Мажуро атолдары: Маршал аралдарының астанасы

Кіріспе

Маршалл аралдарының астанасы

Маджуро ( /m//æ//dʒ//ər//oʊ/; маршалл тілінде: Mājro) – Маршалл аралдарының астанасы және ең ірі қаласы. Бұл Тынық мұхитындағы 64 аралдан тұратын үлкен коралл атолы. Маршалл аралдарының Ратак (Күншығыс) тізбегінің заңнамалық округін құрайды. Атолдың жер көлемі және лагунасы бар. Маршалл аралдарындағы басқа атоллдар сияқты, Маджуро да тар жер массаларынан тұрады. Оның тропикалық пасат желдерінің климаты бар, орташа температурасы құрайды.

Маджурода кем дегенде 2000 жылдан бері адамдар қоныстанған, ал алғашқы қоныс аударушылар қазіргі маршаллдықтардың австронезиялық ата-бабалары болған. 1870 жылдары Маджуро протестанттық миссия мен бірнеше копра сауда станцияларының орны болды, ал 1885 жылы Германия империясы атолды Маршалл аралдарының Германия протекторатының бөлігі ретінде аннексиялады. Кейін қала жапон және американдық әкімшілікте болды. 1978 жылы Маршалл аралдары Микронезия Федеративтік Штаттарынан бөлініп, Маршалл аралдары Республикасын құрғаннан кейін, Маджуро жаңа елдің астанасы мен Нитиджеланың отырыс орны болды, бұрынғы Джалуит астанасын ығыстырды. Негізгі халық орталығы Делап Улига Джаррит (DUD) үш жалғасқан мотудан тұрады және 2021 жылғы халық санауы бойынша 23 156 адам тұрады. Маджурода порт, сауда ауданы және әртүрлі қонақүйлер бар. Маджурода Гавайи, Микронезия Федеративтік Штаттары, Кирибати, Гуам, Науру және елдің ішкі бағыттарына бағытталған халықаралық рейстері бар халықаралық әуежай орналасқан. Оның экономикасы негізінен қызмет көрсету секторына бағытталған.

География

Маджуро атоллы 60-тан астам аралдан тұрады, олардың үшеуі одан ірі. Атолдың батыс жағында, Delap Uliga Djarrit (DUD) қаласынан 48 шақырым (30 миль) қашықтықта Лаура аралы орналасқан. Лаура кеңейіп келе жатқан тұрғын аудан және танымал жағажайға ие. Лаура атоллдағы ең биік нүктеде орналасқан, оның теңіз деңгейінен биіктігі шамамен төмен деп есептеледі. Джаррит көбінесе тұрғын үйлерден тұрады. Тайфундар сирек болады. Температура жыл бойы тұрақты, орташа температура шамамен . Температура сирек жағдайда төмен түспейді.

Тарих

Атоллға кем дегенде 2000 жыл бойы австронезиялық халықтар, соның ішінде қазіргі Маршалл аралдарының тұрғындарының ата-бабалары қоныстанған. Маджуродағы Лаура ауылындағы жер пештерінің археологиялық қазбалары б.з. 1 ғасыры шамасында адамдар болғанын көрсетеді, радиокөміртектік талдау нәтижесі 93–127 жылдар аралығын көрсетеді. 1869 жылы Америкалық шетелдік миссионерлер жөніндегі кеңесінің протестант миссионерлері атолда шіркеу мен мектеп ашты. 1876 жылы Capelle & Co., Hernsheim & Co. және Томас Фаррелл фирмаларының өкілдері Маджурода копра саудасымен айналысты. 1877 жылы Томас Фарреллдің үлесін сатып алғаннан кейін, Жаңа Зеландиядағы копра фирмасы Хендерсон & Макфарлейн Маджурода өзінің аймақтық бас кеңсесін құрды. 1870 және 1880 жылдары жарысқан ирож Джебрик пен Рими бір-біріне қарсы соғыс жүргізді. Олардың араласқан ағасы Лерок, Маджуроның бұрынғы ирожлаплапы, өзі қайтыс болғанда атолды олардың арасында бөлісуді қалаған, бірақ Джебрик жалғыз билік үшін соғыс бастады. Соғыста кем дегенде 10 арал тұрғыны қаза тапты; ағаштар мен егістің жойылғандығы азық-түлік тапшылығына әкелді; ал копра өндірісінің баяулауы Джебрикті соғысы үшін қарыз алуға мәжбүр етті. 1883 жылы өтіп бара жатқан британдық соғыс кемесінің «Сиприан көпірі» бейбіт келісімге делдалдық жасады. Соғыс қайта басталған жоқ, бірақ 1884 жылы Маджуродан өткенде Рими Аур атолының ирожын Джебрикке шабуылға қосылуға көндіруге тырысты. Британдық қолбасшы бейбітшілікке делдалдық жасады және Аурдың ирожын қақтығыстан алыс тұруға ескертті. «Дарт» кемесінің командирі арал тұрғындарына қару сатқан копра саудагерлерін айыппұл төлеуге мәжбүрлеумен қорқытты, бірақ кейбір саудагерлер тыйымға қарамастан қару сатуды жалғастырды, ал Маджуро тұрғындары Джебрик пен Рими арасындағы соғыс аяқталғаннан кейін атыс қаруын беруден бас тартты, себебі олар көрші аралдардың басып кіруінен қорқыды. 1885 жылы Германия империясы Маршалл аралдарының Германия протекторатының бөлігі ретінде Маджуро атолын иеленді. Маршалл аралдарының қалған бөлігі сияқты, Маджуро да 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық теңіз күштерімен басып алынды және 1920 жылы Ұлттар лигасы Жапон империясына мандат берді. Содан кейін арал Жапонның Оңтүстік теңіздер мандатының бөлігі болды; Жапондықтар мандатта үкімет құрғанмен, жергілікті мәселелер екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін дәстүрлі жергілікті басшылардың қолында қалды. 1944 жылдың 30 қаңтарында АҚШ қарулы күштері шабуыл жасады, бірақ жапондық күштер бір жыл бұрын Кваджалейн мен Эневетакқа бекіністерін көшіргенін анықтады. Жапонияның бір офицері күзетші ретінде қалды. Оның тұтқындалуымен аралдар қауіпсіздікке ие болды. Бұл АҚШ теңіз күштеріне Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі ең үлкен теңіз портының бірін пайдалануға мүмкіндік берді. Лагуна үлкен алдыңғы теңіз базасына айналды, Маджуро теңіз базасы, және соғыс батысқа жылжығанға дейін әлемдегі ең үлкен және ең белсенді порт болды, ол Улити (Яп, Микронезия Федеративтік Штаттары) арқылы алмастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Маджуро Тынық мұхиты аралдарының сенімдік аумағының бөлігі ретінде АҚШ-тың бақылауына өтті. 1978 жылы Маршалл аралдары Микронезия Федеративтік Штаттарынан бөлініп, Маршалл аралдары Республикасын құрғаннан кейін, Маджуро жаңа елдің астанасы және Маршалл аралдарының заң шығарушы органы – Нитиджеланың отырыс орны болды. Маршалл аралдарының әкімшілік орталығы ретінде Джалуит атолын алмастырды, бұл мәртебе Маршалл аралдары 1986 жылы еркін қауымдастық шарты бойынша тәуелсіздік алғаннан кейін сақталды.

The atoll has been inhabited for at least 2,000 years by Austronesian peoples, including the ancestors of modern day Marshallese residents. Archaeological excavations of um earth ovens at the Laura village on Majuro suggest habitation around the 1st century CE with a radiocarbon dating range of 93 BCE to 127 CE. Protestant missionaries of the American Board of Commissioners for Foreign Missions established a church and school on atoll in 1869. By 1876, agents of the firms Capelle & Co., Hernsheim & Co., and Thomas Farrell were engaged in the copra trade on Majuro. After buying out Thomas Farrell's interests in 1877, New Zealand based copra firm Henderson & Macfarlane had its regional headquarters on Majuro. Rival iroij Jebrik and Rimi fought waged war against each other for several years in the late 1870s and 1880s. Their uncle Lerok, the previous iroijlaplap of Majuro had wanted them to divide the atoll between them when he died, but Jebrik began a war for sole control. At least 10 islanders died in the conflict; the destruction of trees and crops caused a serious food shortage; and a slowdown in copra production caused Jebrik to take on debt for his war effort. In 1883, Cyprian Bridge of the passing British warship mediated a peace treaty. The fighting never resumed, but when passed Majuro in 1884, Rimi was trying to persuade the iroij of Aur Atoll to join him in an attack on Jebrik. The British commander mediated peace and warned the iroij of Aur to stay out of the conflict. The commander of the Dart threatened to fine copra traders who had been selling weapons to the islanders, but some traders continued selling weapons in spite of the prohibition, and the residents of Majuro refused to give up their firearms after the war between Jebrik and Rimi ended, because they feared invasion by neighboring islanders. The German Empire claimed Majuro Atoll as part of the German Protectorate of the Marshall Islands in 1885. As with the rest of the Marshalls, Majuro was captured by the Imperial Japanese Navy in 1914 during World War I and mandated to the Empire of Japan by the League of Nations in 1920. The island then became a part of the Japanese mandated territory of the South Seas Mandate; although the Japanese had established a government in the Mandate, local affairs were mostly left in the hands of traditional local leaders until the start of World War II. On January 30, 1944, United States Armed Forces invaded, but found that Japanese forces had evacuated their fortifications to Kwajalein and Enewetak about a year earlier. A single Japanese warrant officer had been left as a caretaker. With his capture, the islands were secured. This gave the U. S. Navy use of one of the largest anchorages in the Central Pacific. The lagoon became a large forward naval base, Naval Base Majuro, and was the largest and most active port in the world until the war moved westward when it was supplanted by Ulithi (Yap, Federated States of Micronesia). Following World War II, Majuro came under the control of the United States as part of the Trust Territory of the Pacific Islands. After the Marshall Islands broke away from the Federated States of Micronesia in 1978 to form the Republic of the Marshall Islands, Majuro became the new country's capital and meeting place of the Nitijeļā, the legislature of the Marshall Islands. It supplanted Jaluit Atoll as the administrative center of the Marshall Islands, a status that it retains after the independence of the Marshall Islands in 1986 under a Compact of Free Association.

Демография

Халықтың негізгі шоғырланған жерлері – ДУД қауымдастықтары: Делап–Улига–Джаррит аралдары (атоллдың шығыс жиегінде, оңтүстіктен солтүстікке қарай орналасқан).

Денсаулық

101 төсекті Маджуро ауруханасы (ресми түрде Лерой Атама Зедекья медициналық орталығы) Маджуро және көптеген сыртқы аралдар үшін басты аурухана болып табылады. Елдегі тағы бір ірі аурухана – Эбей аралындағы Лерой Китланг еске алу денсаулық сақтау орталығы.

Ауа

Маршалл аралдарының халықаралық әуежайы Маджурода орналасқан және ішкі және халықаралық рейстерді ұсынады. Оны төрт жолаушылар авиакомпаниясы: United Airlines, Nauru Airlines, Air Marshall Islands және Asia Pacific Airlines қызмет көрсетеді. Air Marshall Islands Маршалл аралдарының көптеген мекенделген атолдарына аптасына бір рет рейстерді жүзеге асырады. Маджуро мен Кваджалейн арасында бейсенбі және жексенбі күндерін қоспағанда, күн сайын рейстер бар.

Теңіз

Маджуро лагунасы белсенді порт болып табылады. Ол әлемдегі ең жұқты тунбалы транстипмент порттарының бірі, 2018 жылы 306 796 тонна тунбалы торлы кемелерден тасымалдаушы кемелерге ауыстырылды. Маршалл аралдарының кеме жүргізу корпорациясы 2004 жылғы Маршалл аралдарының кеме жүргізу корпорациясы туралы заң арқылы Маршалл аралдарымен құрылды. Ол аралдар бойынша адамдар мен жүк тасымалдайтын бірнеше мемлекеттік кемелерді басқарады. Бұл кемелердің ішінде үш ескі кеме (Лангидрик, Эмман және Рибук Э), сондай-ақ 2013 жылы Жапония Маршалл аралдары Республикасына сыйға тартқан екі жаңа кеме (Маджуро, Кваджалейн) бар. Олар сонымен қатар десанттық кеме (Jelejeletae) мен де жұмыс істейді. Бұл кемелер сыртқы аралдарға адамдар мен жабдықтарды тасымалдаудың басты арнасы болып табылады. Бұған қоса, лагуна коммерциялық балық аулау кемелері, круиздік кемелер, спорттық балық аулау қайықтары, қанатты каноэлер және кейде сәнді яхталар үшін де порт қызметін атқарады.

Спорт

Маджуро бастапқыда 2010 жылы Микронезия ойындарының жетінші турнирін қабылдауға жоспарланған еді. Кейіннен, жеткілікті инфрақұрылымның болмауына байланысты қабылдау құқығынан бас тартты. 2018 жылы Маршалл аралдары 2022 жылғы Микроойындарды өткізу құқығын алды, және Маджурода жаңа стадион салынып жатыр. (2021 жылы ойындар бір жылға кейінге, 2023 жылға шегерілді.) Жаңа стадионда футбол матчтары да өткізілуі күтілуде, бұл Маршалл аралдарының алғашқы ұлттық футбол құрамасын құрудағы бірінші қадам болады. Ауыр атлет Мэтти Лэнгтор Сассер 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Маршалл аралдары атынан әйелдер арасындағы 58 кг салмақ дәрежесінде өнер көрсетті, 8 тамызда жарысқа қатысты.