Кіріспе
Мани Шанкар Айяр (10 сәуір 1941 жылы туған) – үнді саясаткері және бұрынғы карьералық дипломат, мемлекеттік қызметкер. Ол Үндістан Ұлттық Конгресс партиясының мүшесі. Ол Тамил Наду штатының Майладутурай сайлау округінен 10-шы, 13-шы және 14-ші Лок Сабхада өкіл болды. Сондай-ақ, ол Раджья Сабхадан депутаттыққа тағайындалған.
Mani Shankar Aiyar (born 10 April 1941) is an Indian politician and former career civil servant diplomat. He is a member of the Indian National Congress Party. He represented the Mayiladuthurai constituency of Tamil Nadu in the 10th Lok Sabha, 13th Lok Sabha, and 14th Lok Sabha. He was a nominated member of parliament from Rajya Sabha.
Ерте өмір және білім
Мани Шанкар Айяр – аттестатталған есепші Вайдянатха Шанкар Айяр мен Бхагиялакшми Шанкар Айярдың ұлы. Ол Британдық Үндістанның Лахор қаласындағы Лакшми Мансионс үйінде дүниеге келді. Бұл үй, Бөліністен кейін, беженділердің мүлкі ретінде Саадат Хасан Манто отбасының үйіне айналды. Оның ағасы – журналист Сваминатан Айяр. Әкесі 12 жасында ұшақ апатында қаза тапты. Ол Велхэм ұлдар мектебінде, Дун мектебінде оқыды және Дели университетінің Сент-Стефан колледжінде экономика мамандығы бойынша бакалавр (B.A.) дәрежесін алды. Дунда оқыған кезінде ол "The Doon School Weekly" журналының редакторы болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Айярдың анасы Дун мектебімен келіссөздер жүргізіп, оның оқуын төмендетілген төлеммен жалғастыруға рұқсат алды, ал оның орнына ол мектепте сабақ берді. Ол Дели университетінің экономика факультетін бітіріп, содан кейін Кембридж университетінің Тринити Холл колледжінде экономика бойынша екі жылдық Трипос бакалавр (B.A.) бағдарламасын аяқтады, ол Оксбридж дәстүрі бойынша уақыт өте келе магистр (M.A.) дәрежесіне ие болды. Ол Тринити Холлдың мүшесі болды. Сонымен қатар, ол Кембридждегі Марксистік қоғамның белсенді мүшесі болды. Кембриджде Айяр студенттік саясатқа қатысып, бірде президенттікке үміткер болуға тырысты. Дун мен Кембриджде одан кіші болған Раджив Ганди оның сайлау кампаниясына қолдау көрсетті.
Мансап
1963 жылы Үндістанның Сыртқы істер қызметіне қабылданды. 1982-1983 жылдары Сыртқы істер министрлігінде, ал 1985-1989 жылдары Премьер-министр кеңсесінде бірлескен хатшы болып қызмет етті. 1989 жылы қызметтен кетіп, саясат және БАҚ саласында мансап жасады. 1991, 1999 және 2004 жылдары Майладутхурай округінен Конгресс партиясынан парламент депутаты болып сайланды, бірақ 1996, 1998, 2009 және 2014 жылдары сайлауда жеңіліске ұшырады. Ол Пакистанда дипломат ретінде жұмыс істеп, 1978-1982 жылдары Карачидегі Үндістанның алғашқы бас консулы болды. Конгресс партиясының Жұмыс комитетіне арнайы шақырылған мүше, сондай-ақ партияның саяси білім беру бөлімінің және саясатты жоспарлау және үйлестіру бөлімінің төрағасы қызметін атқарды. Ол танымал саяси жазбашы, «Пакистан қағаздары» және «Радживті еске алу» сияқты бірнеше кітап жазған, ал «Раджив Гандидің Үндістаны» атты төрт томдық жинақтың редакторы болды. Оның ерекше қызығушылықтары – халық демократиясы, Үндістанның сыртқы саясаты, әсіресе көрші елдермен қарым-қатынасы, Таяу Шығыс және ядролық қаруды жою мәселелері.
political columnist and has written several books, including Pakistan Papers and Remembering Rajiv, and has edited a four volume publication, Rajiv Gandhi's India. His special interests include grassroots democracy, Indian foreign policy particularly with India's neighbouring countries, and West Asia and nuclear disarmament.
Жеке өмір
1973 жылдың 4 қаңтарында ол сикх әйелі Сунит Вир Сингхке үйленді. Олардың 3 қызы бар – үлкені Сурания Айяр заңгер, екіншісі Ямини Айяр аға ғылыми қызметкер және «Жауапкершілік бастамасы» директоры. Айяр – Channelnews asia және CNN IBN телеарналарының бұрынғы жүргізушісі Видья Шанкар Айярдың сіңілісінің ұлы.
Aiyar is the uncle of Vidya Shankar Aiyar, former anchor on Channelnews asia and CNN IBN.
Даулар
2004 жылдың соңында үкіметтік лауазымда болған кезде, Адама аралдарына сапар барысында Айяр, жергілікті Cellular түрмесінде сөйлеген сөзінде, Хиндутва идеологы Винаяк Саваркар мен Пәкістанның негізін қалаушы Мохаммед Али Жинна арасында ешқандай айырмашылық жоқ екенін, себебі олардың екеуі де «бөлісшіл» философияны ұстанды. Ол сондай-ақ Саваркарды дәріптейтін өлеңі бар тақтайшаны Махатма Гандидің цитаталары жазылған тақтайшамен алмастыруға бұйрық берді. Осы оқиға туралы хабарлар Парламенттің жұмысын тоқтатты және Махараштра штатында Шив Сена партиясының наразылықтарына әкеп соқты. Айярдың бұл сөздері үкіметтік партия ішінде де жаңжал тудырды. Партияның ресми өкілі Ананд Шарма Конгресс партиясы Саваркарды азаттық күрескері немесе патриот деп санамайтынын мәлімдеді. Бірнеше күннен кейін премьер-министр де, оның кабинеті де бұл пікірден бас тартты. 2011 жылдың қыркүйегінде Айяр өзі бітірген St. Stephen's College-ге «Үкімет және Сыбайлас жемқорлық: Панчаят Радж – шешім ме?» тақырыбында лекция оқуға барды. Алайда ол Hansraj College және оның түлегі Ажай Макенді сықақтап бастады. Сонымен қатар, Дели университетінің BA (Programme) бакалаврлік бағдарламасы мен Kirori Mal College-ті де кемсітті. Бұл Hansraj College студенттерінің наразылығына себеп болды. Наразы студенттер Айярға жақындағанда, ол оларды одан да қатты мазақтап жіберді. Кейін бұқаралық ақпарат құралдары Айярдан түсініктеме сұрағанда, ол кешірім сұраудан бас тартып, керісінше оқу орындарын одан әрі сықақтап сөйледі. Оның бұл сөздеріне таңырқанған St. Stephen's College студенттері Hansraj College-ге кешірім сұрап, достық қол ұсынды. 2014 жылғы Үндістан парламент сайлауына дейін берген сұхбатында ол шай сатушы (BJP-ның премьер-министрлік үміткері Нарендра Моди) Үндістанның премьер-министрі бола алмайды, бірақ AICC отырыстарында шай сата алады деді. Конгресс партиясы оның бұл сөзін жеке пікірі деп жариялап, партияның ресми ұстанымы емес екенін мәлімдеді. Рахул Ганди оны жеке шабуылдар жасаудан ауыз ұстауға шақырды. Мани Шанкар Айер 2015 жылдың қарашасында Парижде болған теракттарды Францияның хиджабты тыйым салғанына жауап ретінде ақтады. Ол сондай-ақ «Шарли Эбдо» журналына жасалған шабуылды мұсылмандардың өліміне жауап ретінде ақтады. Оның бұл пікірлері партия мүшелері тарапынан да сыналып, мақұлданбады. Ол премьер-министр Нарендра Модиді «неч адми» (нашар адам) деп атағанда үлкен саяси дау тудырды, ал премьер-министр Моди бұл сөзді «ничли джати» (төменгі каста) деп түсіндірді. Содан кейін ол партияның негізгі мүшелігінен уақытша шеттетілді. Айяр премьер-министрдің бұл сөзі оның «төменгі деңгейдегі ойлау қабілеті мен әдепсіздігін» көрсеткенін айтты. Ол Модиге қатысты сөздерін одан әрі түсіндіре отырып: «Иә, мен Модиді «неч» деп атадым, бірақ оны төмен туылған деп айтпадым, мен оны жалпы төмен деңгейлі деп атадым» деді.