Теңіз кемесінің қирауы: құқықтық аспектілер мен түрлері
Flotsam, jetsam, lagan and derelict
Теңіз құқығындағы «флотсам», «жетсам», «лаган» және «дереликт» сөздері кеме апаттарының түрлерін атайды. Маңызды теңіз терминдері мен құқықтық жағдайлар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеме апатының ерекше түрлері
Specific kinds of shipwreck
Теңіз құқығында, флотсам, джетсам, лаган және дериликт – кеме апатының нақты түрлері болып табылады. Бұл сөздердің теңіз терминологиясында нақты мағыналары бар, және олар адмиралдік құқығы мен теңізден құтқару заңнамасында заңдық салдарға әкеледі. Кеме апаты – қағылған кеменің қалдықтары, ол батып кеткеніне қарамастан немесе су бетінде жүзіп тұрған жағдайда да, кеме апаты болып есептеледі.
In maritime law, flotsam, jetsam, lagan, and derelict are specific kinds of shipwreck. The words have specific nautical meanings, with legal consequences in the law of admiralty and marine salvage. A shipwreck is defined as the remains of a ship that has been wrecked, whether it has sunk or is floating on the surface of the water.
Шолу
Кеме құлауы – иесі белгісіз мүлік, кемеден қасақана немесе апат салдарынан теңіз түбіне батып немесе су бетінде жүзіп отыратын кеме. Бұл термин кеменің корпусын және оның жабдықтарын, сондай-ақ кемедегі жүкті, қоймаларды, экипаж мен жолаушылардың жеке заттарын қамтиды. Бұл құтқарудың тар мағынасын да қамтиды, яғни кеме құлауынан құтқарылған мүлік немесе кеменің өзін қайта табу. Кеме құлауының пайда болуына бірнеше фактор әсер етеді, оларды физикалық және мәдени процестерге бөлуге болады. Бір орынға физикалық процестер, яғни табиғи процестер, мысалы, тұздылық және мұхит ағындарынан туындайтын коррозия немесе жергілікті және әкетілген теңіз жануарларының өсуі әсер етуі мүмкін. Сондай-ақ, ол мәдени процестерге, яғни адамның әрекеттеріне, мысалы, кеме құлаған жерден материалдарды қосуға немесе алып тастауға да әсер етуі мүмкін. Кез келген археологиялық қызмет, мысалы, қазба жұмыстары, бұзушылық және қол сұғушылық деп есептелуі мүмкін. Теңіз құқығында терминдерге юрисдикцияға және контекстке байланысты әртүрлі мағыналар беріледі. Мысалы, жағаға шығып келген заттар мен теңізде жоғалған немесе құтқару мүмкін емес заттар арасында айырма жасалады.
A wreck is categorized as property belonging to no apparent owner that either sinks to the seabed or floats on the surface of the water, whether it be intentionally cast overboard or as the result of an accident. The term encompasses the hull of the vessel and its fixtures as well as any other form of object on board, such as cargo and stores, and personal effects of the crew and passengers. This also encompasses the narrower definition of salvage, that is, property that has been recovered from a wreckage, or the recovery of the ship itself. There are a number of factors that contribute to the formation of a shipwreck, which can be divided into physical and cultural processes. A site can be affected by physical processes, that is, naturally occurring processes, such as the corrosion caused by salinity and ocean currents, or the growth of native and foreign marine organisms. It can also be affected by cultural processes, that is, by human interactions, such as adding or removing materials from the site of the wreck. Any archaeological activity, such as excavation, may also be considered invasive and tampering. In maritime law, different meanings are attributed to the terms, based on jurisdiction as well as context. For example, a distinction is made between goods that wash ashore and those that are for some reason not salvageable and/or lost at sea.
Құтқару заңы
Кеме апатқа ұшыраған жағдайда меншік құқығы өте даулы мәселе болып табылады, себебі оны анықтайтын нақты шекаралар жоқ. Ол мұрагерлікке өтуден бастап, тәркілеуге дейінгі әртүрлі жолдармен иеленуге болады. Сондай-ақ, кеменің корпусының өзіне және оның құрамындағы жүкке қатысты меншік құқығында айырмашылық жасау қажет, өйткені корпус қасақана тасталуы мүмкін, ал жүк қажеттілік туындаған жағдайда (төтенше жағдай немесе кеменің салмағын азайту қажеттілігі) тасталуы мүмкін. Осы шарттарда, кемеден жолаушылардың кетуі иеліктен айырылуды білдіреді, бірақ меншік құқығының өзінен бас тарту үшін оны тастап кету ниеті болуы керек. Бұл апатқа ұшыраған кемелерге қатысты "тастап кетілген" деп есептелетін нәрсені шектеу арқылы әсер етеді. Әдетте, кеме қалпына келтіру мүмкіндігі болмаса, құқықтық тұрғыда sine spe recuperandi (латын тілінде "қалпына келтіру үміті жоқ") деп аталатын жағдайда "тастап кетілген" деп танылады, және бұл фактіні құтқарушы тарап нақты дәлелдермен растауы тиіс. Сондай-ақ, кеме жүзе алатын су айдынында болуы керек. "Құтқару" термині құтқару операциясын, сондай-ақ одан кейін берілетін сыйақыны білдіреді. Бұл кеме апатына немесе айналасындағы жүзе алатын суларға қауіп төнген жағдайларда көрсетілетін ерікті қызмет ретінде қарастырылады. Сыйақы тұрғысынан алғанда, ол кеме апатынан құтқаруға ерікті түрде көмектескен кез келген адамға, оның қауіптен немесе жоғалтудан сақталғандығына қарамастан беріледі. Құтқару заңының бастауы римдік negotiorum gestio тәжірибесінен басталады, ол басқа біреудің мүлкін сақтаған немесе жақсартқан адам, тіпті егер оны сұрамаса да, иесінен сыйақы алуға құқылы еді. Бұл заң теңіздік ережелерге қолданылмады, бірақ Trani теңіздік жарлығы сияқты келесі жарлықтардың негізі болды, онда "табушы" иесі тауарды талап етсе де, етпесе де сыйақы алуға тиіс деп айтылған. Заңдар negotiorum gestio-дан бері дамыды, және бүгінде АҚШ-та, жүкті өз еркімен портқа әкелген құтқарушы оларды заңды түрде талап етуге немесе сыйақы алу үшін маршалға тапсыруға құқылы.
Ownership of a wreck is a highly controversial issue, as there are no clear lines within which it is defined. It may be acquired through various means that range from succession to confiscation. There is also a distinction to be made between the ownership of the hull itself and the cargo it contains, as the hull may be abandoned intentionally, whereas the cargo may be out of necessity (in the case of an emergency or the need to shed weight from the vessel). In these parameters, abandonment of the ship by its passengers constitutes a loss of possession, but to abandon the claim on the title itself, intention to relinquish it is required. This affects wrecks by limiting that which is considered "abandoned". Generally, a ship is defined as "abandoned" if there is no hope of recovery, known legally as sine spe recuperandi (which is the Latin phrase for "without hope of recovery"), and this fact must be clearly proven by the salvaging party. It must also occur on navigable waters. The term "salvage" is used to indicate a salvage operation, as well as the subsequent awarded compensation. It is considered a voluntary service rendered in cases such as danger to the wreck, or the surrounding navigable waters. In terms of compensation, it is seen as being awarded to anyone who voluntarily assisted in the recuperation of the wreck, whether it be saved from upcoming danger, or from loss. The law of salvage has its origins in the Roman practice of negotiorum gestio, which dictated that one who preserved or improved upon the property of another was owed compensation from the owner, even if the service was not requested by the latter. The law did not apply to maritime regulations, but were the basis for following ordinances, such as the Marine Ordinance of Trani, which stated that a "finder" was to be rewarded, whether the owner claimed the goods or not. The laws have evolved since negotiorum gestio, and today, in the United States, a salvor who voluntarily brings the goods back into port may legally lay claim to them, or deliver them to a marshal, in return for a reward.
Құрғақ қалдықтар
Flotsam '/f//l//ɒ//t//s//ə//m/ (сондай-ақ "flotsan" деп те белгілі) – суға батқан кемеден теңіз бетіне шығып келген тауарларға немесе кемеден теңізге тасталған кез келген жүкке жатады. Көзі белгілі болған жағдайда да, табылған заттарды тапқан адам өз меншігіне алуға болатын мүлік ретінде қарастыруға болады. Мұндай жағдай 2019 жылдың қаңтар айында Германияның Боркум жағалауында MSC Zoe кемесінен қатты дауыл кезінде құлап кеткен 110 жүк контейнерімен байланысты болды; Голландия жағалауында табылған жоғалған тауарлар flotsam деп есептелді.
Flotsam '/f//l//ɒ//t//s//ə//m/ (also known as "flotsan") refers to goods from a sunken vessel that have floated to the surface of the sea, or any floating cargo that is cast overboard. Even when the source is known, items may be considered flotsam claimable by the finder. This occurred with up to 110 cargo containers lost by MSC Zoe in heavy seas in January 2019 off the German shore of Borkum; the lost goods found on the Dutch coast were considered flotsam.
Жетсам
Jetsam /ˈdʒɛtsəm/ кемеден немесе оның қираған қалдықтарынан қасақана тасталған жүкті білдіреді. Заң бойынша, jetsam жүзіп те жүреді, бірақ бұл жүзу этимологиялық мағынасына кірмейді. Әдетте, "jettisoning" (жүкті теңізге тастау) кеме суға бату қаупі туғанда оның жүгін жеңілдету үшін жасалатын әрекетті білдіреді.
Jetsam '/dʒ//ɛ//t//s//ə//m/ designates any cargo that is intentionally discarded from a ship or wreckage. Legally jetsam also floats, although floating is not part of the etymological meaning. Generally, "jettisoning" connotes the action of throwing goods overboard to lighten the load of a ship in danger of sinking.
Лаган
Лаган (Lagan) – кемеден тасталған, теңіз түбіне батып, бірақ жүзбелі белгімен, мысалы, буймен немесе тоғыспен байланыстырылған заттар. Осылай оны тастаған адам қайта таба алады. Лаган суға батқан кеменің ішінде қалған ірі объектілер де болуы мүмкін. Теңіз заңнамасына сәйкес, буй немесе басқа да жүзетін нысан артефактқа құқық талап ету үшін жеткілікті дәлел болып саналады. Лаган заңды иесіне қайтарылуға тиіс.
Lagan '/l//æ//ɡ//ə//n/ (also called "ligan") are goods cast overboard and heavy enough to sink to the ocean floor, but linked to a floating marker, such as a buoy or cork, so that they can be found again by the person who marked the item. Lagan can also be large objects trapped within the sinking vessel. According to maritime law, a buoy or other floating object constitutes sufficient grounds for laying claim to an artifact. Lagan must be returned to the rightful owner.
Құқықсыздық
Дерелік – бұл теңіз түбіне батқан, иесі ерікті немесе күшпен тастап кеткен, сол себепті тастап кетілген, бірақ ешкімнің қайтарып алуға үміті жоқ заттарды білдіреді. Теңіз құқығы бойынша дерелік – су жолдарында тастап кетілген, қайтарып алуға үміті жоқ (sine spe recuperandi) және иесіне қайтаруға ниеті жоқ (sine animo revertendi) мүлік болып саналады.
Derelict can refer to goods that have sunk to the ocean floor, relinquished willingly or forcefully by its owner, and thus abandoned, but which no one has any hope of reclaiming. In terms of maritime law, derelict is considered property abandoned on navigable waters which has no hope of being recovered, or sine spe recuperandi, and no expectation of it being returned to its owner, or sine animo revertendi.