы қайтыс болғанға дейін православиелік литвалық яһудилердің рухани жетекшісі болды және бұл құқықты сирек берді. 1920 жылы Рабби Десслер Келмнің "Альтер" атағымен белгілі болған әйелі Блумаға үйленді. Ол әкесімен бірге бизнеспен айналысты, бірақ Вильнядағы раввиндік судья лауазымын қабылдаудан бас тартты. 1928 жылы өгей анасы қайтыс болғаннан кейін Десслер әкесімен бірге Лондонға емделуге барып, Ұлыбританияда қалуға шешім қабылдады. Оның әйелі мен балалары уақытша елде қалды.

Лондон

Лондонда Десслер рабби қызметін атқарды, бастапқыда Ист-Эндте, кейін Солтүстік-Шығыс Лондонның Дальстон ауданында. 1931 жылы оның отбасы да оған қосылды. Дальстонда ол бірнеше жас адамдарға жеке сабақтар берді және біраз уақыт бойы бай Сэсон отбасының балаларын жеке оқытты. Осы кезеңдегі оқушысы Арье Кармелл, Десслер қайтыс болғаннан кейін оның идеяларын кеңінен таратушылардың біріне айналды. Оның ұлы 1930-шы жылдардың басында Келм ешивасында білім алу үшін Лондонды тастап кетті. Соғыс жылдары олар алыс Шығысқа қашып, соңында АҚШ-та қоныстанды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін бірнеше ай бұрын оның әйелі қызымен бірге Литваға туыстарына бару үшін кетті. Соғыс оларды бөліп жіберді, ал әйелдер соғысты көбінесе Австралияда өткізді.

Гейтсхед

1940 жылдардың басында Десслер жаңа құрылған Гейтсхед коллелінің жетекшілігін өз мойнына алды. Бұл институт үйленген ерлер үшін діни білім оқу орны болған және ол кезде Батыс Еуропада жаңалық еді. Артынша ол коллельді басқарып, қаржыландыру мәселелерін шешті, сонымен қатар жас адамдардың шағын топтарына жеке сабақтар берді.

Поневеж

1940 жылдардың соңында Израильдің Бней Берак қаласындағы Поневеж ешивасының басшылығы Десслерді рухани кеңесші (машгиах рухани) және этикалық мәселелер бойынша лектор болуға көндірді. Ол Израильге қоныс аударып, тағы да шағын топ студенттерді жинады. Оның шәкірттерінің бірі Хаим Фридландер кейін Поневеж машгиахы қызметін одан кейін атқарды.

Өлім

Раввин Деслер 1953 жылдың 31 желтоқсанында (иврит күнтізбесі бойынша 25 Тевет 5714 жыл) күтпеген жерден қайтыс болды, себебі жүректің ишемиялық ауруы болған болуы мүмкін. Өлімінен бұрынғы айларда ол шеткі қан тамырлары ауруынан қиналған.

Әсерлер

Рабби Десслерге қай мұғалімнің ең көп әсер еткенін анықтау қиын болса да, ол 20-ғасырдың басындағы ешива әлемінің өсіп-жетілген баласы екені көрінеді, сол кезде этикалық Мусар қозғалысы зор ықпал еткен, бірақ одан бөлек Кабала, хасидтік иудаизм және еврей философиясының еңбектерін де жақсы меңгерген. Оның еврей философиясының негіздерін түсіндіру әдісі Махаралдың (Прага раввині Лоеб, 16 ғасыр) қағидаларына адал болуын көрсетеді. Ол Братслав раввині Нахманның үйретулерінен шабыттанды.