Кіріспе

Америкалық әлеуметтік белсенді (1940–2015)

Хорас Джулиан Бонд (14 қаңтар 1940 – 15 тамыз 2015) – американдық әлеуметтік белсенді, азаматтық құқық қозғалысының жетекшісі, саясаткер, профессор және жазушы. Ол 1960-шы жылдардың басында Атлантадағы Морхаус колледжінің студенті кезінде Студенттік зорлықсыз үйлестіру комитетін (SNCC) құруға көмектесті. 1971 жылы ол Алабама штатының Монтгомери қаласында Оңтүстік кедейлік заң орталығын (Southern Poverty Law Center) құрды және оның бірінші президенті болып шамамен он жыл қызмет етті. Бонд Джорджия штатының Өкілдер палатасына төрт рет, ал кейін Джорджия штатының Мемлекеттік Сенатына алты рет сайланды, екі заң шығарушы палатада барлығы жиырма жыл қызмет етті. Заң шығарушылық мансабынан кейін 1990 жылдан 2012 жылға дейін Вирджиния университетінде тарих профессоры болды. 1998 жылдан 2010 жылға дейін ол Афроамерикалықтардың жетістіктерін арттыру жөніндегі ұлттық қауымдастықтың (NAACP) төрағасы болды.

Ерте өмір және білім

Бонд 1940 жылы Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Хаббард ауруханасында Джулия Агнес (Вашингтон) және Хорас Манн Бондтың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі педагог болды, кейін Форт-Вэлли мемлекеттік колледжінің президенті қызметін атқарды. Оның анасы Джулия, Кларк Атланта университетінің бұрынғы кітапханашысы, бұл да тарихи афроамерикандық колледж. Отбасы Форт-Вэлли мемлекеттік колледжінің кампусында тұрды. Бондтардың үйі ғалымдар, белсенділер және В.Е.Б. Дю Бойс, Пол Робсон сияқты танымал адамдар үшін жиі тоқтау орны болды. 1945 жылы Бондтың әкесі Линкольн университетінің президенті лауазымын қабылдады, ол университет тарихында алғашқы афроамерикандық президент болды, және отбасы солтүстікке көшті. 1957 жылы Бонд Пенсильвания штатының Бэкс округіндегі Ньютаун қаласының жанындағы жеке квакерлік мектеп-интернаты – Джордж мектебін бітірді. Ол Атланта қаласындағы (Джорджия штаты) тарихи афроамерикандық Морхаус колледжіне оқуға түсті. Ол Морхауста белсенді қатысты. Ол университет құрама командасының жүзушісі болды. "Time" журналында стажер ретінде жұмыс істеді және "The Pegasus" әдеби журналын құрушылардың бірі болды.

Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитеті

1960 жылдың 17 сәуірінде Бонд Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінің (SNCC) құрылуына көмектесті. 1961 жылы Бонд Морхауз колледжін тастап, Атланта Инквайрер газетінің штабына қосылды, ол 1960 жылдың жазында Джесси Хилл, Герман Дж. Рассел және Атланта студенттік қозғалысының басқа студенттерімен, соның ішінде Шарлейн Хантер Голт және Лонни Кингпен бірге құрылған жаңа, афроамерикандық наразылық газеті болатын. 1961 жылдың жазында Миссисипи штатының Маккомб қаласында сайлауға тіркелудің алғашқы әрекеттеріне (Боб Мозестің жетекшілігімен) бағытталған ақ нәсілшілдік зорлық-зомбылық, оның ішінде белсенді Герберт Лидің қазасынан кейін, Бонд SNCC-нің толық уақытты байланыс директоры лауазымын иеленді, оған Кейси Хейден, Мэри Кинг және Дотти Миллер көмектесті. Ол 1966 жылдың қыркүйегіне дейін осы лауазымда болды. Осы кезеңде ол Миссисипиге жиі сапар шекті (1964 жылы «Азаттық жазы» тіркеу науқанында белсенді қатысты), сондай-ақ Джорджия, Алабама және Арканзас штаттарына барды. 1960 жылдардың ортасына қарай, және афроамерикандық сепаратистік идеологияны қабылдамай, Бонд SNCC-де ақ нәсілді ұйымдастырушылардың болуы афроамерикандықтардың өзіне сенуін әлсірететініне келді. Кейін ол былай деп ойлады: «Азаттық жазының жетістіктері парадоксқа ден қою арқасында болды – ол қаралар емес, ақтар туралы көбірек алаңдаған адамдарға үндеді. Ұлттың расизміне жүгіну ақ нәсілдің үстемдігін қабылдаумен тең болды. Оңтүстікте азаматтық құқықтар күресін насихаттауда ақтарға тәуелділігін мойындау арқылы SNCC барлық нәсілдердің тең құндылығына қатысты риторикалық сеніміне қайшы келді және жергілікті афроамерикандықтардың ақтардың үстемдігінен құтылу үшін күреске басшылық етуге ең жақсы дайын екендігі туралы талабын әлсіретті». 31 жасында, SNCC штат қызметкерлері мен еріктілерін «Black Panther» партиясымен сәтсіз бірігуден кейін, Бонд 1971 жылы Морехауз колледжіне оралды және ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін аяқтады.

Республикашыл әкімшілікті және шай партиясын сынға алу

Бонд Джордж Буш әкімшілігінің қатаң сыншысы болды, себебі ол оны заңсыз деп есептеді. 2001 жылы екі рет, алғашқысы ақпан айында NAACP кеңесінде сөйлегенде, ал екіншісі шілдеде ұйымның ұлттық конвенциясында сөйлегенде, ол әкімшілікті «америкалық саясаттың талибандық қанатынан» кабинет мүшелерін таңдағаны үшін сынады. Бонд оң шешімдерге қарсы болған бас прокурор Джон Эшкрофтты және 1996 жылы штаттардың құқықтары туралы сөйлеген ішкі істер министрі Гейл Нортонды ерекше сынға алды. Ол бұл адамдарды таңдау арқылы Буш «ұлтшылдардың қанағаттандырылмаған тілектерін қанағаттандырып, Конфедерацияға деген адалдығы иттің адалдығындай сөзсіз сүйіспеншілікке толы кабинет мүшелерін таңдады» деді. Палатадағы көпшілік көшбасшысы Дик Арми Бондтың мәлімдемесіне «расалық маккартизм» деп айыптаған хат арқылы жауап берді. Бонд сол жылы NAACP-тің жылдық конвенциясында Буш сайланғаннан бері «өзі дауыс берген қара нәсілділерден гөрі көп қара нәсілді адамдармен суретке түскенін» айтты. 1980 жылдан 1997 жылға дейін Бонд «Американың қара форумы» бағдарламасын жүргізді. Ол ұлттық синдикатталған газет бағанының авторы болды. Бонд 1977 жылдың 9 сәуірінде «Saturday Night Live» бағдарламасын жүргізіп, осылайша бұл істі алғаш рет қара терілі саяси тұлға жасады. Сол жылы ол Ричард Прайордың «Greased Lightning» фильмінде де ойнады. 1978 жылы Бонд «Кинг» мини-сериалында өзін ойнады. Ол сондай-ақ 2004 жылғы «Рэй» фильмінде штат өкілі Джон Э. Уайт рөлін ойнады, ал 2014 жылғы «5-7» фильмінде өзін ойнады.

Жарияланымдар

Джулиан Бондтың құжаттары Вирджиния университетінің Альберт және Ширли Смолл арнайы жинақтар кітапханасында сақталады. "Көзқарас" атты жалғарылған ұлттық бағана. Өлеңдері мен мақалалары көптеген ұлттық журналдар мен газеттерде жарияланды. Race Man: Джулиан Бондтың жинақталған шығармалары, 1960–2015, City Lights Publishers, 2020.