Мийо: Тарихы мен табиғаты

Кіріспе

Миллау (mijo;) — Франциядағы Окситаниядағы коммуна және субпрефектура. Тарн және Дурби өзендерінің тоғысында орналасқан қала, Авейрон департаментінің субпрефектурасы болып табылады. Миллау виадугымен, қолғап өнеркәсібімен және жақын жердегі Горж дю Тарн сияқты бірнеше табиғи ескерткіштерімен танымал. Айналасындағы Каусс аймағы мал шаруашылығы дәстүрлерімен және ірімшік өндірісімен, соның ішінде Рокфор ірімшегімен әйгілі. Осы ретте, 2011 жылдан бері бұл аймақ Каусс және Севенн Дүниежүзілік мұрасының құрамына кіреді.

Тарих

Қаланың тарихы шамамен 3000 жылға жетеді, ол бастапқыда Гранде төбелерінде орналасқан. Б.з.б. екінші немесе бірінші ғасырында қала Тарн өзенінің сол жағалауындағы аллювиалды жазыққа көшірілді. Жазық қалаға галлдық атау – Кондатомагусты (Контадо – құйылыс, ал магус – базар деген мағынаны білдіреді) сыйлады. Кондатомагустың орны 19 ғасырда Диодонне Рей анықтады; ол Рим империясындағы маңызды керамика орталығы – Ла Грауфенкке жақын орналасқан. Дәл осы жерде қызыл терра сигиллата сияқты сәнді керамика өндірілді. ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында ірі жаңа жобалар жүзеге асырылса да, Тарнның қарсы (сол) жағалауындағы ежелгі римдік және ортағасырлық қаланың орталық бөлігі жеткілікті зерттелмеген күйде қалды. Жаңадан жаңартылған Maison du Peuple, ескі римдік форум орнында салынған, жаңа, өте терең негіздер қазылғанға дейін археологиялық зерттеулерден өткен жоқ. Жергілікті мұражай осы орынға өте жақын орналасқан. II ғасырға қарай сауда бәсекелестік салдарынан құлдырады, ал төртінші және бесінші ғасырлардағы варварлардың шабуылдары қаланы қарсы жағалауға көшіруге мәжбүр етті, осымен қаланың аты Амилявум, содан кейін Милхау-ен-Руэргат (Милхау тілінде), ал соңында француз тілінде Милхау болып өзгерді. Тоғызыншы ғасырға қарай қала өсіп, ортағасырлық әкімшілік сот – вигериенің орталығына және қозы терісінен қолғаптар өндірілетін маңызды орталыққа айналды. Қаланы қоршаумен қоршалған. Х және ХІ ғасырларда Мило виконты құрылды, ол кейін Прованс графтарына, Барселона графтарына және ақырында 1112 жылы Арагонның болашақ патшасы Беранже III-нің әкесіне, Мило виконтының қызына үйленгеннен кейін өтті. 1187 жылы Арагон патшасы оған консулдық жарғы арқылы Прованс мөрі мен коммуналық бостандығын сыйлады. Осылайша консулдық құрылды, ол қаланың басқаруына, салық жинауға және әділеттік жүзеге асыруға жауапты болды. 1271 жылы Миллау Франция патшаларының билігіне көшті. 1361 жылы, Жүз жылдық соғыс кезінде қала ағылшын билігіне қарады. Он бесінші ғасырда бейбітшілік орнағаннан кейін қаланың экономикасы жақсарды. Людовик XI 1476 жылы патент арқылы Миллауды патшалыққа байланыстырды. Бұл кезде қала бұрынғы Руерг провинциясының құрамына кірді, онда жергілікті тұрғындар окцитан тілінің диалектісі – руэргат тілінде сөйледі. Орта ғасырларда қалада Тарн өзені арқылы өтетін маңызды ортағасырлық көпірлердің бірі болды. Онда 17 арка болды, бірақ 18 ғасырда нашар күтімге байланысты бір арка құлағаннан кейін көпір көбінесе қиратылды. Қазірде бір ғана арка қалды, онда диірмен орналасқан, ол қазірде өнер галереясы болып табылады, бұл Ренессансқа дейінгі Францияның солтүстіктен оңтүстікке дейінгі маңызды сауда жолының куәсі. XIX ғасырда қолғап өндірісі дамыды. Екінші империя кезінде, 1855 жылдан 1865 жылға дейін қала әкімі болған банкир Ахилл Вилланың бастамасымен ірі қала құрылысы жұмыстары жүргізілді. ХХ ғасырдың бірінші жартысында қала тұрғындарының жартысынан астамы былғары өнеркәсібінен күнкөріс табатын. Миллау Ұлы депрессияның салдарына өте кеш түсті. 1934 жылы Вилла банкі банкротқа ұшырады. 1934-1935 жылдардың қысында жұмысшылардың жалақысын 25-30% қысқартудан кейін қала алты айлық жалпы ереуілге ұшырады. Бірақ қолғап өнеркәсібі 1960 жылдары құлдырау алдында берік болды. Қала 1970 жылдары Ларзак күресі аясында ұлттық танымалдылыққа ие болды. 1999 жылы жаһандануға қарсы белсенділер Макдональдс мейрамханасының құрылысын бұзды. Олар АҚШ-тың Рокфорт өнімдеріне салған салығына наразылық білдірді, бұл Еуропалық Одақтың АҚШ-тан гормонмен өңделген ет импорттаудан бас тартуына жауап ретінде жасалды. Бұл сонымен қатар фастфудты, америкаландыруды және ГМО-ның таралуын айыптау мүмкіндігі болды. Макдональдс тез арада аяқталды және бөлшектеу операциясының жетекшілерінің бірі Жозе Бове қысқа мерзімге бас бостандығынан айырылды. 2004 жылы ашылған Миллау виадугы қала орталығындағы көлік кептелістерін жойды.

The town dates back nearly 3000 years when it was situated on the Granède hills which dominate the town. In the second or first century B. C, it would move to the alluvial plain on the left bank of the Tarn. The plain gave the town its Gallic name of Condatomagus (Contado meaning confluence and magus for the market). The site of Condatomagus was identified in the 19th century by Dieudonné Rey; it was close to the major earthenware centre in the Roman Empire, La Graufesenque. This is where luxury ceramics such as red terra sigillata were made. Despite major new developments in the late twentieth and early twenty first centuries, the centre of the old Roman and medieval town on the opposite (left) bank of the Tarn remains poorly excavated, and the newly renovated Maison du Peuple, almost on the site of the old Roman forum, saw no archaeological dig prior to the excavation of the new, very deep, foundations. The local museum sits almost adjacent to this site. By the second century A. D. trade had collapsed from competition, and subsequent barbarian invasions during the fourth and fifth centuries saw the town relocate to the opposite bank, changing its name to Amiliavum, then to Milhau en Rouergat (in the Millhau language), then to the French Millhau. By the ninth century the town had grown. It a seat of viguerie, a mediaeval administrative court, and a centre for the production of lambskin gloves. Ramparts surrounded the town. The tenth and eleventh centuries saw the creation of the Viscount of Millau and subsequently passed to the Counts of Provence, the Counts of Barcelona and eventually, in 1112, to the father of the future King of Aragon, Béranger III following his marriage to the daughter of the Viscount of Millau. In 1187, the King of Aragon grants him the seal and communal freedom of Provence by Consular Charter. A consulate was thus created, and was responsible for administering the city to raise taxes and to apply justice. In 1271, Millau passed to the crown of the kings of France. In 1361, during the Hundred Years War, the city came under English rule. The return to peace in the fifteenth century gave the city an economic boost. Louis XI connected Millau to the crown in 1476 by letters patent. At this time, the town was part of the former province of Rouergue where local people spoke Rouergat, a dialect of the Occitan language. In the Middle Ages the town had one of the main mediaeval bridges across the Tarn river. It had 17 arches, but after one poorly maintained arch collapsed in the 18th century, the bridge was mostly demolished. Only one arch remains, with a mill that is now an art gallery, as testament to this significant trading route from north to south across pre Renaissance France. The 19th century saw the development of the glove industry. Major urban development works were carried out during the Second Empire at the instigation of banker Achille Villa, mayor from 1855 to 1865. In the first half of the 20th century, more than half of the town's inhabitants made their living from the leather industry. Millau was affected rather late by the Great Depression. In 1934, the Villa bank went bankrupt. The town was then paralysed by a six month general strike in the winter of 1934 1935, following a 25 30% cut in workers' wages. But the glove industry remained resilient, before starting its decline in the 1960s. The town gained national notoriety in the 1970s as part of the Larzac struggle. In 1999, local anti globalisation activists destroyed the building site of a McDonald's restaurant. They were protesting against the US overtax on the import of Roquefort, in retaliation for the European Union refusing the import of US hormone treated meat. It was also an opportunity to condemn fast food, Americanization, and the spread of GMO. The McDonald's was quickly completed and José Bové, one of the leaders of the dismantling operation, was sentenced to a short prison term. The Millau Viaduct opened in 2004, eliminating traffic jams from the town centre.

Геральдика

Милло қаласының дәстүрлі гербі – "Алтын түсті төрт қызыл жолақты, көк түсті үш алтын флёр-де-лиспен безендірілген". Бұл герб 1187 жылдан бері Арагон тажының гербі болып келген, бірақ 1271 жылдан бастап Францияның гербімен (көк түсті үш флёр-де-лис) толықтырылды, бұл қаланың "жақсы қала" (bonne ville) екенін, яғни корольге тікелей бағынышты коммуна екенін көрсетеді. Қала сайланған консулдар арқылы басқарылды – Тулуза мен оның шерифтері сияқты, ал король – жалғыз және тікелей билеуші болды. Францияда осындай дербес басқару құқығына ие болған қалалар санаулы болды.

География

Бұл қаланың аумағы Орталық Массивтің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Ол шамамен аумақты алып жатыр, бұл оны Францияның 25-ші ірі қалалық муниципалитеті етеді. Муниципалитет Grands Causses-тің, Causse Rouge-тің (Левезу платосының шығысында) және Ларзақтың, сондай-ақ Black Causse-тің бір бөлігін қамтиды. Қалалық округтік орталығы қаланың төменгі бөлігінде, Тарн және Дурби өзендерінің қосылған жерінде, шамамен 340 м биіктікте орналасқан.

Милло қаласын қоршаған аумақ мал шаруашылығымен және табиғи жайылымдардың, егістік жерлердің және уақытша жайылымдардың сақталуымен сипатталады. Көптеген шатқалдар, тіршіксіз кеңшіліктер мен құламалар пейзажға ерекше сипат береді. Бұл, негізінен ауыл шаруашылығына бағытталған ауылдық аймақтар, осы сезімтал аймақтың қалған бөлігі сияқты, Grands Causses аймақтық табиғи паркімен қорғалады. Аймақтың флорасы 2000-нан астам түрді құрайды. Оның ішінде үш жапырақты аспарагус, Монпелье афилланты және Италияның Этрурия аймағынан шыққан талқуша бар. Жаз айларында муниципалитеттің ең биік бөлігі жаңбыр суын ұстамайды және құрғақ болады. Аудандағы кейбір аңдар аңшылық миссияларымен қорғалады және реттеледі, олар кескілеңдерді, хобби соколын, сұңқарларды, кеуделерді, еліктерді, жабайы шошқаларды, бұғыларды және тау қойларын аулайды. Қаладағы Тарн өзенінің арнасының кеңеюі және осы кеңеюге байланысты жасыл судың пайда болуы өзеннің деңгейін баяулатып, төмендетті, нәтижесінде тұрақтанған суларда су өсімдіктерінің өсуі күшейді. Бұл сонымен қатар осы аймақтағы қоңыр алабұқа популяциясының азаюына әкелді. Сонымен қатар, бетонды су өткізбейтін ету және үлкен аумақтарды плиткамен жабу жаңбыр суының өзенге тікелей ағып кетуін күшейтті, бұл "жуу" деп аталатын құбылысты тудырады, ол су жануарлары мен жағалаулар үшін өте зиянды.

Климат

Өңірде үш ерекше климаттық әсер сезіледі. Көктем және күз мезгілдерінде батыс және оңтүстік-батыс желдері мұхиттық климатты тудырады. Жазда оңтүстік-шығыстан соққан желдер басым болады және ауа райы Жерорта теңізі климатына жақын, бірақ бұл желдер жылдың кез келген уақытында маусымның қалыпты ағысын өзгерте алады. Қыс айларында солтүстік желдері елді континенттік климаттың суық әсеріне ұшыратады.

Әкімшілік

Миллау – Окситаниядағы Авейрон департаментінің аудандық орталығы. "Millau Grands Causses" коммуналар қауымдастығы 1989 жылдың 22 маусымында құрылды. Ол Агуессак, Компейр, Крейссельс, Милло және Пауль деген 5 муниципалитеттің бірлестігі болды. Бүгінде қауымдастыққа Компрегняк, Сент-Жорж-де-Лузенсон, Ла-Рок-Сент-Маргарита, Сент-Андре-де-Везинес, Мостуэжульс, Пейрело, Тарн өзені бойындағы Ривиер және Вейро қосылып, енді 15 коммунадан тұрады.

Туризм

Қала қазір туристер көп баратын жерге айналған, Массивтік орталықтағы ең ірі кемпингтердің бірі орналасқан. Бұл, көркем жаратылыс көріністерінің әдемілігі мен архитектуралық тұрғыдан мақтауға лайық виадугының арқасында мүмкін болды. Сонымен қатар, Миллау сыртқы спорт түрлерінің, әсіресе параглайдингтің ірі орталығы болып табылады. Миллауда жыл сайын түрлі жарыстар ұйымдастырылады.

Білім

Милодағы мектептер Тулузадағы академиялық басқарудың қарауында. Кәсіптік білім беру 2iSA (Оңтүстік Авейрон Компьютерлік институты) арқылы жүзеге асырылады. Жоғары білім беру курстарын Медбикелерді даярлау институты (IFSI), Жан Виго лицейі (BTS) және Ұлттық өнеркәсіп және кәсіптер консерваториясы (CNAM) ұсынады.

Көлік

Миллау виадугы, әлемдегі ең биік кабельдік көпір, A75 тас жолын Тарн аңғары арқылы өткізеді, қаланың көлік жүктемесін, әсіресе жаз айларында қатты жеңілдетті. Милло-Ларзак әуежайы қалалық әкімдіктің басқаруында.

Экономика

Қала Оңтүстік Авейрондағы Сауда-өнеркәсіп палатасының орны болып табылады. Бір ғасырдан астам уақыттан бері "тері және қолғаптар астанасы" ретінде танылған Миллау тері өңдеу өндірісімен және қой терісінен жасалған қолғаптарымен мәшһүр. Өнеркәсіптік маталар көбінесе жойылғанмен, бірнеше шеберхана француз сәні мен люкс брендтері үшін қолғаптар жасауды жалғастыруда. Миллау 2000 жылы "Қала және қолөнер кәсіптері" атағын алды. Шаруашылық өндірісі, оның ішінде шикі қой сүтінен жасалған Рокфор ірімшігі, аймақтың экономикалық белсенділігі үшін маңызды. 1993 жылдан бері шілде мен тамыз айларында қала орталығында фермерлер ұйымдастырған төрт ірі түнгі базарлар өткізіліп келеді. Қараша айында фермерлер бірлестігі ауыл шаруашылығы өнімдерінің күзгі жәрмеңкесін ұйымдастырады, ол екі күнге созылады.

Көркем шығармаларда

Иан Макьюанның "Атонмент" (2001) романының бір бөлігі 1940 жылғы маусымда Лондондық ауруханадағы медбике Бриони Таллисқа арналған. Дюнкерктен эвакуацияланған британдық және француздық жаралы әскерлер сол ауруханаға жеткізілді. Романның бір әсерлі бөлімінде, ол бас жарақатынан көз жұмақ жатқан Миллау қаласынан келген жас сарбаз Люк Корнеттің қайғысын бөліседі. Ол өлім күйінен айтылған сөздерінде қаласы, отбасы және әкесінің нан пісіретін дүкені туралы әңгімелейді, сондай-ақ Таллисті өз никелес әйелі деп қателеседі. Люк қайтыс болғаннан кейін, Таллис бір сәт үшін Люк аман қалғанда, оған үйленіп, Миллауда бірге өмір сүрген өмірін көзге елестетеді: ол қол жетпес болашақты көреді – тар, көлеңкелі көшедегі нан пісіретін дүкен, оның үстінен шығатын фортепиано музыкасы, оның күлімдеп отыратын қарындастары оның акцентіне қалжыңдайды, және Люк Корнет оны ықыластықпен сүйеді. Ол оның және Миллаудағы отбасының қайғысына жылауды қалады. Бірақ ол ештеңе сезінбеді. Ол толық бос еді. Миллаудың аймағы Эрик Рошанның "Тоталь Батыс" француз фильмінде де маңызды орын алды.