Кіріспе

Пуэрто-Риколық саясаткер және испан адмиралы капитан Рамон Пауэр и Жиральт (7 қазан 1775 – 10 маусым 1813) Пуэрто-Рико тарихшысы Лидио Круз Монклованың сөзінше, өзін "Пуэрто-Риколық" деп атаған және сол кездегі Испания парламенттік үкіметі – Кадис кортесі алдында Пуэрто-Риконың тең өкілдігі үшін күрескен алғашқы туған жерінен Пуэрто-Риколықтардың бірі болды.

Алғашқы жылдар

Пауэр Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында Баск елінен (ирланд және француз тектерінен) шыққан испандық Хоакин Пауэр и Морганның, Пуэрто-Рикоға аралда құл саудасын реттейтін Compañía de Asiento de Negros компаниясымен байланысты келген, және Испанияның Барселонадан келген каталондық Мария Жозефа Жиральт и Сантаелланың баласы болып туған. Оның арғы атасы Питер Пауэр ирландтық, Уотерфордтан шыққан, ол Франциядағы Бордоға көшіп келді және оның ұлы Жан Батист Пауэр Дуберне болды. Ол Рамонның әкесі Хоакиннің туған жері - Бильбаода қоныстанды. Сан-Хуан қаласында ол бастауыш білімін жеке мектепте алды. 1788 жылы ол 13 жасында білім алуын жалғастыру үшін Испанияның Бильбао қаласына жіберілді.

Испания теңіз күшінде қызмет

16 жасында Пауэр Испанияда теңіз ғылымдарын оқуға кірісті. Бітірген соң Испания теңіз флотында лейтенант болып қызметке бекітілді, соңынан капитан шеніне дейін көтерілді. 1808 жылы Наполеон Испанияға шабуыл жасағаннан кейін Санто-Домингодағы креолдар француз үкіметіне қарсы көтерілді. Пуэрто-Риколық полковник Рафаэль Конти Испанияны қайтару үшін экспедиция ұйымдастырды. Полковник Конти және теңіз капитаны Пауэр и Жиральт француз күштерінің шабуылына қарсы Санто-Доминго испандық колониясын қорғауда көзге түсті. Ұлыбритания (сол кездегі Испанияның одақтасы) және Гаитидің көмегімен блокада ұйымдастырып, Санто-Домингоны испандық билікке қайтарды.

Саяси мансап

1809 жылғы 4 мамырда, Пиреней түбегіндегі соғыс және Наполеон Бонапарттың Испанияны басып алуы кезінде, Пауэр жергілікті бес кабильдо (қалалық кеңестер) тарапынан Пуэрто-Риконы Жоғарғы Орталық және Үкіметтік Кеңесте (Junta Suprema Central y Gubernativa del Reino) өкілдік ету үшін сайланды. (1808 жылы Наполеон Фердинанд VII-ні тақтан алып, оның үлкен інісі Жозеф I-ді Испания патшасы етіп тағайындады. Жоғарғы Кеңес Бонапартқа қарсы күресті жетектеді.) Пауэр келгенге дейін Жоғарғы Кеңес өзін таратып жіберді, бірақ келесі жылы 16 сәуірде ол Пуэрто-Риконы тағы да өкілдік ету үшін сайланды, бұл жолы Кадис кортесінде – Фердинанд VII-нің қайтысын күтіп, регенттік қызметін атқаратын парламенттік жиналыста. Бұл жиналысты Жоғарғы Кеңес шақырып, Оңтүстік Испанияның Кадис портында өткізіп жатты. Оның ең жақын қолдаушыларының бірі – епископ Хуан Алехо де Аризменди болды, ол ресми қоштасу айтқанында Пауэрге өзінің елдестерін ешқашан ұмытпауын еске салып, епископ сақинасын сыйлады. 1810 жылғы 8 маусымда Кадиске келгеннен кейін, ол делегаттардың қатарына қосылды, олар қыркүйек айында қажетті кворумға жетті. Пауэр кортесте Пуэрто-Риконың мүддесін қорғаушы болды (1810 жылғы 24 қыркүйек – 1813 жылғы 10 маусым). 1810 жылғы 25 қыркүйекте, ресми отырыстардың екінші күні, ол кортестің вице-президенті болып сайланды және Пуэрто-Рико экономикасына пайда әкелерлік құқықтарды алуға қол жеткізді. Ассамблеяның ең танымал нәтижесі – 1812 жылғы Конституция. Конституция жазылмас бұрын, Пауэр кортесті Оңтүстік Америкадағы хунталардың құрылуына жауап ретінде Пуэрто-Рико губернаторына ерекше өкілеттіктер берген Регенттік Кеңесінің жарлығын кері қайтаруға көндірді. Оның заң шығарушылық қызметінің ең маңызды жетістігі – бес портты еркін саудаға белгілеген "Пауэр заңы" ("Ley Power") болды. Осылайша, Фахардо, Маягуэс, Агуадилла, Кабо-Рохо және Понсе порттары бағаждардың көп бөлігін төмендетіп, ұн монополиясын жойды, сонымен қатар тиімді экономиканы дамыту мақсатында басқа да экономикалық реформаларды жүзеге асырды. Сондай-ақ, ол 1814 жылы бекітілген аралда Пуэрто-Рикодағы "Ел достарының экономикалық қоғамын" құруды ұсынды. Бұл реформалардың көпшілігі Фердинанд VII Испания Конституциясын жойғаннан кейін де күшінде қалды.

Өлім

Пауэр 1813 жылдың 10 маусымында Кадисте сары қызбадан көз жұмды, бұл эпидемия бүкіл Еуропаға тараған болатын. Оның Cortes-тегі орнын Хосе Мария Киньонес 1813 жылдың 25 қарашасынан 1814 жылдың 10 мамырына дейін атқарды. Ол Кадис қаласындағы Сан-Фелипе-Нери шіркеуіне жерленді.

Қалдықтарды қайтару

The San Juan Star (Пуэрто-Риконың ағылшын тіліндегі газеті) газеті хабарлағандай, Сан-Хуан архиепискобы Роберто Гонсалес Нивестің бастаған қозғалысы Пауэрдің мәйітін Пуэрто-Рикоға қайтаруға жұмыста сәтті болды. Пауэрдің мәйіті Кортеске қатысқан басқа делегаттармен бірге Кадис шіркеуіне жерленген жерінен эксгумацияланды. ДНК-тексеруден өткен соң, оның қалдықтары испандық "Хуан Себастьян Элькано" жанындағы кемемен жеткізілді. 2013 жылдың 2 наурызында Кадис портынан шығып, 10 наурызда Атлант мұхиты арқылы кетер алдында Канар аралдарындағы Лас-Пальмас де Гран-Канарияда тоқтады. 28 күннен кейін, 2013 жылдың 6 сәуірінде Пауэр мен Жиралттың мәйіті Сан-Хуанға, Пуэрто-Рикоға жеткізілді. Кеме АҚШ жағалау күзетімен сүйемелделіп портқа кірді және 21 зеңбірекпен салют берілді. Мәйіттің сүйегін қабылдауға Пуэрто-Риконың губернаторы және үкіметтің барлық салаларының төрағалары қатысты. Оның соңғы тыныс алатын орны қазір Сан-Хуан Баутиста соборында епископ Хуан Алехо де Аризмендидің қасында.

Құрметтер мен сыйлықтар

Пуэрто-Рико және Испания екеуі де Пауэрдің есімін құрметтеді, оның құрметіне бірнеше даңғылға оның атын берді. Сан-Хуанда да Пауэрдің атымен аталған "Рамон Пауэр и Жиральт мектебі" бар, ол Лоиза Финаль көшесінде орналасқан. Понсе қаласында оның атымен аталатын көше бар; ол батыстан шығысқа қарай созылып, Calle Ferrocarril және Avenida Las Américas арасында (яғни, параллель) орналасқан, батыс жағы Конкордия көшесінде, ал шығыс жағы Хостос даңғылында аяқталады. Оның бұрынғы тұрғын үйі қалпына келтірілді және қазіргі уақытта Ескі Сан-Хуанда Пуэрто-Рико табиғатты қорғау қоры орналасқан. Пауэрдің замандасы Хосе Кампеше оны "Пауэрдің кемесінің қазасы" деген суретте бейнелеген. Графикалық суретші Лоренцо Хомар да өзінің бір көркем туындысын Рамон Пауэрге арнады.