Кіріспе

Махараштрадағы форт, Үндістан тау жынысына қашалған үңгірлер.

Шивнири форты (Килла деп аталады) (маратхише айтылуы: [ʃiʋneɾiː]) – Үндістанның Махараштра штатындағы Пуне ауданының Джуннар қаласының жанында орналасқан ежелгі әскери бекініс. Ол Маратха империясын құрған Чатрапати Шиваджи Махараджтың туған жері.

Тарих

Шивнери атауын Девагиридің Ядаваларының иелігінде болғандықтан алды. Бұл қамал негізінен Дештен Кальян портына дейінгі ежелгі сауда жолын күзету үшін пайдаланылды. 15 ғасырда Дели сұлтандығының әлсіреуінен кейін бұл жер Бахмани сұлтандығына, ал 16 ғасырда Ахмаднагар сұлтандығына өтті. 1595 жылы Маратха басшысы Малоджи Бхосале, Шиваджи Махарадж Бхосаленің атасы, Ахмаднагар сұлтаны Бахадур Низам Шахтың құрметіне ие болып, Шивнери мен Чаканды алды. Шиваджи Махарадж 19 ақпан 1630 жылы (кейбір деректерде 1627 жыл) осы қамал ішінде дүниеге келді және балалық шағын сонда өткізді. Қамалдың ішінде Шиваи Деви қасиетті кісіге арналған шағын ғибадатхана бар, оның атымен Шиваджи аталған. 1673 жылы ағылшын саяхатшысы Фрейз бұл қамалға сапар шегіп, оны бұзу мүмкін емес деп тапты. Оның мәліметтеріне сәйкес, қамал жеті жылға мың отбасыны асырауға жететін азық-түлікпен жабдықталған. 1819 жылы Үшінші англо-маратха соғысынан кейін қамал британдық биліктің бақылауына өтті. 2021 жылы ол "Махараштадағы Маратха әскери сәулетінің тізбелі номинациясы" аясында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне үміткер ретінде қосылды.

Сәулет

Шивнери бекінісі – үшбұрышты пішінді төбелік бекініс. Оның кіреберісі таудың оңтүстік-батыс жағынан. Басты қақпадан басқа, бекініске жергілікті тұрғындар "тізбек қақпасы" деп атап жүретін екінші кіреберіс бар, онда бекініс қақпасына дейін көтерілу үшін тізбектерге ілініп шығу керек. Бекініс жеті спиральді, жақсы қорғалған қақпалардан тұрады. Бекіністің барлық жағын саз қабырғалар қоршайды. Бекініс ішіндегі басты ғимараттар – дұға залы, мазар және мешіт. Бұл бекіністі қорғайтын көптеген қақпалар бар. Мана Дараваджа – бекіністің көптеген қақпаларының бірі. Оны сондай-ақ "Тюньнің бастауы" деп те атайды. Бекіністің ортасында "Бадами Талав" деп аталатын су көлі орналасқан, ал осы көлдің оңтүстігінде Джиджабай мен жас Шиваның мүсіндері тұрғызылған. Бекіністе жыл бойы суы толыққан Ганг және Ямуна деп аталатын екі су бұлағы бар. Осы бекіністен екі шақырым қашықтықта Лениадри үңгірлері деп аталатын буддалық тас үңгірлері орналасқан, ол Махараштрадағы Аштваинаяк храмдарының бірі болып табылады. Ол қорғалатын ескерткіш ретінде жарияланды.

Қол жеткізу

Ең жақын қала Жуннар – талука орталығы және автомобиль жолдары арқылы жақсы байланысқан. Жуннар Пунеден шамамен 90 км қашықтықта орналасқан. Бекініс Жуннар қаласынан 2-3 км шамасында. Негізгі кіреберіс арқылы бекініс төбесіне жету оңай, бірақ арнайы альпинистік жабдықтары бар саяхатшылар бекіністің батыс беткейіндегі тізбекті жолмен көтерілуге тырыса алады. Бекініс төбесінен Нараянгад, Хадсар, Чаванд және Нимгири бекіністерін жақсы көруге болады.