Кіріспе

Николас Джонатан Анселм Уильямс (1942 жылғы қазан айында Уолтемстоу, Эссекс қаласында туған), кейде N. J. A. Уильямс деп те аталады, Корн тілінің көрнекті маманы және ақыны.

Өмір

Чигвелл мектебінде оқып жүргенде Уильямс өздігінен корнуолли тілін үйреніп, он жеті жасына толмай тұрып Корнуоллидің Горсетінде бард болды, бардтық есімін Голван ("Қарға") деп алды. Ол Оксфордта классикалық тілдер, ағылшын тілі және кельт тілдерін оқыды. Белфаст (онында докторлық диссертациясын қорғады) және Ливерпуль университеттерінде аз ғана уақыт жұмыс істегеннен кейін, 1977 жылы Дублин университетінің колледжінде ирланд тілінің лекторы болып тағайындалды. 2006 жылы ол сол жерде кельт тілдері бойынша доцент болып тағайындалды. 1976 жылы Армағ округының Портадаун қаласынан Патриция Смитпен үйленді.

Жұмыс

Уильямс кельт тілдері мен олардың әдебиеті туралы көп жазған. Оның ирланд тіліндегі еңбектеріне «Джолла Бригде Мак Кон Мидхтың өлеңдері» (1980) және «Пайрлемент Хлойн Томайс» (1981) басылымдары; «I bPrionta i Leabhar» (1986), 17-ғасырдағы протестанттық жазу туралы есеп; «Диолаим Луибханна» (1993), ирланд өсімдік атаулары мен өсімдіктер туралы талқылау; және «Армас» – ирланд тіліндегі ирланд геральдикасының нұсқаулығы, оны өзі суреттеген. Сондай-ақ ол «Stair na Gaeilge» («Ирланд тарихы», Maynooth, 1994) журналының редакциялық тобында болды, онда Ленстердің ирланд диалектілері және Мэн тілі туралы тараулар жазды. Питер Берресфорд Эллис атап өткендей, Уильямс қайта жандандырылған корнуолл тілін терең зерттеген алғашқы кәсіби кельт ғалымы болды. 1990 жылы Уильямс «Корнуолл фонологиясындағы мәселе» атты мақаласын жариялады, онда ⟨tj⟩ және ⟨dj⟩ графемалары білдіретін фонемалар ешқашан тілдің құрамына кірмегендігін және оларды Kernewek Kemmyn тілінен алып тастау керектігін көрсетті. Ол Корнуолл тілінің осы түрін сынауын «Cornish Today» (Kernewek Dre Lyther 1995) мақаласында жалғастырды, онда өзінің түзетулер енгізілген Бірыңғай корнуолл (Бірыңғай корнуолл қайта қарастырылған немесе UCR) тілін де ұсынды. Уильямс UCR-ді «Clappya Kernowek» (Agan Tavas, 1997) және «Ағылшын-корнуолл сөздігінде» (Agan Tavas, 2000) толықтырды. 2002 жылы «Spyrys a Gernow» баспасы оның «Testament Noweth» еңбегін жариялады, бұл түпнұсқа грек тілінен жасалған Корнуолл тіліне Жаңа Ғимараттың толық аудармасы болды. 1998 жылдың мамыр айында Оксфордта О’Доннелл лекцияларын оқыды, онда ол Мэн және Корнуолл тілдері туралы бірден-бір күндері сөйледі. Бұл Корнуолл тіліне арналған алғашқы О’Доннелл лекциясы болды. Уильямстың корнуолл тіліндегі мақалаларына мыналар жатады: «Тілдік тұрғыдан дұрыс принциптер: Kernewek Kemmyn-ға қарсы дәлел», «Cornish Studies», 4 (1997); «Корнуолл тіліндегі пре-оклюзия», «Studia Celtica» 32 (1998); «Корнуолл және бретон тіліндегі жанама сөйлем», «Cornish Studies» 6 (1998); «Корнуолл тіліндегі қасиетті», «Cornish Studies» 7 (1999) және рецензия, «Заманауи және ғылыми корнуолл-ағылшын сөздігі»: Кен Джорджтың «Gerlyver Kernewek Kemmyn» (1993)», «Cornish Studies», 9 (2001). Уильямс Грэм Томаспен бірге 2000 жылы Уэльстің Ұлттық кітапханасына сыйға тартқан орта корнуоллдық «Bewnans Ke» пьесасын редакциялады. Олардың басылымын 2006 жылдың қазан айында Уэльстің Ұлттық кітапханасымен бірлесіп Эксетер университетінің баспасы шығарды. Уильямс 1960 жылдардың басында үш рет Горседд әдеби конкурсында бірінші орынға ие болды. Соңғы кезде ол 1997, 1998 және 1999 жылдары Корнуолл Горседдінде корнуолл поэзиясы бойынша бірінші жүлдені жеңіп алды. 1974 жылы Берресфорд Эллис былай деп жазды: «Бүгінгі тілдегі ең қабілетті жас жазушы – Н. Дж. А. Уильямс (Голван), Эдвин Чиргвиннің лайықты ізбасары». Уильямстың корнуолл тіліндегі кейбір өлеңдерін Тим Сондерс «The Wheel» (1990) және «Nothing Broken» (2006) жинақтарында жариялаған. Уэльстік сыншы Боби Джонс осы антологияның кіріспесінде былай дейді: «Николас Уильямс, танымал ғалым, сонымен қатар Корнуоллдың Т. Гвинн Джонсы – жылтыратылған, классикалық, өте консервативті, ортағасырлық романтизмге терең тамырланған». Уильямстың «Ancow Arthur» – Теннисонның «Morte D'Arthur» аудармасы, «Delyow Derow» 15 (1996) басылымында жарияланған. Николас Уильямс Лондонның Линнеев қоғамының мүшесі және Корнуолл тіліндегі Жаңа Ғимарат үшін Ирландияның аудармашылар мен аудармашылар қауымдастығының құрметті мүшесі болды. 2011 жылы ол Корнуолл тіліне толық аудармаланған алғашқы Киелі кітапты жариялады. Ол «Letts Pocket Guides» сериясынан төрт кітапты ирланд тіліне аударды: сүтқоректілер, жәндіктер, дәрілік өсімдіктер және жеуге жарамды өсімдіктер. «Алисаның ғажайыптар еліне» атты кітабының ирланд тіліне аудармасы (2003) өте жақсы пікірлерге ие болды. 2004 жылдың қараша айында ол «Көзімнен қараған айнаға» атты кітабының ирланд тіліне аудармасын жариялады. 2012 жылдың сәуір айында ол Дж. Р. Р. Толкиннің «Хоббит» кітабының ирланд тіліне аудармасын жариялады, ал 2014 жылы «Хоббит» кітабының корнуолл тіліндегі нұсқасын жариялады.

Елтаңба

Уильямстың гербін Ирландияның бас геральды 2006 жылдың 1 қарашасында бекітті. Гербтің ресми сипаттамасы ирланд тілінде берілген, ол мынадайша аударылады: «Ақ түсте екі қызыл үшбұрыш бүкіл қалқанды кесіп өтеді, үш бесқұбырлы түстері ауыстырылған» (ақ фонға екі қызыл үшбұрыш, ал үш бесқұбырлы қалқанның түсіне қарама-қарсы); түстер Лондон қаласының түстері, ал үшбұрыштар W әрпін құрайды. Гербпен бірге төбелік де бекітілді: «Қызыл және ақ түстердің тоғасынан, тұмсығында Ragged Robin гүлі бар ақ-қара торғай, барлығы табиғи түстерде». Ирландияда осы құсқа «Уилли вагтейл» деген атау жиі қолданылады. Девиз: Grásta Dé a bhfuil agamsa – «Құдайдың рақымы – менің барлық иемдігім», бұл Уильямс есімімен байланысты әдемі ойын.