Кіріспе

Маршалл аралдарына б.з.д. 2-мыңжылдықта австронезиялық қоныс жайлаушылар келді, бірақ сол кезеңге қатысты тарихи немесе ауызша деректер жоқ. Уақыт өте келе маршалл аралдарының халқы дәстүрлі таяқша карталарды пайдаланып, уалап каноэсімен ұзақ теңіз сапарларын жасауды үйренді.

Тарихқа дейінгі дәуір

Лингвистикалық және антропологиялық зерттеулер Маршалл аралдарының алғашқы австронезиялық қоныстанушылары Соломон аралдарынан келгенін көрсетті. Бикини атолындағы жер пештерінің, тіреулердің және қоқыс шұңқырларының радиокөміртекпен мерзімделуі атоллдың 1200 жылдан кем дегенде 1300 жылға дейін үздіксіз қоныстанғандығын көрсетеді, бірақ сынамалар қауіпсіз стратиграфиялық контексте жиналмаған болуы мүмкін, ал ескі ағаш сынамалары нәтижелерге әсер еткен болуы мүмкін. Басқа атоллдардағы археологиялық қазбалар адамның біздің заманымыздың 1-ші ғасырына дейінгі қоныстануының дәлелдерін тапты, ал Кваджалейнде – 140 жылдан біздің заманымыздың 255 жылына дейін. 1859 жылы Hoffschlaeger & Stapenhorst неміс фирмасы Эбон атолында сауда бекетін құру үшін екі саудагерді жіберді. 1861 жылы олар аралда кокос майын өндіретін зауыт салды. 1863 жылы фирма ауыр қаржылық қиындықтарға тап болып, Маршалл аралдарынан шығып кетті, себебі оның кемелерінің бірі Эбоннан кете жатқанда суға батып қалды. Саудагерлердің бірі Георг Эдуард Адольф Капель 1864 жылы келген португалдық кит аулаушысы Антон Хосе Де Бруммен серіктес болып, аралда тәуелсіз сауда фирмасын құрды. Екеуі де жергілікті әйелдерге үйленіп, маршаллдықтармен де, миссионерлермен де жақын байланыс орнатты. Олардың Capelle & Co. фирмасы копраны Самуа мен Тонгада өндіруді бастаған және Тынық мұхитындағы копра саудасының үлкен бөлігіне ие болған Гамбургтегі Godeffroy & Son компаниясына сату туралы келісімге келді. Godeffroy копраны Еуропаға экспорттады, онда ол мал азығына және сабын мен шам жасауға қолданылатын кокос майына айналдырылды. Неміс фирмалары маршаллдық басшыларға батыс тауарларын алмастырып, маршаллдық қарапайым халық басшыларға сыйлық ретінде жинаған кокостарды алды. 1873 жылы Capelle & Co. өзінің штаб-пәтерін Жалуитке көшірді, ол қуатты ироидж және Кайбуке мұрагері болған Кабуаның туған жері еді. Godeffroy & Son да 1873 жылы бес аралда сауда бекеттерін ашты, бірақ сол жылы еуропалық қор нарығының құлдырауы фирманың қызметін қысқартты. Капель алғашқы жылдары копра нарығында үстемдік танытты, бірақ 1876 жылы Hernsheim & Co. және Жаңа Зеландия саудагері Томас Фаррелл Маршалл аралдарында копра саудасын бастады. 1878 жылы Hernsheim & Co. копра саудасындағы жетекші фирма ретінде қалыптасты. Capelle & Co. нарық үлесін жоғалтқан кезде, Капель мен Де Брум сатып алу бағасын және копраның қорын бақылау үшін Ликип атолын толығымен копра плантациясы ретінде сатып алды. Capelle & Co. сондай-ақ өзінің қызметін кеме жасау және импорттау саласына кеңейтті. Фаррелл 1877 жылы банкротқа ұшырады, ал оның активтерін Оклендтегі Хендерсон және Макфарлейн фирмасы сатып алды. Godeffroy & Son 1879 жылы банкрот болды, ал 1880 жылы оның Тынық мұхитындағы мүдделерін Гамбургтегі Оңтүстік теңіз аралдарының неміс сауда және плантациялық компаниясы (Deutsche Handels und Plantagen Gesellschaft Der Südee Inseln zu Hamburg), сондай-ақ DHPG деп те белгілі, сатып алды. Копраның әлемдік нарықтық бағасы 1882 жылы төмендеді; Капель & Co. Маршалл аралдарындағы жеті стансасын DHPG-ге сатты және копраны тек Hernsheim & Co-ға сату туралы келісім жасады. 1885 жылы неміс фирмалары DHPG және Hernsheim & Co. Маршалл аралдарындағы копра саудасының үштен екі бөлігін бақылады, ал қалғаны Оклендтегі Хендерсон & Макфарлейн, Сан-Францискодағы Кроуфорд & Co. және Гонолулудағы Тынық мұхиты кеме қатынасы компаниясы арасында бөлісті.

Қара құс аулау

1870 жылдары Маршалл аралдарының тұрғындары Тынық мұхитының басқа аймақтарындағы плантацияларда жұмыс істеуге күштеп салынды, бұл практика "қара құс аулау" деп белгілі болды. 1871 жылы "Евгений" және "Карл" кемелері Аилинглаплап және Мили атолдарындағы ер адамдарды ұрлап әкетті. 1872 жылы саудагер Уильям Генри "Булли" Хейс Милиде әйелдерді ұрлады, сонымен қатар бизнес өкілдерінің станцияларын қарақшылықпен тонады. Бірнеше "қара құс" кемелері Фиджиде сексуалдық құлдыққа сату үшін әйелдерді алу мақсатымен Солтүстік Маршалл аралдарында жүзіп өтті. Фиджи және Самоадағы Микронезиялық жұмысшылар арасындағы өлім-жітім көрсеткіші жоғары болды, ал үйлеріне оралғандардың саны аз болды. Британ үкіметі 1872 жылы Тынық мұхиты аралдарын қорғау туралы заңды қабылдағаннан кейін Маршалл аралдарындағы еңбек саудасы азайып, бірақ Джалуит Гилберт аралдарынан келген жұмысшыларды тасымалдау орталығы ретінде қызметін жалғастырды, ал кейбір маршаллдықтар 1882 жылға дейін Гавай плантацияларына жеткізілді.

Маршалл аралдары саясаты

1863 жылы оба эпидемиясы кезінде Иройлаплап Кайбуке қайтыс болғаннан кейін, оның екі жүрегі туыс Лойак пен Кабуа оңтүстік Ралик аралдарының бас басшысы лауазымына кімнің тағайындалуы керек екеніне байланысты дауласты. Лойак Эбон атоллының ироигі және үлкен туыс болғандықтан, дәстүр бойынша оның тағысы оған тиесінше, бірақ Джалуит атоллының ироигі Кабуа Кайбукедің жесіріне үйленді, осылайша ол үлкен туысының күйеуі және қамқоршысы болды. Екі басшы да өздерінің беделін сақтау үшін шетелдіктермен жақын қарым-қатынас орнатып, неміс копра саудагерлерімен серіктестік құрды. Бұл дау 12 жыл бойы бейбіт ағымда болды, бірақ 1876 жылдың қыркүйегінде жағдай зорлық-зомбылыққа ұласуға жақын болды. Екі басшы да Эбонда болғанда, копра саудагері Джеймс Лайл Янг Лойактың қолдаушыларының мылтықтарын ұстап, лагунаның арғы бетінде Кабуаның қолдаушыларына шабуыл жасауға дайындалып жатқанын көрді. Кабуа шайқасқа түсудің орнына Джалуитке қашып кетті. Келесі айларда Кабуа қайтып келіп, соғыс бастайды деген қауесет тарады. Лойак 1876 жылдың соңында Эбонда жиі әскери оқулар өткізді және қару-жарақ жинады, бірақ Кабуаның шабуылы болған жоқ. 1880 жылдың мамырында Лойактың қолдаушылары копра саудасынан пайда тапқан Кабуаға қарсы тұру үшін Джалуитке шабуыл жасады. 1878 жылғы неміс шарты бойынша Кабуа "Ралик аралдарының королі" деп танылды. Екі әскер де қарулы болды, бірақ шайқас болған жоқ және ешкім зардап шеккен жоқ. Лойактың қолдаушылары бірнеше күннен кейін Эбонға оралды, ал Кабуа Айлинглаплап атолындағы үйіне қашты, бірақ кейін Джалуитке қайтып келді. 1870-ші жылдардың соңы мен 1880-ші жылдары Маджуро және Арно атолдарында бәсекелес басшылар арасында қарулы қақтығыстар болды. Маджурода Ирой Джебрик пен Рими бірнеше жыл бойы бас басшылық үшін күресіп, кем дегенде 10 арал тұрғынын қаза таптырды. 1883 жылы өтіп бара жатқан британдық HMS Espiegle әскери кемесінің офицері Киприан Бридж олардың арасында бейбіт келісімге келуге көмектесті. 1884 жылы Бридж 1878 жылдан бері жалғасып келе жатқан Арнодағы Ирой Лекман мен Лидживирак арасындағы қақтығысты тоқтату бойынша келіссөздер жүргізді. Екі қақтығыс та копра өндірісіне кедері келтірді және ашаршылыққа әкелді, өйткені соғысқан тараптар қарсыластарының кокос пальмаларын және мүлікті жойды. Копра саудагерлері пайда табу үшін қару-жарақ пен оқ-дәрі сатуға мәжбүр болды.

Батыс саяси мүдделері

[[Файл:Ралик Инселн.svg|thumb|Ралик аралдарының туы 1878 жылғы 29 қарашада Германиямен келісімге қол қою мақсатымен жасалды. Ралик тізбегі тарихи тұрғыдан біртұтас саяси бірлік болған жоқ, ал туы Германия империясының туымен ұқсас түстерде жасалған. 1878 жылғы 26 қарашада неміс әскери кемесі SMS Ariadne Жалуитке жетіп, Ралик тізбегіндегі ирождермен келісім шарты бойынша келіссөздер бастады. Келіссөздердің екінші күні капитан Бартоломей фон Вернер өзінің әскерлеріне штыкпен шабуыл, жылдам ату көрсетілімі және артиллериядан оқсыз ату сияқты әскери демонстрация жасауға бұйрық берді, бұл оның пікірінше, "бұрын мұндай нәрсені көрмеген арал тұрғындарына еуропалықтардың күшін көрсетуге" арналған. 29 қарашада Вернер Кабуамен және Ралик тізбегіндегі басқа да бірнеше ирождермен келісімге қол қойды, ол Германия империясына Ралик тізбегінде "ең артықшылықты ұлт" мәртебесін берді және ирождерден неміс азаматтарының құқықтарын қамтамасыз етуді талап етті. Германия Жалуитте жанармай құю стансасын және неміс кемелері үшін атоллдың портын тегін пайдалану құқығын алды. Неміс билігі Кабуаны "Ралик аралдарының королі" деп мойындады, бірақ келісім шартында маршаллдықтар мен немістер арасындағы дауларды неміс кемелерінің капитандыры шешуі керек еді.

Германия протектораты

[[File:Deutsches Reichsgesetzblatt 1886 031 291. jpg|thumb|Германия Рейхінің газеті Маршалл аралдарының протекторатын жариялау, 1886 жылдың қыркүйегі және британ үкіметі Гилберт және Эллис аралдарындағы Британияның билігін Германия мойындауының орнына Маршалл аралдарының Германияға қосылуына келісті. 1885 жылдың 29 тамызында канцлер Отто фон Бисмарк Маршалл аралдарының Германия протекторатын құруға рұқсат берді. 1885 жылдың 13 қазанында неміс корветі SMS Nautilus Джалуитке қорғаныс шартына iroij-лердің қол қоюын алу үшін тоқтады. 15 қазанда iroij Кабуа, Лойак, Нелу, Лагажимэ және Лауна неміс және маршалл тілдерінде келісімге қол қойды. Маршалл тіліндегі мәтін бес басшының дәрежесін ажыратпаса, неміс тіліндегі мәтін Кабуа мен Лойак арасындағы жоғары басшылыққа қатысты дауға қарамастан, Кабуаны Маршалл аралдарының патшасы деп мойындады. Теңіз жаяу әскерлерінің ротасы Джалуит үстінде Германия империясының туын көтерді, ал "Наутилус" Маршалл аралдарындағы тағы жеті атолда ұқсас рәсімдер өткізді. Бірнеше Америкаға жақын iroij-лер 1886 жылдың ортасында теңіз күштерімен қорқытылғанға дейін неміс билігін мойындаудан бас тартты. Сол жақтағы бірінші император губернаторы Вильгельм Кнаппе. 1886 жылдың сәуір айында Рейхстаг колониялық протектораттардың құқықтық негізін құру туралы заң қабылдады, бұл императорға және оның тағайындаған губернаторына императорлық конституцияға сәйкес келмейтін заңдарды жарлықтармен шығаруға құқық берді. 1886 жылдың қыркүйегінде императорлық жарлық Маршалл аралдарының протекторатын құрды және Германияның консулдық заңының Маршалл аралдарының барлық тұрғындарына, соның ішінде маршаллдықтарға да қолданылатынын жариялады. Жарлық сонымен қатар Германия канцлеріне маршаллдықтарға конституциялық емес жарлықтарды қолдану үшін дискрециялық билік берді. 1886 жылғы Англо-неміс декларацияларынан кейін Науру Батыс Тынық мұхитындағы Германияның ықпал ету аймасына кірді және 1888 жылдың 16 сәуірінде Маршалл аралдарының протекторатына қосылды.

Жалуит компаниясы

Бисмарк колонияларды басқаруды Германия үкіметінің тікелей теңіз арқылығы протектораттарды басқаруына емес, уставты компанияларға тапсыруды жоспарлаған. Hernsheim & Co. және DHPG бастапқыда колонияны басқаруға қарсы болды, бірақ 1887 жылдың желтоқсанында Германия үкіметімен келісімге келіп, мүдделерін біріктіріп, акционерлік Jaluit Gesellschaft құрды. Жаңа компания 1888 жылдың қаңтарында колонияны басқара бастады. Компанияның барлық жаңа заңдар мен ережелер бойынша консультация алу құқығы болды және Германия канцлерінің бекітуімен барлық колониялық әкімшілік қызметкерлерін ұсынды. Протектораттың әкімшілік құрамына губернатор, хатшы және алты колониялық полиция қызметкері кірді. Компания протектораттың әкімшілік шығындарын төлеуге жауапты болды және коммерциялық лицензия ақысын және жылдық жеке салықты жинады. Салық жүйесі колониялық салық жүйесіне негізделген; iroij компания атынан копра салықтарын жинады және жиналған соманың үштен бір бөлігіне құқылы болды. Jaluit компаниясы ең ұзақ сақталған және ең табысты неміс отаршылдық акционерлік қоғамы болды. Пайда маржасы 1892 жылы 5% -дан 1900 жылы 12% -ға және 1906 жылы 20% -ға дейін өсті. Компанияның лицензиялық ақылары американдық және британдық бәсекелестікті ығыстырды; Crawford & Co. және Henderson & Macfarlane 1893 және 1899 жылдары өзінің үлестерін Jaluit компаниясына сатты. 1901 жылы Британдық Тынық мұхит аралдары компаниясының сауда бекеттерін сатып алғаннан кейін Jaluit компаниясы аймақта монополияға ие болды. 1906 жылдың 31 наурызында Германия үкіметі тікелей бақылауға алып, Маршалл аралдары мен Науруды Германияның Жаңа Гвинея протекторатының құрамына қайта ұйымдастырды. Қосымша өтемақы ретінде Jaluit компаниясы сол жылы Науруда кен өндіру жұмыстарын бастаған Pacific Phosphate компаниясының 10% үлесін алды. Компания фосфат саудасы арқылы Тынық мұхитындағы кез келген неміс компаниясының ең үлкен дивидендтерін қамтамасыз етті, ол 1907 жылы 30% -дан 1913 жылы 84% -ға дейін өсті.

Әкімшілік

thumbnailОңтүстік теңіздер үкіметі филиалы, Жалуит, шамамен 1932 жыл.

1914 жылдың желтоқсанында жапон әскері Микронезияны басқару үшін Труктің атоллындағы бас штабынан Арнайы Оңтүстік теңіздер қорғаныс күштерін құрды. Әскери әкімшілік Микронезияны алты теңіз округіне бөлді, олардың әрқайсысын командир басқарды: Орталық Каролиндер – Труктен басқарылды; Шығыс Каролиндер – Понапеден басқарылды; Мариан аралдары – Сайпандан басқарылды; Маршалл аралдары – Жалуиттен басқарылды; Палау – Корордан басқарылды; және Яп. Әкімшілікке жапондық заңдар 1915 жылы неміс заңдарын алмастырғанмен, жапондық билікке біртегіс өту үшін бастапқыда неміс кезеңінің мүмкіндігінше көп заңдарын сақтауға бұйрық берілді. Жапондықтар бастапқыда неміс шенеуніктерінің жапондықтардың игілігі үшін жұмыс істеуін жалғастыруын сұрады, бірақ кейіннен өз шешімін өзгертті және 1915 жылдың маусым айында көптеген неміс қоныс аударушыларын және шенеуніктерін депортациялады. Әскери үкімет Маршалл аралдарындағы порттарға, оның ішінде одақтастарының кемелеріне де, көптеген шетелдік кемелердің кіруіне тыйым салды. Жапондық емес шетелдіктер аралдарға бару үшін көп кезеңді өтініш беруі керек еді, бірақ үкімет рұқсат беретініне ешқандай кепілдік берілмеді. 1914 жылдан 1917 жылға дейін Микронезияға халықаралық почта тасымалы тоқтатылды және Жапония мен Англияның соғыстан кейін басып алған аумақтарын сақтап қалу туралы құпия келісімінен кейін қайта жаңартылды. Оқкупацияның алғашқы айларында жапон ғалымдары, ауыл шаруашылығы зерттеушілері, медицина мамандары және басқа да сарапшылар неміс Микронезиясының экономикалық әлеуетін бағалау үшін кең ауқымды зерттеу жүргізді. Жапон үкіметіне ұсынылған зерттеудің қорытынды есебінде аралдардың басты құндылығы стратегиялық екені, олардың болашақта оңтүстікке қарай кеңейтуге мүмкіндік беретіні айтылды. Микронезияның басқа бөліктерінде жапондықтар жаңа даму жобаларын іске қосты, бірақ Маршалл аралдары Микронезиядағы ең шектеулі экономикалық әлеуетке ие болды. Жапондықтар жергілікті ироиждерден копраға салық жинаудың неміс жүйесін қабылдады. Маршалл аралдары азаматтық әкімшіліктің алты филиалының бірі болды және округтің әкімшілік орталығы Жалуитте қалды. Оңтүстік теңіздер үкіметі 1929 жылға дейін Жапонияның премьер-министріне тікелей есеп берді, содан кейін үкімет Отарлық істер министрлігінің бағынысына көшті. Жапондық әкімшілік немістерге қарағанда әлдеқайда көп штаттық қызметкерлерді жұмысқа алды. Олар сондай-ақ, ироиждердің ықпалын әлсірету үшін бірден әртүрлі аралдарда жер иелігіне ие болуға тыйым салды. Үкімет Жалуиттегі жердің көп бөлігін бақылады, бірақ басқа Маршалл аралдары Оңтүстік теңіздер мандатындағы жалғыз аймақтардың бірі болды, онда үкімет жердің көп бөлігін тікелей бақыламайтын.

Маршалл аралдары тұрғындарымен қарым-қатынас

Жабордағы мемлекеттік мектеп, шамамен 1932 жыл.

Микронезиялықтарды жапон және микронезиялықтардың бір текті екеніне көндіру үшін үкімет үгіт науқаны жүргізді, ал билік маршалл аралдарының халқын жапон мәдениетіне сіңісуге ынталандырды. 1915 жылы әскери әкімшілік үш жылдық мемлекеттік мектеп жүйесін құрды, ол жапон тілін оқытып, біртіндеп миссионерлік мектептерді ығыстырды. Оқушыларға мектепте маршалл тілінде сөйлеуге тыйым салынды және жапон тілінде сөйлемегендері үшін дене жазасы қолданылуы мүмкін еді. Мектеп сабақтарының жартысынан астамы жапон тілі мен мәдениетін оқытуға арналды. Үкімет кішірек және шалғайдағы аралдардан үлкен аралдардағы мектептерге оқушыларды тасымалдау үшін кемелерді пайдалану жүйесін енгізді, ал оқулықтар мен оқу құралдары тегін берілді. 1935 жылға қарай мектепке бару барлық балалар үшін міндетті болды. Үкімет жапондық іс-шараларға, мысалы, жеңіл атлетика, бейсбол, қолөнер және ән сайыстарына арналған жастар ұйымдарын (青年団) демеушілік етті. 1917 жылдан бастап студенттерге Жапонияға саяхаттар ұйымдастырылды. 1926 жылдан бастап арал тұрғындары сапардың бір бөлігін өздері төледі, ал саяхаттар бағдарламасы 1939 жылға дейін жалғасты. Шындығында, жапон отарлық саясаты маршалл аралдарының халқын екінші дәрежелі азаматтар деп қарады. Маршалл аралдарының оқушыларына арналған мектептер мандаттағы жапон қоныс аударушыларына арналған мектептерге қарағанда қысқа оқу курсын ұсынды. Көптеген арал тұрғындары үшін орта білімнен кейінгі білім беру кәсіптік оқумен шектелді. Арал тұрғындары колониялық бюрократияда жұмыс табу қиындыққа тап болды және олар сол жұмысты атқаратын жапондық қоныс аударушыларға қарағанда төмен жалақы алды. Жапондықтардың шалғайдағы аралдарда аз ықпалы болды, онда кез келген уақытта бір немесе екі саудагер ғана болуы мүмкін еді. Алыс аралдардағы арал тұрғындары жапон балықшыларымен және колониялық полициямен сирек қарым-қатынас жасады. Алайда, арал тұрғындары копра саудасы арқылы жапондық өнімдерге қол жеткізе алды. Оңтүстік теңіздер мандатының аралдары соғыс аралық Жапонияның танымал мәдениетінде бейнеленді. Ең ерте мысалдардың бірі – "Басшының қызы" (酋長の娘) әні, онда жапондық ер адамды маршалл әйелі судан құтқарады. Ол оған ғашық болады және оның қолына ие болу үшін бас аулау тойында билейді. Ән 1930 жылы сол аттас фильмге бейімделді. Наото Судо және Майкл Баскетт сияқты ғалымдар бұл оқиғаның романтика мен экзотикалық қауіп-қатер арасындағы қайшылықты көрсететінін айтады. Оңтүстік теңіз аралдарының экзотикалық фантазиясындағы басқа жапондық медиа құралдарына "Банан қызы" және "Оңтүстік теңіз қызы" сияқты танымал әндер, сондай-ақ "Daring Dankichi" манга сериясы кірді.

Жапондық қоныстану және даму

Бас бармақ кигенцулар НБК-нің Жалуит кеңсесінің алдында микошиді алып жүріп жатыр. Маршалл аралдары жапондық мандаттағы копраның ең ірі өндірушісі болды, копра Маршалл аралдарының ең ірі өнеркәсібі және солтүстік Мариан аралдарында өндірілетін қант қызылшасынан кейінгі мандаттағы екінші ең маңызды тауар болды. Осы кезеңде Маршалл аралдарында фосфор өндіру (Эбонда) сияқты басқа да салалар да өсті, сондай-ақ коммерциялық тун балық аулау және консервілеу де дамыды. NBK неміс компаниялары аралдарда салған коммерциялық инфрақұрылымды кеңейтуге және дамытуға мүмкіндік алды. Жапон әскери-теңіз флоты NBK-ге Жапония мен аралдар арасындағы әскери жабдықтар мен қызметкерлерді тасымалдау монополиясын берді. 1918 жылы билік копра өнімділігін арттыруға тырысып, үш жыл ішінде кокос ағаштары отырғызылмаған барлық жер мемлекеттік меншікке өтеді деп жариялады. Маршалл аралдарына жапондықтар, корейлер және окинавалықтар қоныстанды, бірақ олар Оңтүстік теңіздер мандатындағы ең кішкентай қоныс аударушылардың бірі болды. 1937 жылы Маршалл аралдарының иммигрант халқы шамамен 500 адамды құрады, ал Палауда 11 000, ал Трук пен Понапеде әрқайсысында 3600 адам болды. Мандат кезеңінде Маршалл аралдары халқының басым бөлігін құрады, жапондық қоныс аударушылар көпшілікке айналған Палау мен Мариан аралдарынан ерекшеленді. Жапон мандатының басқа бөліктерінде қалалар едәуір өсіп, дамыған кезде, Жапония кезеңінде Джабордағы әкімшілік орталық, Джалуит, шамалы ғана өсті. Қала порттық инфрақұрылымды, мемлекеттік кеңселерді, NBK кеңселерi мен қоймаларын, пошта кеңсесін, мемлекеттік мектепті, байланыс бекетін, аурухананы, электр стансасын және окинавалық балықшылардың қонысын қамтыды, бірақ үлкен иммигрант халқы бар аймақтарда салынған көптеген коммерциялық кәсіпорындар мен әлеуметтік мекемелер жетіспеді. Иммигрант жұмыс күші шағын болғанымен, олардың болуы Маршалл аралдарындағы жалақыны неміс отарлау дәуіріндегі деңгейге дейін төмендетті. Жапония екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Тынық мұхиты аралдарына қатысты екіұшты саясат ұстанды, аралдарды басқаруды жалғастыру ниетін білдірді, сонымен қатар аралдардың жапон аумағына айналған-болмағаны туралы үнсіздік сақтады. 1937 жылы Қытайға шабуыл жасағаннан кейін Жапония әскери күшін қайта жарақтандыруға және нығайтуға кірісті. Жапон әскери-теңіз флоты сол жылы Оңтүстік теңіздер мандатында қайта құрылды және азаматтық әуежайлар салуды қолға алды. Әскери жоспарлаушылар бастапқыда Маршалл аралдарын тым алыс және қатаң қорғаныс үшін қолайсыз деп санады, бірақ Жапония ұзын қашықтыққа ұшатын бомбалаушыларды жасақтаған сайын, аралдар Австралияға, британдық отарларға және АҚШ-қа шабуыл жасау үшін алдыңғы база ретінде пайдалы болды. 1939 және 1940 жылдары әскери-теңіз флоты Кваджалейн, Малоэлап және Вотье атолдарында әуежайлар, сондай-ақ Джалуитте гидроұшақтарға арналған қондырғылар салды. Флоты Маршалл аралдарындағы порттарды кеңейтіп, жаңғыртты. 1941 жылдың ақпан айында Жапонияның 4-ші флотының кемелері мен әскерлері жаңа бекіністі аралдарды қоршауға кіре бастады. Жапондықтардың Маршалл аралдарындағы штабы Кваджалейнде орналасқан. Үкімет әуежайлар мен порттарды салу үшін жүздеген корей жұмысшыларын жұмысқа алды. Маршалл аралдарынан ер адамдар да әскери лагерьлерде жұмыс істеуге шақырылды. 1942 жылдың 1 ақпанында АҚШ Тынық мұхиты флоты Маршалл-Гилберт шабуылын жүргізді, ол Джалуит, Кваджалейн, Малоэлап және Вотжеге соққы берді. Бұл жапон аумағына жасалған алғашқы американдық әуе шабуылдары болды. 1943 жылы Жапон әскери-теңіз флоты Кваджалейн, Малоэлап және Вотжедегі соғыстан бұрынғы әуежайларға қоса, Эневатак және Мили атолдарында әуежайлар салды. Маршалл аралдарына американдық шабуыл 1944 жылдың 31 қаңтарында Гилберт және Маршалл аралдары науқаны кезінде басталды. Америкалықтар Маджуро мен Кваджалейнді бір уақытта басып алды. 1944 жылдың күзіне қарай американдықтар Жалуит, Малоэлап, Мили және Вотье аралдарынан басқа Маршалл аралдарының барлығын бақылауға алды. Америкалық науқан Микронезия және Рюкю аралдарына қарай жылдамдағанда, төрт жапондық атолл америкалық бомбалаудан оқшауланды және жабдықтаудан үзіліп қалды. 1944 жылдың соңында гарнизонға азық-түлік жетіспей бастады, бұл аштық пен аурудан көптеген жандар қаза тапты. Мили атолліндегі 4700 жапондық гарнизонынан 1600 адам аштықтан және аурудан қайтыс болды, ал тағы 900 адам американдық әуе шабуылдарынан қаза тапты.

Тынық мұхит аралдарының қамқорлық аумағы

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың басып алуы және оккупациялауынан кейін Маршалл аралдары, Микронезиядағы бірнеше басқа аралдар тобымен бірге, 1947 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының басшылығымен, Қауіпсіздік Кеңесінің 21-ші қаулысына сәйкес құрылған Тынық мұхиты аралдарының сенімдік территориясының бір бөлігі ретінде ресми түрде АҚШ-қа өтті.

АҚШ ядролық сынақтары

Сурет: АҚШ жүргізген ең ірі атмосфералық ядролық сынақтан пайда болған саңырауқұлақ тәрізді бұлт, "Касл Браво". 1946 жылдан 1958 жылға дейін, суық соғыстың алғашқы жылдары, АҚШ Маршалл аралдарындағы Тынық мұхиты сынақ алаңында 67 ядролық қаруды сынады, оның ішінде АҚШ-тың ең үлкен атмосфералық ядролық сынағы, "Касл Браво" кодын алды. "Бұл бомбалардың жалпы қуаты 108 496 килотоннаны құрады, бұл Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған атом қаруларынан 7200 есе күшті". 1952 жылы АҚШ-тың "Айви Майк" деп аталған алғашқы сутегі бомбасын сынақтан өткізу кезінде Эневетак атолліндегі Элугелаб аралы қирады. 1956 жылы АҚШ Атом энергиясы комиссиясы Маршалл аралдарын "әлемдегі ең ластанған аймақ" деп сақрады. АҚШ пен Маршалл аралдары арасындағы ядролық талаптар әлі де жалғасуда, ал осы ядролық сынақтардың салдары денсаулыққа әсерін тигізуде. 4.1 жобасы – Бикини атоллінің тұрғындарына радиоактивті түйіршіктердің әсеріне ұшырағандарға қатысты АҚШ жүргізген медициналық зерттеу. 1956 жылдан 1998 жылдың тамызына дейін АҚШ ядролық қару сынақтарына байланысты Маршалл аралдарының тұрғындарына кем дегенде 759 миллион доллар өтемақы төленді.

Тәуелсіздік

1978 жылы АҚШ Энергетика министрлігінің Лоуренс Ливермор Ұлттық зертханасы Бикини және Уджакеф атолдарындағы өсімдіктер, топырақ, су және малдың радиациялық жағдайын зерттеді. 1979 жылы Маршалл аралдарының үкіметі ресми түрде құрылып, ел өзін-өзі басқару құқығына ие болды. 1986 жылы АҚШ-пен еркін қауымдастық шарты күшіне енді, ол Маршалл аралдары Республикасына (РМИ) егемендік беруді қамтамасыз етті. Шарты бойынша, Куажалейн атоллындағы зымыран сынақ алаңын АҚШ әскерилерінің пайдалануын жалғастыру үшін аралдарға АҚШ көмегі мен қорғанысы көрсетілді. Тәуелсіздік рәсімі халықаралық құқық бойынша 1990 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 683 қаулысына сәйкес сенімгерлік мәртебесі тоқтатылған кезде аяқталды. Республика 1991 жылы БҰҰ-ға қабылданды. 2003 жылы АҚШ Маршалл аралдары мен Микронезия үшін жаңа еркін қауымдастық шартын жасады, ол келесі 20 жылға 3,5 миллиард доллар көлемінде қаржыландыруды қарастырды. 2017 жылдың ортасында Стэнфорд университеті жасаған есепте, Бикини атолында 23 атом бомбасы жарылғаннан кейін 70 жыл өткен соң, коралл рифтерінде балық пен өсімдіктердің көп екендігі көрсетілді. Дегенмен, радиоактивті ластану салдарынан аралдардың сол бөлігінде адамдар тұру мүмкін емес еді. Біріккен Ұлттар Ұйымының 2012 жылғы есебінде ластанудың "толыққанды жойылмайтындығы" айтылды. 2020 жылдың қаңтар айында Маршалл аралдарының негізін қалаушы президенті Амата Кабуаның ұлы Дэвид Кабуа жаңа президент болып сайланды. Оның ілгерідегі лауазымын Хилда Хайне дауыс беру нәтижесінде жоғалтты.

Климаттық дағдарыс

2008 жылы қатты толқындар мен жоғары су тасқыны Маджуро астанасы мен басқа да қалаларды су басуға әкелді, су деңгейі теңізден 1 метрге дейін көтерілді. 2008 жылы Рождество күні таңертең үкімет төтенше жағдай жариялады. 2013 жылы Маджуро қаласының қабырғалары тағы да қатты толқындардан зардап шекті. 2013 жылы Маршалл аралдарының солтүстік атолдарында құрғақшылық болды. Құрғақшылық салдарынан 6000 адам күніне жарты литрден кем су ішіп тірі қалды. Бұл азық-түлік егістерінің жойылуына және диарея, конъюнктивит және грипп сияқты аурулардың таралуына себеп болды. Осы төтенше жағдайларға байланысты АҚШ Президенті аралдарда төтенше жағдай жариялады. Бұл жариялау АҚШ-пен Республиканың "еркін қауымдастық" статусы бойынша АҚШ үкіметтік агенттіктерінен қолдау алуға мүмкіндік берді, бұл гуманитарлық және өзге де маңызды көмектерді қамтамасыз етті. 2013 жылғы төтенше жағдайлардан кейін Сыртқы істер министрі Тони де Брум АҚШ-тағы Обама әкімшілігінен осы дағдарыстарды климаттық өзгеріске қарсы күресті ынталандыру мүмкіндігі ретінде пайдалануға шақырылды. ДеБрум өз елінің және басқа да осындай осал елдердің климаттық апаттардан сақталуы үшін жаңа міндеттемелер мен халықаралық көшбасшылық талап етті. 2013 жылдың қыркүйек айында Маршалл аралдарында 44-ші Тынық мұхит аралдары форумының саммиті өтті. ДеБрум климаттық өзгеріске қарсы нақты шараларды қолға алу үшін Климаттық көшбасшылыққа арналған Маджуро декларациясын ұсынды. Теңіз деңгейінің көтерілуі аралдарға қауіп төндіреді. Себебіне қарамастан, егер деңгей тым жоғары болса, аралдардың көп бөлігі тұруға жарамсыз болып қалуы мүмкін. 2014 жылы Маджурода су тасқыны болды, нәтижесінде төтенше жағдай жарияланды. Мыңдаған арал тұрғындары соңғы онжылдықтарда медициналық көмек алу және жақсы білім алу немесе жұмыс табу үшін АҚШ-қа көшіп кетті, олардың көпшілігі Арканзас штатында қоныстанды; теңіз деңгейінің көтерілуімен эмиграцияның артуы мүмкін. АҚШ-пен жасалған келісімшарт жаңартылмаса, тұрғындардың осы құқығы 2023 жылы тоқтатылады. 2014 жылы АҚШ Геологиялық қызметі теңіз деңгейінің көтерілуі аралдардағы тұщы суды тұзды ететінін ескертті, "осылайша, бұрынғыдай ғасырлар емес, ондаған жылдар ішінде тұрғындар аралдарын тастауға мәжбүр болады".